III SA/Kr 968/13
WyrokWSA w Krakowie2014-05-21
Skład orzekający: Tadeusz Wołek, Barbara Pasternak, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności na zalesienie z powodu stwierdzenia zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do płatności o ponad 20% w stosunku do powierzchni faktycznie zalesionej, uwzględniając możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania płatności na zalesienie, ponieważ stwierdzone zawyżenie powierzchni zadeklarowanej do płatności (21,88%) przekroczyło dopuszczalny próg 20%. Sąd potwierdził również zasadność wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, uznając wyniki kontroli terenowej za nowe okoliczności istotne dla sprawy, które nie były znane organowi przy wydawaniu pierwotnej decyzji. Zarzuty skarżącej dotyczące sposobu przeprowadzenia kontroli, pomiarów oraz braku obecności nie zostały uznane za zasadne.Stan faktyczny
Skarżąca A. S. wniosła o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych za rok 2011. Po przeprowadzeniu kontroli stwierdzono, że faktycznie zalesiona powierzchnia (0,96 ha) była mniejsza niż zadeklarowana (1,17 ha), co stanowiło zawyżenie o 21,88%. W związku z tym organ I instancji uchylił pierwotną decyzję przyznającą płatności i odmówił ich przyznania. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując ustalenia faktyczne i sposób przeprowadzenia kontroli.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na zalesienie skargę oddala.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po wznowieniu postanowieniem z dnia [...] 2013 r. postępowania z wniosku A. S. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych za rok 2011 - decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...], uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2012 r. nr [...] o przyznaniu płatności A. S. na zalesianie gruntów rolnych za rok 2011 oraz odmówił przyznania pomocy na zalesianie.
Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28 stycznia 2011 r. s. 8), § 10 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 48, póz. 390 ze zm.) oraz art. 104 § 1 kpa.
Organ ustalił, że dnia 1 sierpnia 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek A. S. o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych (ZGR) na rok 2011. Wniosek ten dotyczył przyznania płatności do działki A (o pow. 1,17 ha), położnej na działce ew. nr [...] (woj. [...], powiat [...], gm. K, obręb Ś o pow. całkowitej 2,43 ha). Postępowanie zainicjowane wnioskiem zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] 2012r., na mocy której wnioskującej przyznano płatności w ramach wsparcia na zalesianie w kwocie 8.851,10 zł, premię pielęgnacyjną w wysokości 1.134,90 i premię zalesieniową w wysokości 1.848,60 zł.
Dnia 8 kwietnia 2013 r. w gospodarstwie A. S. wykonano kontrolę i stwierdzono, że uprawa leśna została złożona na powierzchni 0,96ha, a nie jak wnioskowała strona na powierzchni 1,17 ha. Grodzenie również zostało wykonane na mniejszej powierzchni 0,96 ha. Stwierdzono również, że rolnik nie wykosił roślinności zagłuszającej sadzonki. Stwierdzone nieprawidłowości oznaczono w raporcie z czynności kontrolnych kodami ZGR 10, ZGR15.ZGR5.
