III SA/Kr 968/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie : Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2024 r., znak: 1201-IEE.7113.2.76.2024.2.BF w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (1201-IEE.7113.2.76.2024.2.BF) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 22 stycznia 2024 r (180000.71.1.2024-RED-MZA) oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego G. C. (dalej jako skarżący lub Zobowiązany) na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 12.06.2023 r. nr: [...] i [...]. Zaległościami objętymi tytułami wykonawczymi są nieuiszczone składki ubezpieczeniowe za okres od listopada 2022 r. do lutego 2023 r. w kwocie 3.812,38 zł należności głównej, do której należy doliczyć odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniami z dnia 13.06.2023 r. nr: [...] organ egzekucyjny zajął w Urzędzie Skarbowym Kraków - Nowa Huta wierzytelność z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku. Zawiadomienia o zajęciu oraz tytuły wykonawcze doręczono zobowiązanemu dnia 28.06.2023 r. Zobowiązany pismem z dnia 04.07.2023 r. złożył skargę na zajęcie wierzytelności (karty nr 27-48). Zarzucił dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem przepisu art 15par. 1 pkt u.p.e.a. oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zobowiązany podniósł, że zaskarżona czynność egzekucyjna została przeprowadzona przedwcześnie. Wskazał, że czynności te mogły zostać przeprowadzone dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia mu upomnień. Upomnienia zaś zostały mu doręczone wraz z tytułami wykonawczymi i zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności. Podał, że nie było podstawy do wszczęcia egzekucji ani do podjęcia czynności egzekucyjnej przed upływem 7 dni od dnia doręczenia mu upomnień. Wskazał, że bezpośrednio po otrzymaniu upomnień uregulował swoją zaległość. Podniósł również, że zajęcie wierzytelności w jego sytuacji mogło skutkować jedynie przysporzeniem wierzycielowi dodatkowych aktywów i jako takie mieści się w pojęciu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny pismami z dnia 12.07.2023 r. i 07.08.2023 r. zawiadomił dłużnika zajętej wierzytelności o wycofaniu zajęć, z uwagi na spłatę należności przez zobowiązanego. Organ egzekucyjny po rozpatrzeniu skargi wydał w dniu 01.08.2023 r. postanowienie nr 180000.71.9.2023-RED-MZ oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Na postanowienie to Zobowiązany złożył zażalenie. Organ odwoławczy postanowieniem z 27.09.2023 r. nr 1201-IEE.7113.2.173.2023.2.ID uchylił zaskarżone postanowienie i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji, z uwagi na konieczność oceny przez organ egzekucyjny czy zaskarżona czynność egzekucyjna została wykonana zgodnie z przepisami upea i czy zastosowany środek egzekucyjny nie jest zbyt uciążliwy dla zobowiązanego. Organ egzekucyjny postanowieniem z 22.01.2024 r. nr 180000.71.1.2024-RED-MZA ponownie oddalił skargę na czynność egzekucyjną. Na postanowienie to Zobowiązany złożył zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zobowiązany zarzucił błędną ocenę dokonanych przez organ czynności egzekucyjnych. Podniósł, że dokonana przez organ egzekucyjny ocena zaskarżonej czynności jest "niewłaściwa, błędna i brak jej zalety wszechstronności i zasadności". Wskazał, że nie zgadza się z twierdzeniem organu egzekucyjnego, że zajęcie wierzytelności w Urzędzie Skarbowym miało oparcie w zaległościach nieuregulowanych przez płatnika i objętych prawidłowo wystawionymi tytułami wykonawczymi. Zdaniem zobowiązanego przeczy temu fakt odebrania przez zobowiązanego w dniu 24.08.2023 r. pisma organu egzekucyjnego wycofującego zawiadomienie o zajęciu nr [...]. Zobowiązany wskazał również, że zastosowany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. la upea jako piąty z kolei środek egzekucyjny. Podał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że środki wskazane w tym przepisie są wymienione od najmniej do najbardziej uciążliwego. Zobowiązany wskazał, że w związku z tym "stąd wniosek, że można było zastosować środek mniej uciążliwy". Podniósł, że "kwota opłat manipulacyjnych została zwielokrotniona przez sporządzenie czterech tytułów wykonawczych i wszczęcie tylu postępowań egzekucyjnych". Podał, że w jego ocenie zajęcie wierzytelności z nadpłaty lub zwrotu podatku, nie było działaniem bezpośrednio zmierzającym bezpośrednio do wykonania zobowiązania. Zobowiązany wskazał, że spłatę zaległości rozpoczął już wcześniej, bez ingerencji wierzyciela. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 10.04.2024 r. nr 1201-IEE.7113.2.76.2024.2.BF utrzymał w mocy postanowienie organu l instancji. Postanowienie doręczono zobowiązanemu w dniu 30.04.2024 r. Na postanowienie to Zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz błędną ocenę zastosowanego środka egzekucyjnego, w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz uchylenie zaskarżonych czynności. Zobowiązany wskazał, że sprzeczne ze stanem rzeczywistym jest stwierdzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż "organ egzekucyjny pismami z dnia 12.07.2023 r. i 07.08.2023 r. zawiadomił dłużnika zajętej wierzytelności o wycofaniu zajęć, z uwagi na spłatę należności przez zobowiązanego". Podniósł, że organ egzekucyjny pismem z 12.07.2023 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 12.06.2023 r. Natomiast pismem z 07.08.2023 r. organ egzekucyjny wycofał zawiadomienie o zajęciu nr [...], które również dotyczyło w/w tytułu wykonawczego. Zobowiązany podniósł, że wbrew ustaleniom Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie drugi tytuł wykonawczy nr [...] pozostaje w mocy. Zobowiązany wskazał, że "ocena zastosowanego przez wierzyciela środka egzekucyjnego, jest zdaniem skarżącego błędna Zarzucił, że organ odwoławczy nie dokonał jakiejkolwiek oceny podniesionych przez zobowiązanego okoliczności, wskazujących na sprzeczne z zasadami zastosowania tego środka egzekucyjnego. Zobowiązany podał, że złożył do ZUS. deklarację ZUS-DRA za kwiecień 2023 r., w której ujawniona została kwota uzyskanego przez niego przychodu i dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej. Kwota ta była niższa od ,tzw. kwoty wolnej od podatku. Zdaniem zobowiązanego wierzyciel miał zatem wiedzę, że żadna wierzytelność z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku u dłużnika wystąpić nie mogła, gdyż działalność ta była jedyną podstawą do zgłoszenia dłużnika do ubezpieczeń społecznych. Zobowiązany wskazał, że "wierzyciel wystawiając tytuły egzekucyjne skierowane, do oczywiście nie istniejącej wierzytelności dłużnika w Urzędzie Skarbowym, nie mógł liczyć na to, że uzyska z tego tytułu jakąkolwiek kwotę". W ocenie zobowiązanego ..podjęta przez wierzyciela czynność egzekucyjna, sprzeczna była z zasadniczym celem, w jakim powinna zostać podjęta", a "jedynym jej skutkiem będzie, wskazywane w skardze i w zażaleniu, naliczenie sobie przez wierzyciela kosztów dokonanej czynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga jest bezpodstawna. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia). Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja (w niniejszej sprawie postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie w przedmiocie czynności zabezpieczającej, w postaci zajęcia wierzytelności co stanowi granice danej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawę prawną zaskarżonych postanowień stanowiły przepisy u.p.e.a., a w art. 89 i 89a u.p.e.a., które regulują procedurę dokonania zajęcia w ramach egzekucji z wierzytelności pieniężnych. Stosownie do art. 54 § 1, § 2 i § 3 upea, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, którą wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną - zgodnie z § 4 cyt. art. 54 u.p.e.a. - wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie. Skarga na czynności zabezpieczające nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania zabezpieczającego oraz podstaw jego prowadzenia. U.p.e.a. regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też zarówno w orzecznictwie (zob. wyroki: WSA w Warszawie z 22 stycznia 2004 r., III SA 1503/03; NSA z 10 lipca 2012 r., II FSK 2555/10; NSA z 23 czerwca 2023 r., l GSK 1426/19), jak i piśmiennictwie (zob. Marta Romańska w: System egzekucji administracyjnej, pod redakcją J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicza; Wydawnictwo C.H.Beck, W. 2004, s. 536), przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. W świetle tego przepisu nie może być wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W postępowaniu uruchomionym skargę wniesioną na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również wad tytułu wykonawczego czy prawidłowości jego wystawienia. Zarzuty te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 u.p.e.a., albowiem ustawodawca przewidział możliwość wniesienia odrębnego środka zaskarżenia w postaci zarzutów (art. 33 § 1 u.p.e.a.), ewentualnie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dlatego też w rozpoznawanej sprawie bezpodstawne są zarzuty Zobowiązanego dotyczące wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w skuteczności upomnienia i terminu jego doręczenia. Są to bowiem okoliczności mające wpływ na prawidłowość wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie konkretną czynność zajęcia wierzytelności. Jak stanowi przepis art. 1 a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, odpowiednio w ramach postępowania zabezpieczającego - wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zrealizowania zabezpieczenia. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne (zabezpieczające) - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego) - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej (zabezpieczającej). Zgodnie natomiast z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Egzekucję z wierzytelności pieniężnej reguluje art. 89 §§ 1, 2 i 3 upea zgodnie z jego treścią organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Nie budzi zatem wątpliwości, że Organ zastosował przewidziany przez ustawę środek egzekucyjny. Stosowne zawiadomienie zostało bowiem doręczone Zobowiązanemu. Nie można także uznać, aby zastosowany środek egzekucyjny był zbyt uciążliwy. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że "uciążliwość" to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika (por. wyroki WSA w: Gdańsku z 8 kwietnia 2008 r., l SA/Gd 26/08 oraz 15 listopada 2017 r., l SA/Gd 1286/17; Warszawie z 22 marca 2017 r., III SA/Wa 2296/16). Stosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego jest zatem jedną z zasad w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oczywiście specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jest dla zobowiązanego dokuczliwe. Same przepisy upea nie określają natomiast, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. Jednak przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować jego jak najmniejszą dolegliwością, a także efektywnością. Ocena stopnia dolegliwości poszczególnych środków egzekucyjnych należy do organu egzekucyjnego - to on jest bowiem "gospodarzem" postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, zajęcie wierzytelności za środek zbyt uciążliwy. Nie można przy tym zgodzić się, że w katalogu zawartym w art. 1a ust 12 upea ustawodawca wyszczególnił środki egzekucyjne w oparciu o kryterium ich najmniejszej uciążliwości. Wniosek taki nie wynika bowiem we żadnym razie z treści tego przepisu. Ni e można bowiem uznać, że zajęcie konta bankowego wynagrodzenia za pracę, czy tez konta bankowego jest mniej uciążliwe niż zajęcie wierzytelności w stosunku do osoby trzeciej. Ponadto w rozpoznawanej sprawie organy wskazały, że nie mają informacji o kontach bankowych Zobowiązanego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów