III SA/Kr 984/18

|Sygn. akt III SA/Kr 984/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 listopada 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec (spr.), Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Hanna Knysiak-Sudyka, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2018 r., sprawy ze skargi małoletniej Z. K. działającej przez opiekuna prawnego M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 lipca 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W z dnia [...] 2018 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania Z. K. (dalej w skrócie skarżącej) reprezentowanej przez opiekuna prawnego M. W. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 16 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j., Dz.U. z 2016 r., poz. 1518) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j., Dz.U. z 2017 r., poz. 1257). Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: M. W., występująca jako opiekun prawny skarżącej, złożyła w dniu 11 maja 2018 r. wniosek o przyznanie dla niej zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Burmistrz W decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ustalił, że skarżąca przebywa w Domu Pomocy Społecznej w W przy ul. L M. W. jest ustanowiona jej opiekunem prawnym. Skarżąca nie posiada żadnego dochodu i nie ponosi żadnych kosztów związanych z pobytem w Domu Pomocy Społecznej. Pobyt w całości finansuje Miasto S – Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S. Wobec tego, że skarżąca jest umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, nie przysługuje jej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Odwołując się od ww. decyzji, działająca w imieniu skarżącej opiekun prawny M. W. podniosła, że decyzja jest krzywdząca dla skarżącej z uwagi na sytuację rodzinną. Skarżąca ma wprawdzie zasądzone alimenty od rodziców, jednak rodzice nie wywiązują się z tego obowiązku. Matka przebywa za granicą i nie interesuje się dzieckiem. Nabycie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przyczyniłoby się do poprawy sytuacji materialnej skarżącej. Z zasiłku pielęgnacyjnego, po opłaceniu kosztów pobytu w DPS zostałoby jej 50 zł. Ponadto złożony zostanie wniosek o wypłatę świadczenia wychowawczego (500 zł) i Funduszu Alimentacyjnego (500 zł). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazało, że skarżąca z racji legitymowania się aktualnym orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o niepełnosprawności, zalicza się co do zasady do osób, którym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, niemniej tego świadczenia nie może otrzymać z powodu przebywania przez w Domu Pomocy Społecznej. Skarżąca na podstawie decyzji Prezydenta Miasta S z dnia [...] 2013 r. została skierowana na pobyt stały do Domu Pomocy Społecznej w W przy ul. L, przy czym nie ponosi z tytułu pobytu żadnej odpłatności, gdyż w całości pokrywa ją Miasto S. Pobyt skarżącej jest finansowany ze środków publicznych, zatem na gruncie jednoznacznie brzmiących przepisów art. 16 ust. 1 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy w ocenie Kolegium uznać, że skarżąca przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe nieodpłatne utrzymanie. Odpłatność z kolei oznaczałaby, że dana osoba ponosi jakiekolwiek koszty w związku z utrzymaniem w Domu Pomocy Społecznej. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. W., działając w imieniu skarżącej, zarzuciła decyzji naruszenie przepisu prawa materialnego art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego oraz działanie na szkodę skarżącej. Podniosła, że utrzymanie skarżącej w Domu Pomocy Społecznej w W nie jest nieodpłatne, gdyż ustalona odpłatność za pobyt wynosi kwotę 3 403 zł miesięcznie. Jedynie z tego względu, że skarżąca nie dysponuje żadnym majątkiem, który pozwalałby na pokrycie kosztów pobytu w DPS, do którego została skierowana, całą należność pokrywa miasto S. Wskazała, że pobyt w Domu Pomocy Społecznej nie wynika z woli skarżącej, ale z konieczności i braku możliwości zapewnienia opieki ze strony najbliższych. Celem natomiast zasiłku pielęgnacyjnego jest częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomoc w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Przyznanie skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego znacznie poprawi jej sytuację ekonomiczną, ponieważ otworzy możliwość skorzystania ze świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego i programu 500 +. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zasiłek pielęgnacyjny ma na celu częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Skarżąca ma zapewnioną niezbędną opiekę i pomoc innej osoby w domu pomocy społecznej i nie ponosi kosztów pobytu w tym domu, wobec czego nie jest uzasadnione twierdzenie, że opiekun prawny ponosi koszty związane z koniecznością zapewnienia opieki i pomocy. Opiekę i pomoc tę zapewnia bowiem instytucja, w której skarżąca przybywa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j., Dz.U. 2017, poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j., Dz.U. z 2018 r., poz. 1308, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przeprowadzona według powyższych zasad sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2017 r. poz. 1952 ze zm.) zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Ust. 2 tego samego przepisu stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także osobie, która ukończyła 75 lat. Art. 16 ust. 5 cytowanej wyżej ustawy stanowi z kolei, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera legalną definicję pojęcia "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" (art. 3 pkt 7), zgodnie z którą oznacza to dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. Bezsporny stan faktyczny niniejszej sprawy, z którego wynika, że skarżąca Z. K., reprezentowana przez opiekuna prawnego M. W., przebywa na podstawie skierowania decyzją Prezydenta Miasta S z dnia [...] 2013 r. w Domu Pomocy Społecznej w W przy ul. L i nie ponosi żadnych kosztów związanych z pobytem tam, a ponosi je w całości miasto S – uzasadnia zastosowanie przepisu art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i odmowę przyznania skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu pozbawione w sprawie znaczenia prawnego są podniesione przez działającą w imieniu skarżącej M. W. wątpliwości sprowadzające się do stwierdzenia, że skoro za pobyt skarżącej w Domu Pomocy Społecznej został ustalony koszt utrzymania miesięcznego (3 403 zł miesięcznie) – nie można przyjąć, że pobyt jest nieodpłatny, gdyż ponosi ten koszt Miasto S a przez to skarżąca nie ma zapewnionego "utrzymania" w Domu Pomocy Społecznej. Ponadto skarżąca wymaga nakładu innych kosztów, do których poniesienia (czy inaczej rzecz ujmując, znalezienia źródła sfinansowania) czuje się zobowiązana opiekun prawny. Z cytowanych wyżej przepisów prawnych wynika, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego uzależnione jest w gruncie rzeczy od sytuacji bytowej osoby, na rzecz której prawo to ma być przyznane. Z zasady przyznawane jest, gdy istnieje konieczność pokrycia przez osoby sprawujące opiekę nad osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji wydatków wynikających z zapewnienia opieki i pomocy. Dotyczy to przypadków sprawowania opieki w warunkach domowych. Zasiłek pielęgnacyjny ma bowiem charakter pomocowy i ma na celu poprawę jakości życia osoby opiekowanej. Zawarta w przepisie art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanka wyłączająca przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego związana z przebywaniem w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, jak słusznie akcentuje w sprawie organ, kładzie nacisk na okoliczność, czy dana osoba ma zapewnione przez nią utrzymanie, to znaczy, czy w ramach przebywania w tej instytucji dana osoba ma finansowany pobyt. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowym, przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1352/08 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1276/10 (cbois.nsa.govpl) - choćby częściowe ponoszenie kosztów utrzymania w domu pomocy społecznej przez przebywającego uzasadnia przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Wobec powyższego, istotne w sprawie jest, czy skarżąca ponosi z własnych środków jakiekolwiek koszty za pobyt w domu pomocy społecznej, a nie, czy pobyt tam jako taki jest odpłatny czy nie. Z zasady pobyt w placówkach typu, w której przebywa skarżąca jest odpłatny, jedynie kwestia poniesienia tych kosztów rozstrzygana jest w zależności od sytuacji finansowej osoby skierowanej do domu pomocy społecznej. Sąd nie znajduje wobec tego podstaw do uwzględnienia skargi Z. K. i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił ją.