Uwzględniając te okoliczności, postanowieniem z dnia [...] 2013 r. wznowiono z urzędu postępowanie w sprawie płatności ZGR dla strony. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ l instancji ustalił, że okoliczności będące powodem wznowienia rozpatrywania sprawy bezspornie nastąpiły. Raport z kontroli na miejscu wskazał, że rolnik założył uprawę leśną na powierzchni mniejszej niż to wynika z planu zalesienia i dodatkowo nie wykonał koszenia roślinności zagłuszającej sadzonki. W konsekwencji różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym do płatności a obszarem stwierdzonym w wyniku kontroli przekracza 20%, co skutkuje odmową płatności. Organ podkreślił, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie były mu znane w czasie pierwszego rozstrzygania sprawy. Konsekwencją tego było wznowienie rozpatrywania sprawy i odmowa przyznania płatności zalesieniowej ze względu na przedeklarowanie powierzchni powyżej 20%, ale nie więcej niż 50%. Ustalono, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią gruntów zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej wynosi 21,88 %.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. S., zarzucając, że we wniosku do zalesienia zadeklarowała powierzchnię gruntów zgodną ze stanem faktycznym. Odwołująca wskazała, że działka nr ew. [...] ma łączną całkowitą powierzchnię 2,43 ha, a z tego do zalesienia zgłosiła 1,17 ha. Uprawa została dokonana zgodnie z planem i wymogami przy zalesieniu działek. Wskazała też, że ogrodzenia sadzonek dokonano zgodnie z planem, nadto roślinność wokół sadzonek została wykoszona. Odwołująca podała, że okoliczności wykoszenia traw i prawidłowego ogrodzenia działki zalesionej mogą potwierdzić świadkowie, którzy dokonywali ogrodzenia i koszenia roślinności, tj. I. S., B. T. i leśniczy lasów prywatnych P. P. Odwołująca domagała się dokonania nowych oględzin działki, jej pomiaru, pomiaru ogrodzenia działki a także stwierdzenia czy działka jest i była zagłuszona przez chwasty. Zdaniem odwołującej trudno się zgodzić z treścią raportu z dokonanych oględzin działki zalesionej, ponieważ dokonano ich w kwietniu, kiedy to w miejscowości Ś pokrywa śnieżna ziemi miała około 30 - 50 cm.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 24 lipca 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem organu odwoławczego ustalenia dokonane przez organ l instancji były prawidłowe. Wskazano, że zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności stwierdzono w przypadku działki rolnej A (pow. deklarowana do płatności ZGR -1,17 ha, położona na dz. ewid. nr [...]), a niezgodność ustalono na podstawie porównania powierzchni zadeklarowanych we wniosku strony oraz powierzchni ustalonych w wyniku kontroli wykonanej w gospodarstwie strony w kwietniu 2013 r. metodą inspekcji terenowej. Organ wyjaśnił, że kontrola polegała na sprawdzeniu zgodności posiadanego przez rolnika planu zalesienia ze stanem faktycznym w terenie i wnioskiem, ustaleniu granic i powierzchni wykonanego zalesienia oraz nachylenia terenu, na którym realizowano zalesianie, sprawdzeniu prawidłowości zabezpieczenia drzewek i wykonania zabiegów pielęgnacyjnych, weryfikacji dowodów zakupu sadzonek użytych do zalesienia. Lokalizacja w terenie obszarów zadeklarowanych do płatności odbyła się na podstawie danych dot. działek ewidencyjnych (położenie geograficzne, granice i wielkość), na których strona umiejscowiła w swym wniosku poszczególne działki rolne. Pomiary powierzchni uprawnionych do płatności zostały dokonane przy pomocy odbiorników nawigacji satelitarnej (GPS), umożliwiających odpowiednio dokładne obliczenia obwodu i powierzchni kontrolowanego terenu. Ostateczne wyniki tych pomiarów zostały podane z uwzględnieniem tolerancji, której zakres jest uzależniony od wielkości i kształtu mierzonego obszaru oraz charakterystyk urządzeń którymi wykonano te pomiary. Organ odwoławczy podkreślił, że o kontroli producent został powiadomiony, czynności sprawdzające przeprowadzili dysponujący odpowiednimi upoważnieniami pracownicy Biura Kontroli na Miejscu OR ARiMR. Rezultaty kontroli utrwalono w protokole i zapisach urządzeń pomiarowych. Ponadto przedstawiciel kontrolowanego producenta był obecny podczas przeprowadzanej kontroli, a protokół pokontrolny został przekazany przedstawicielowi producenta bezpośrednio po zakończeniu czynności kontrolnych.
W ocenie organu odwoławczego wyniki kontroli nie pozwalały na uznanie, że na całej powierzchni zadeklarowanej zgodnie z normami i wymogami prowadzona jest przez stronę działalność rolnicza uprawniająca do otrzymania żądanych płatności. Wynikało to z wykrycia zawyżeń powierzchni uprawnionych do płatności, oznaczonych w protokole z kontroli kodem ZGR5, mniejszego obszaru ogrodzonego niż wynikający z wniosku (ZGR10), braku dowodów zakupu sadzonek (ZGR12), braku wykoszenia roślinności zagłuszającej sadzonki drzew na obszarze wynikającym z wniosku (ZGR15). Przy uwzględnieniu stwierdzonych uchybień powierzchnia uprawniona do płatności i ogrodzona została oszacowana w przypadku działki rolnej A na poziomie 0,96 ha. Różnica między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym została wykluczona z wniosku strony i potraktowana jako zawyżenie łącznej powierzchni uprawnionej do płatności, zaś wielkość tego zawyżenia była bezpośrednią przyczyną wydania decyzji zaskarżonej. Organ odwoławczy podkreślił, że materiał dowodowy wystarczająco jednoznacznie określa sposób użytkowania i stan poszczególnych dziatek rolnych strony. Zapisy sekcji XII protokołu z kontroli wskazują, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną została zalesiona przez sukcesję naturalną. Dotyczy to obszarów przy wschodniej i południowo - wschodniej części granicy działki ewid. nr [...]. Potwierdzają to zdjęcia o nr [...] (wykonane w kier. wschodnim) i [...] (wykonane w kier. południowo-zachodnim). Widać na nich nierówny teren z wysuszonymi zakrzewieniami i brak jakichkolwiek regularnie rozmieszczonych małych drzewek, będących efektem planowego zalesiania, czy też ich sadzonek. We wschodniej części działki sukcesja dotyczyła terenów w pobliżu granic działki. Dokumentują to fot. Nr [...] (wykonana z centrum północnej granicy w/w działki w kierunku południowo-zachodnim) i [...] (wykonana w pobliżu zachodniego krańca działki również w kier. południowo-zachodnim). Obrazują one teren podobny jak w przypadku wschodniej części działki. Czas, w którym wykonano kontrolę (zima) dodatkowo uwypuklił różnice między terenem faktycznie poddanym zalesieniu a terenem zakwestionowanym. W pierwszym przypadku widać równe rzędy młodych drzewek, w drugim natomiast roślinność rosnącą w sposób naturalny, stosunkowo gęsty i nieuporządkowany.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z planem zalesienia powinno być ono dokonane modrzewiem (1250 szt. - fot. [...], [...]), dębem (2180 szt. - fot. [...]) oraz olchą (1330 szt. - fot. [...]). Kontrolujący stwierdzili braki w obsadzie modrzewia i dębu (fot. [...] wykonana w kier. zachodnim). Z kolei tylko w przypadku modrzewia strona była w stanie wykazać, że faktycznie zakupiła ilość sadzonek wymaganą planem. Zbyt mały areał ogrodzony i wykoszony wynikał - w ocenie organu II instancji - ze zbyt małej powierzchni faktycznie zalesionej. Strona do momentu złożenia odwołania nie kwestionowała wyników kontroli.
Ponadto wyniki kontroli potwierdzają zdjęcia terenów zadeklarowanych przez stronę dostępne w systemach elektronicznych ARiMR (wykonane w 2003, 2009 i 2012 r.) oraz za pomocą programu Google Earth (2012 r.). Pomiary powierzchni uprawnionych do płatności wykonane przez organ odwoławczy na dostępnych w systemach ARiMR aktualnych ortofotomapach działek strony (tj. zdjęciach lotniczych lub satelitarnych umożliwiających pomiary powierzchni i odległości), w oparciu m.in. o szkice tych obszarów zamieszone w w/w protokole, dały wyniki bardzo zbliżone do opisanych w protokole. W/w zdjęcia potwierdzają w szczególności naturalne zakrzewienie terenów w pobliżu wschodniej i zachodniej granicy działki ewid. nr [...]. Wspomniane zdjęcia są, zdaniem organu odwoławczego, na tyle czytelne, że nie można mówić o takim przesunięciu granic widocznych na tych działkach, czy też istnieniu na nich takich zacienień bądź niedokładności, które znacząco wpływałyby na wyniki oceny ich zawartości. Dlatego dokonane ustalenia oznaczały brak możliwości przyznania stronie płatności w żądanej wysokości, ponieważ strona nie dochowała podstawowych wymogów związanych z płatnościami, o które się starała. Organ odwoławczy podkreślił, że zalesienia w rzeczywistości dokonano na obszarze mniejszym niż wynikający z wniosku i planu zalesieniowego, a konsekwencją tego było także ogrodzenie mniejszego obszaru niż wymagany. Ponadto nie stwierdzono, aby strona dysponowała kompletem dowodów zakupu sadzonek użytych do zalesiania. W ocenie organu odwoławczego w stwierdzeniu okoliczności faktycznych sprawy nie przeszkodziła pora wykonania czynności kontrolnych i dlatego wykonywanie kolejnej kontroli uznano za nieuzasadnione. Skoro zaś łączne zawyżenie powierzchni zadeklarowanej pierwotnie wyniosło w stosunku do powierzchni faktycznie uprawnionej do płatności 21,88%, to zawyżenie przekroczyło 20%, ale nie przekroczyło 50%. Zatem zgodnie z zapisem art. 16 ust. 5 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, konsekwencją tego była odmowa płatności ZGR za rok, na który wnioskowano o wsparcie tego rodzaju.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że konsekwencje dotyczące braku dowodów zakupów sadzonek i braków dotyczących uchybień w zakresie wymogów wzajemnej zgodności (brak pełnego wykoszenia obszaru zalesianego) regulują § 18 i 19 rozporządzenia zalesieniowego. Zgodnie z tymi przepisami płatności są w takich wypadkach odpowiednio zmniejszane, wg przepisów wspólnotowych i załącznika nr 6 do w/w rozporządzenia (brak dowodu zakupu sadzonej to 50% zmniejszenie wsparcia na zalesianie, a brak wykoszenia oznacza 25% redukcję premii zalesieniowej). W sprawie strony te przepisy nie znalazły jednak zastosowania, ponieważ z uwagi na poziom zawyżenia pow. faktycznie zalesionej w/w płatności zostały stronie całkowicie odmówione.
Dyrektor OR ARiMR uznał, że zasadnym było wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia rozpatrywania wniosku strony za 2011 r., gdyż w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Organ odwoławczy podkreślił, że wyniki kontroli z kwietnia 2013 r. stanowiły nowe okoliczności istotne dla sprawy, a materiały te nie były znane organowi l instancji podczas wydawania decyzji uchylanej, a jednoznacznie dotyczyły zdarzeń istniejących w dniu wydawania tej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że na części działki nr [...] do zalesienia nigdy w praktyce nie doszło, zaś zalesić można jedynie raz i w terminie określonym w rozporządzeniu. Natomiast ewentualne późniejsze uzupełnianie sadzonek nie jest już zalesianiem w znaczeniu rozporządzenia zalesieniowego, ale pielęgnacją uprawy. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że do momentu wydania decyzji strona nie przedłożyła żadnych materiałów mogących jednoznacznie podważyć ustalenia poczynione przez organ l instancji.
Skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A. S., domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca zakwestionowała ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji, twierdząc, że stawiane przez organy zarzuty nie uwzględniają zasad obowiązujących przy zalesianiu gruntów. Ponadto skarżąca zarzuciła, że podczas pomiarów w terenie w dniu 8 kwietnia 2013 r. nie była obecna, zaś do podpisania otrzymała bardzo nieczytelny dokument i nie została poinformowana o wynikach kontroli, ani pouczona o prawie zakwestionowania treści protokołu, wniesienia zarzutów i uwag do protokołu. Zdaniem skarżącej trudne warunki atmosferyczne panujące w terenie miały wpływ na dokładność wykonanych pomiarów. Nadto granice działek w miejscowości Średnia są nieregularne, zaś obowiązujący podział katastralny mało dokładny. Skarżąca zakwestionowała ustalanie powierzchni zalesienia na podstawie zdjęć lotniczych i ortofotomap, ponieważ w jej ocenie powoduje to znaczne zaniżenie powierzchni rzeczywistej działek. Zdaniem skarżącej, pomimo braku doświadczenia, zalesienia dokonała zgodnie z przepisami i w oparciu o plany zalesienia. Podkreśliła też, że sadzonki zakupiła i dokonała ogrodzenia zasadzonych działek.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "b") oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przepisy regulujące tryb i zasady przyznawania płatności na zalesienie zamieszczone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2012 (Dz.U. z 2009 r. nr 48, poz. 390 ze zm.) dalej rozporządzenie, wydanym na podstawie art. 29 ust. 1 pkt. 1 i ust. 1a pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r. nr 64 poz. 427 ze zm.).
Należy mieć na uwadze, że zaskarżona decyzja wydana została w wyniku wznowienia przez organ z urzędu postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji z dnia [...] 2012 r. przyznającej skarżącej płatność z tytułu wsparcia na zalesienie, premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej. Podstawą prawną wznowienia postępowania przez organy, jak wynika z treści postanowienia z dnia [...] 2013 r., był art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że nową okolicznością, o której mowa w powyższym przepisie, istniejącą w chwili wydania ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności, lecz nieznaną wówczas organowi, była mniejsza powierzchnia faktycznie zalesiona od powierzchni, jaką skarżąca zadeklarowała do zalesienia we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2011 r. oraz w planie zalesienia. Zgodnie z wnioskiem o przyznanie płatności, skarżąca zadeklarowała do zalesienia powierzchnię 1, 17 ha, natomiast w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że powierzchnia zalesienia wynosi 0,96 ha. Protokół z kontroli wraz z załącznikami, stanowi nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Dowód ten nie istniał w dacie wydania decyzji przyznającej płatność, natomiast nowa okoliczność faktyczna istota dla sprawy - tj. wykonanie zalesienia na powierzchni mniejszej, niż deklarowana, niewątpliwie istniała w chwili wydania decyzji przyznającej płatność. Należy bowiem zwrócić uwagę, że decyzja o przyznaniu płatności na zalesianie wydawana jest po uprzednim wydaniu przez organ postanowienia, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia, oraz po złożeniu oświadczenia wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Przepis § 12 pkt.2 rozporządzenia stanowi, że rolnik składa kierownikowi biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc, oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem nadleśniczego potwierdzającym ten fakt do 20 maja roku, w którym zalesienie wykonano wiosną, albo roku następującego po roku, w którym zalesienie wykonano jesienią. W kontrolowanej sprawie, z treści planu zalesienia, oraz oświadczenia o wykonaniu zalesienia wynika, że zostało ono wykonane jesienią (do 10 listopada) 2011 r. Okoliczność polegająca na wykonaniu zalesienia na mniejszej, niż deklarowana we wniosku o przyznanie płatności powierzchni istniała więc w dacie wydawania decyzji o przyznaniu płatności na zalesienie. Ujawniła się ona za pośrednictwem dowodu, który został sporządzony już po wydaniu decyzji ostatecznej, (por. M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz LEX, 4 wydanie, wyd. LEX a Wolters Kluwer businesss, Warszawa 2011, kom. Do art. 145 ustawy). Okoliczność ta jest niewątpliwie istotna dla sprawy a to wobec wynikających z przepisów prawa przesłanek przyznania płatności na zalesianie. Niewątpliwie też nie była znana organowi, który wydał decyzję o przyznaniu płatności.
Podnosząc w skardze zarzuty wadliwości decyzji i jej niezgodności z rzeczywistym stanem prawnym skarżąca nie wskazała na naruszenie przez organy konkretnych przepisów prawa. Z uzasadnienia skargi wynika, że zarzuty nieprawidłowości dotyczą sposobu i terminu przeprowadzonej kontroli, błędnego ustalenia przez kontrolujących powierzchni zalesionej, w tym kwestionowania wyników dokonanych pomiarów i analizy zdjęć lotniczych, oraz niemożności zapoznania się przez skarżącą z wynikami kontroli i braku pouczenia o możliwości zakwestionowania treści protokołu i wniesienia do niego zarzutów i uwag. Skarżąca wskazuje także na doniosłość nieprzeprowadzenia w miejscowości Ś scalenia gruntów i obowiązywania "starego podziału katastralnego", a także nieregularnego przebiegu granic działek. Zarzuty te nie mogły odnieść pożądanego rezultatu z następujących przyczyn :
Skarżąca zgłosiła do zalesienia działkę rolną "A" stanowiącą część działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym Ś w gminie K (część IX wniosku skarżącej o przyznanie płatności). Wielkość działki rolnej podlegającej zalesieniu określa plan zalesienia, którego sporządzenie jest koniecznym warunkiem ubiegania się o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych (§ § 4 ust. 1 pkt. 2 lit.b, § 9 ust. 5 pkt. 1 rozporządzenia). Wielkość ta jest podstawą wskazania we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie powierzchni działki przeznaczonej do zalesienia. Wykonanie planu zalesienia przez skarżącą powinno było więc polegać na zalesieniu powierzchni wskazanej we wniosku o przyznanie płatności (oraz w planie zalesienia). Przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez organ w dniu 8 kwietnia 2013 r. była weryfikacja obszaru faktycznie dokonanego zalesienia z obszarem wskazanym we wniosku o przyznanie płatności. Jak prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 11 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. kontrole tego rodzaju mają na celu skuteczne zweryfikowanie zgodności danych przedstawionych we wniosku ze stanem faktycznym. Zgodnie z przepisem § 8 rozporządzenia ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2007.1181), podmiot kontrolowany ma możliwość przekazania jednostce kontrolującej swojego stanowiska w przedmiocie ustaleń zawartych w raporcie, w trybie w tym przepisie wskazanym. Przepis ten jest przepisem powszechnie obowiązującego prawa, nadto stosowne pouczenie o uprawnieniach podmiotu kontrolowanego zawiera druk raportu z czynności kontrolnych. Z sporządzonego po przeprowadzeniu u skarżącej kontroli w dniu 8 kwietnia 2012 r. raportu z czynności kontrolnych wynika, że przy czynnościach tych była obecna matka skarżącej, będąca jej pełnomocnikiem umocowanym do zarządu i administracji nieruchomością położoną w miejscowości Ś, gm. K (pełnomocnictwo udzielone w dniu 15 marca 2011 r. ik. 46 akt sąd.), która sporządzony raport podpisała bez zastrzeżeń. Zarzuty zawarte w skardze, dotyczące nieobecności skarżącej w trakcie dokonywania pomiarów przez kontrolujących i pojawienia się na miejscu już po czynnościach kontrolnych nie mogły odnieść rezultatu. Zauważyć należy, że osobista obecność rolnika nie jest warunkiem przeprowadzenia kontroli, nadto skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika. Z treści raportu i akt administracyjnych wynika, że ustalenia raportu kwestionowane były dopiero w odwołaniu od decyzji organu l instancji. Ze skargi nie wynika, aby skarżąca kwestionowała ustalenia zawarte w raporcie kontrolnym, czy też odmówiła podpisania raportu. Sąd nie stwierdza nadto, aby raport z czynności kontrolnych sporządzony był w sposób nieczytelny, czy też w inny sposób uniemożliwiający zapoznanie się z jego treścią. Kwestionowanie przez skarżącą wyników pomiarów dokonanych w trakcie kontroli nie zostało poparte jakimkolwiek dowodem mogącym mieć doniosłość prawną, tj. mogącym wykluczyć prawidłowość ustaleń organów. Podkreślić należy, że co do zasady, wydanie decyzji o przyznaniu pomocy na zalesianie nie jest poprzedzone przeprowadzeniem kontroli na miejscu. Żaden przepis rozporządzenia tego nie przewiduje. Wnioskodawca, składając wniosek o przyznanie pomocy podpisuje oświadczenie o poinformowaniu go o skutkach podania we wniosku nieprawdziwych danych. Nadto, w toku procedury ubiegania się o przyznanie takiej pomocy, która w zasadzie jest procedurą dwuetapową z uwagi na wydanie (przed przyznaniem pomocy w drodze decyzji) postanowienia o spełnieniu warunków do przyznania pomocy, wnioskodawca składa oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem, oraz zaświadczenie wydane przez nadleśniczego potwierdzające fakt zalesienia. Odmowa przyznania skarżącej płatności oparta została natomiast na wynikach kontroli przeprowadzonej zgodnie z przepisami prawa. Załączona do raportu z kontroli dokumentacja zdjęciowa jest przejrzysta i nie budzi wątpliwości. Odnośnie do zarzutów dotyczących użycia do pomiarów urządzenia GPS należy wskazać, że kwestionowanie przez skarżącą metody wykonania pomiaru - jak zarzuca skarżąca polegała ona na "przejściu z urządzeniem GPS w ręku po obwodzie działki" a także brak obecności skarżącej w terenie nie mogą stanowić o nieprawidłowym wyniku pomiaru. Tego rodzaju pomiar polega właśnie na poruszaniu się przez kontrolera po powierzchni faktycznie użytkowanej przez beneficjenta, z odbiornikiem GPS, który wykorzystuje sygnały nadawane z satelity. Wówczas zapisywany jest tzw. ślad, składający się z tysięcy punktów. Po zamknięciu pętli śladu uzyskuje się powierzchnię obszaru zamkniętego przez ślad. Odbiornik GPS na podstawie tych danych oblicza powierzchnię obmierzoną przez ślad, która pozwala odczytać powierzchnię faktycznie użytkowaną przez wnioskującego o dopłatę. Nadmienić należy, że metoda ta jest weryfikacyjną do metody kontroli administracyjnej, która wykorzystuje ortofotomapy tj. cyfrowe odwzorowanie terenu wykonanego na podstawie zdjęć lotniczych lub zobrazowań satelitarnych (por. J. Sikora, Analiza dokładności pomiarów działek rolniczych w aspekcie dopłat bezpośrednich, "Infrastruktura i ekologia obszarów wiejskich", Nr 14/2010 Polska Akademia Nauk, Oddział w K). Żadnego znaczenia nie ma także akcentowany stanowczo w skardze brak scalenia gruntów, "stary podział katastralny", czy też nieregularny przebieg granic działek. Oczywistym faktem jest, że
działka skarżącej stanowi działkę ewidencyjną, dlatego niezrozumiały jest zarzut o obowiązywaniu "starego podziału katastralnego". Także nieprzerowadzenie scalenia gruntów nie może mieć znaczenia dla stwierdzenia wielkości powierzchni faktycznie zalesionej przez skarżącą. Przepisy regulujące przyznanie płatności posługują się bowiem pojęciem działki rolnej, które nie jest tożsame z pojęciem działki ewidencyjnej. W związku z tym pozbawione znaczenia są także zarzuty dotyczące nieregularnego przebiegu granic działki. Przeprowadzona kontrola polegała na weryfikacji powierzchni zadeklarowanej do płatności z powierzchnią faktycznie zalesioną, a nie na obliczeniu powierzchni zalesienia według przebiegu granic działki. Nieregularny przebieg granic działki nie mógł więc decydować o błędzie w obliczeniu powierzchni zalesionej. Wielkość faktycznie zalesionej