III SA/Kr 974/11

PostanowienieWSA w Krakowie2012-02-06

Skład orzekający: Grzegorz Karcz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny może ustanowić adwokata z urzędu na rzecz strony, która wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania?
Ratio decidendi
Sąd może ustanowić adwokata z urzędu stronie, która złożyła dokładne oświadczenie o stanie majątkowym i wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W przypadku braku istotnych wątpliwości co do sytuacji majątkowej strony, nie ma obowiązku żądania dodatkowych dokumentów. W sytuacji, gdy koszty postępowania przekraczają możliwości finansowe strony, sąd powinien przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu.
Stan faktyczny
Skarżący K. Z. złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie dotyczącej zasiłku celowego. Oświadczył, że nie posiada majątku ani dochodów poza zasiłkami z MOPS, które wynoszą łącznie 518 zł miesięcznie, z czego swobodnie dysponuje kwotą 298 zł. Do wniosku dołączył kopie decyzji administracyjnych potwierdzających przyznanie świadczeń. Skarżący argumentował, że nie stać go na opłacenie adwokata z wyboru.
Rozstrzygnięcie
Przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. Z. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną i majątkową podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody skarżący oszacował na kwotę 518,00 zł wyjaśniając, że składają się na to otrzymywane z MOPS zasiłki okresowy, na żywność, na czynsz i na posiłki w barze. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że ponieważ jedynym źródłem jego dochodu są zasiłki z MOPS nie stać go na opłacenie adwokata z wyboru. Ponadto nadmienił, że w sposób swobodny może rozporządzać jedynie kwotą 298 zł zasiłku okresowego i zasiłku na żywność. Do wniosku dołączył kopie decyzji administracyjnych którymi przyznano skarżącemu wymienione świadczenia. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 2 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym m.in. poprzez ustanowienie adwokata z urzędu (art. 245 §3 ppsa) o ile – poza wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty postępowania pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony nie będzie stać na ich poniesienie to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. Skarżący złożył wymagane oświadczenie i jest ono wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony. Te nie rysują się szczególnie. Skarżący należy do osób biednych w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem wypada należy postrzegać osoby bez majątku, ze znikomym dochodem, zmuszone ubiegać się o wsparcie w ramach pomocy społecznej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że niewielkie środki jakie skarżący ma do dyspozycji wystarczają ledwo co na opędzenie najpilniejszych potrzeb życia codziennego. Uwzględniając to udzielono więc skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Konieczność wygospodarowania przez skarżącego środków na koszty kwalifikowanego pełnomocnika przekracza bowiem aktualnie jego możliwości i grozi zachwianiem sytuacji materialnej oraz bytowej strony w taki sposób że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło