III SA/Kr 97/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia 27 listopada 2009 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 3, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139 poz. 992 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. nr 105 poz. 881 z późn. zm., zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji – działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej - decyzją z dnia [...] 2009 r., znak: [...], odmówił B. R. przyznania prawa: 1. do zasiłku rodzinnego na dziecko - S. R., 2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko – S. R., 3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko – S. R., 4. dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na dziecko – S. R. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza ustawowe kryterium, które w niniejszej sprawie wynosi 583 zł. Organ wyjaśnił, że kryterium uprawniające skarżącą do zasiłków rodzinnych wynosi 1 749,00 zł (583 x 3 osoby), tymczasem na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że osiągnięty dochód po doliczeniu dochodu uzyskanego tj. renty socjalnej syna S., jest wyższy i wynosi 2.302,23 zł., co daje kwotę 767,41 zł. miesięcznie na osobę. Organ wskazał na regulacje art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdzając, że miesięczny dochód rodziny (2 302,23 zł) w przeliczeniu na osobę (767,41 zł) przekracza wysokość kryterium dochodowego na osobę (583,00 zł) również powiększonego o kwotę równą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, zatem zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2009/2010 nie należą się. Odwołanie od tej decyzji złożyła B. R. podnosząc, że decyzja organu I instancji jest dla niej i jej syna bardzo krzywdząca. Wskazała, że syn wymaga uczestnictwa w terapii zajęciowej, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, konieczność udziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Codzienna pielęgnacja syna i wydatki na leki stanowią w rodzinnym budżecie duży wydatek. Skarżąca podniosła, że nie może zgodzić się, że powodem odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń jest kryterium dochodowe. Zaznaczyła, że musi prowadzić bardzo oszczędny tryb życia, by wystarczyło w pierwszej kolejności na leki, opał, jedzenie. Rozpatrując złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy w uzasadnieniu przedstawił sposób obliczenia przez organ I instancji miesięcznego dochodu rodziny i uznał, że wyliczenie to jest prawidłowe i zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Ustalona przez organ kwota przypadająca na osobę w rodzinie tj. 767,41 złotych przekracza ustawowe minimum uprawniające do przyznania w przedmiotowej sprawie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami tj. kwotę 583 zł. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowanie wyżej cytowany art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż miesięczny dochód na osobę w rodzinie tj. 767,41 zł przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę wyższą aniżeli kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (583 zł + 68 zł = 651 zł). Organ odwoławczy zaznaczył ponadto, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych należy do tzw. decyzji związanych, co oznacza, że jeżeli strona spełnia przesłanki ustawowe, musi świadczenie przyznać, a jeżeli nie spełnia, jest zobligowany do wydania decyzji negatywnej. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła S. R. podnosząc, że skoro przepis art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi, że zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a jeśli ona ze swoim synem codziennie dojeżdża do szkoły specjalnej i go rehabilituje, to ma prawo do świadczeń, o których mowa w art. 13 ustawy. Zdaniem skarżącej argumentem przemawiającym za uchyleniem decyzji i przyznaniem dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji jest to, że syn ma nie tylko prawo, ale i obowiązek do rehabilitacji, co wynika z orzeczenia, które posiada. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga, nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie, był między innymi, art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem zasiłek rodzinny, a o przyznanie tego rodzaju świadczenia wraz z dodatkami, skarżąca zwróciła się do organu pomocy społecznej, przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Zaś w przypadku, gdy członkiem rodziny, tak jak w tej sprawie, jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności (do takiego stopnia niepełnosprawności, zgodnie z orzeczeniem z 25 września 2007 r. nr [...], został zaliczony syn skarżącej – S. R.), zasiłek rodziny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się, nie przekracza kwoty 583, 00 zł. Ta regulacja ustawowa wskazuje, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami może być przyznany osobie ubiegającej się o niego, tylko w sytuacji, gdy nie zostało przekroczone ustawowe kryterium dochodowe, wskazane w art. 5 ust. 1 ustawy (583 zł). Wobec powyższego, w sytuacji, gdy z wnioskiem o przyznanie tego rodzaju świadczenia wraz z dodatkami, wystąpiła skarżąca - której jako jednemu z rodziców dziecka w świetle art. 4 ust. 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych prawo do tego zasiłku i jego dodatków przysługuje - rzeczą organów orzekających, było uprzednie dokonanie ustaleń dochodu rodziny wnioskodawczyni. Jak prawidłowo, wskazał organ odwoławczy, zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy, dochód rodziny to przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Okres zasiłkowy zaś, to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Nie ulega, zatem wątpliwości, że organy winny brać pod uwagę dochód uzyskany przez rodzinę skarżącej w 2008 r., skoro okres zasiłkowy, na jaki ustalano prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, to okres w następnym roku kalendarzowym tj. 2009. Poczynione przez organy obu instancji ustalenia dochodu rodziny skarżącej nie budzą wątpliwości i są prawidłowe. Z zaświadczenia Urzędu Skarbowego z dnia 8 września 2009 r. wynika, że w roku kalendarzowym 2008 dochód rodziny skarżącej wyniósł 23 712, 36 zł. W świetle art. 3 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód, to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Koszty uzyskania przychodu w tym przypadku wynoszą 9 % z kwoty przychodu wskazanej w zaświadczeniu z urzędu skarbowego, co stanowi kwotę 2 134,11 zł, którą. to należy następnie odjąć od kwoty przychodu, bez odejmowania już wyszczególnionych składek na ubezpieczenie zdrowotne (1 837,58 zł), bo te odejmuje się tylko, gdy nie są zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, jak stanowi art. 3 pkt 1 lit. a ustawy. Wyszczególnione w zaświadczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne są już zaliczone, do kosztów uzyskania przychodu, a więc od kwoty przychodu w wysokości 23 712, 36 zł odejmuje się kwotę 2 134,11 zł (9% z 23 712, 36 zł), stanowiącą koszty uzyskania przychodu, co daje kwotę 21 578,25 zł). Tą z kolei kwotę należy podzielić przez 12 (ilość miesięcy w roku; 21 578, 25: 12 = 1 798,18 zł), co daje kwotę miesięcznego dochodu rodziny skarżącej, tak jak to ustaliły organy orzekające. Z przepisu art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że w przypadku, gdy członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego, uzyskało dochód, o którym mowa w art. 3 pkt 24 ustawy, a więc miedzy innymi dochód z renty socjalnej, jak syn skarżącej S. R., prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. § 18 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne stanowi, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczna kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Skoro bez wątpienia S. R. uzyskał w 2009 r. miesięczny dochód w wysokości 504,04 zł, bo nabył prawo do renty socjalnej, to należało go dodać do ustalonej wysokości dochodu rodziny, zgodnie z przytoczonymi art. 5 ust. 4a i § 18 rozporządzenia. Słusznie i prawidłowo uczyniły to organy orzekające. Łączny, zatem miesięczny dochód rodziny skarżącej wyniósł 2 302, 23 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę 767,41 zł (2302,23 zł : 3 = 767,41 zł). Bez wątpienia, więc kwota ta (767,41 zł) przekracza ustawowe kryterium, uprawniające organ do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, wynoszące 583 zł. Trafnie, zatem podnoszą organy, że w takim stanie rzeczy zobowiązane były do odmowy przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Zasadnie wskazały, że organ orzekający nie ma w takiej sytuacji wyboru. Nie zależy to od jego woli. Słusznie argumentują, że jeżeli strona spełnia ustawowe kryterium, wskazane w art. 5 ust,. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ musi przyznać jej świadczenie, jeżeli tych przesłanek nie spełnia, jest zobligowany do wydania decyzji negatywnej. Decyzja w sprawie świadczeń rodzinnych jest, bowiem decyzją związaną, uzależnioną od spełnienia ustawowego kryterium dochodowego. Wynika to niezbicie z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie zaszedł też przypadek, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy, gdyż miesięczny dochód na osobę w rodzinie (767,41 zł) przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę, o kwotę wyższą aniżeli kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (583 + 68 zł = 651 zł). Brak, zatem podstaw do postawienia organom naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zakresie ustalenia dochodu rodziny skarżącej i spełnienia ustawowego kryterium warunkującego przyznanie żądanych świadczeń – w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Organy obu instancji prawidłowo też odczytały treść i znaczenie zastosowanych przepisów ustawy, poprawnie je zastosowały, a więc nie naruszyły ich. Wobec powyższego skarga nie mogła zostać uznana za trafną i wywrzeć zamierzonego skutku w postaci uchylenia kwestionowanych przez skarżącą decyzji. Jedynie, bowiem naruszenie przepisów postępowania, które w istotny sposób mogło mieć wpływ na wynik sprawy, czy też naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, może stanowić podstawę do uchylenia kontrolowanych decyzji, wydanych w danej sprawie administracyjnej (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.