powierzchni wynikała nadto z obwodu grodzenia wykonanego zalesienia. Z wykonanych w trakcie kontroli zdjęć nie wynika, aby w dniu kontroli panowały warunki atmosferyczne uniemożliwiające prowadzenie czynności kontrolnych. Także stanowisko skarżącej w przedmiocie wartości dowodowej ortofotomap z którego wynika, że zdjęcia lotnicze powodują "znaczne zaniżenie powierzchni rzeczywistej" nie zostało poparte żadnymi konkretnymi dowodami. Jednak podkreślić należy, że zasadniczym dowodem, na którym organy oparły swoje ustalenia w zakresie powierzchni faktycznie zalesionej były wyniki kontroli na miejscu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że wyniki te potwierdziły zdjęcia terenów zadeklarowanych przez skarżącą, wykonane w latach 2003, 2009 i 2012 r., dostępne w systemach elektronicznych, oraz wykonane za pomocą programu Google Earth. System ten umożliwia nawet wirtualne przenoszenie się po danym terenie a także wizualizacje w techice 3D. Odnosząc się do zarzutu sprzeczności zaskarżonej decyzji z zasadami współżycia społecznego wskazać należy, że klauzula zgodności z zasadami współżycia społecznego nie może być stosowana w ocenie uprawnień lub obowiązków powstających w obszarze normowanym przepisami prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 22 września 1983r.,SA/Wr 367/83). W kontrolowanej sprawie nie istnieją podstawy, które uprawniałyby organy do orzekania z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Uwzględnianie tej zasady ograniczone jest do stosunków prawa prywatnego. Nadto, przepisy zarówno wspólnotowe jak i krajowe, regulujące zasady, przesłanki i tryb przyznawania płatności mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących i organy orzekające pozbawione są przy rozstrzyganiu spraw możliwości jakiejkolwiek uznaniowości. Z tych też powodów nie mogły odnieść rezultatu zarzuty skargi, z których wynika, że skarżąca, przystępując do zalesienia działki i dokonując zalesienia dokładała wszelkiej staranności, a także twierdzenia dotyczące sytuacji osobistej skarżącej i jej rodziny. Odnośnie treści załączonych do skargi dokumentów zauważyć należy, że zostały one sporządzone w wyniku czynności polegających na pomiarze powierzchni zalesienia, oraz oględzin działki , w maju i sierpniu 2013 r. a więc po dacie przeprowadzenia kontroli, a ich treść nie wskazuje na nieprawidłowe dokonanie pomiaru w trakcie kontroli. Także opinia geodezyjna przedłożona do akt (k. 55 i nast.) sporządzona została na podstawie pomiaru wykonanego w lutym 2014r., a więc prawie rok po dokonaniu kontroli. Odnośnie do zarzutów dotyczących zakupu przez skarżącą odpowiedniej liczby sadzonek, co miały dokumentować dowody zakupu załączone do skargi wskazać należy ponownie, że wyniki kontroli jednoznacznie wskazały na brak możliwości uznania, że skarżąca wykonała zalesienie oraz wykoszenie na całej zadeklarowanej we wniosku powierzchni. Wyniki te zostały w sposób prawidłowy opisane przez kontrolujących.
Ustalenia organów, co do faktu ujawnionej różnicy między stanem deklarowanym a rzeczywistym nie zostały podważone przez skarżącą. Materiał dowodowy został kompletnie zebrany a okoliczności stanu faktycznego zostały wszechstronnie wyjaśnione. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada przepisowi art. 107 § 3 kpa. Jego treść wskazuje, że organ wnikliwie rozpatrzył wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W istocie spór w sprawie dotyczył oceny zgromadzonego przez organ materiału dowodowego. Zdaniem sądu ocena dokonana przez organy jest prawidłowa.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło