III SA/Kr 970/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Określając swój majątek uwidoczniła, że należy do niej objęty zajęciem komorniczym dom o powierzchni 482 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Na dochód gospodarstwa domowego składają się kwoty alimentów po 400 zł i 91 zł zasiłku rodzinnego. Uzasadniając swoje starania powołała się na trudną sytuację zdrowotną nie pozwalającą jej na podjęcie pracy. Podniosła, że nie ma oszczędności a jedynie długi związane z wcześniejszą działalnością gospodarczą męża zobowiązanego do płacenia alimentów w łącznej wysokości 800 zł, które jednak nie są pokrywane z uwagi na fakt, ze nie ma on pracy, bo dotychczasowy pracodawca nie przedłużył mu umowy. Skarżąca podniosła, że należący do niej dom jest zadłużony. Do wniosku dołączyła kopię rachunku za energię elektryczną na 304,92 zł i 30,90 zł, kopię faktury za gaz na 315 zł, kopię faktury za wodę na 111,62 zł – ze swoimi adnotacjami o ich częściowej zapłacie- kopie faktur z aptek na 150,05 zł i 94,05 zł, kopie upomnienia z wezwaniem do uregulowania należności na łączną kwotę 429,25 zł oraz kopie zaświadczeń lekarskiego i ostanie zdrowia skarżącej w których opisano charakter jej schorzeń oraz stwierdzono, że schorzenia te ograniczają jej zdolność do poruszania się. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest orzeczona przez organy odmowa przyznania pomocy społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6320" (vide: zarządzenie z 12.08.2011 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 § 1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Oświadczenia te wsparte przedłożonymi kopiami dokumentów źródłowych są wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Pewne nieścisłości należy położyć na karb nieporadności strony. Sytuacja skarżącej jest nieszczególna. Tak bowiem należy postrzegać rodzinę z niskim dochodem, mającą problemy z regulowaniem podstawowych należności, z problemami zdrowotnymi. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakimi dysponuje gospodarstwo domowe skarżącej wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność, że do skarżącej należy dom w którym zamieszkuje z rodziną nie zmienia tego oglądu. Nadto nie można tracić z pola widzenia, że możliwości swobodnego nim rozporządzenia są ograniczone. Biorąc pod uwagę stan zdrowia skarżącej trudno czynić jej jakieś zasadnicze zarzuty, że nie stara się poprawić swej sytuacji. Skarżąca musi też pewną część środków przeznaczać na koszta związane z wykupem leków. Dalsze przeznaczać na opłacenie mediów i zakup żywności. Wszystkie te okoliczności uzmysławiają, że skarżąca nie należy do osób zamożnych. Biorąc to pod uwagę i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W przedstawionej sytuacji skarżąca nie jest bowiem w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W konsekwencji działanie takie stanowić będzie dla skarżącej pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.