III SA/Kr 986/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. G. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidoczniła brak osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowy. Określając swój majątek podała, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje dochody oszacowała na kwotę 477 zł wyjaśniając, że składa się na to 377 zł zasiłku stałego i 100 zł jak to określiła dobrowolnych alimentów od córki. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że konieczność korzystania z pomocy MOPS dyktowana jest brakiem środków na utrzymanie. Stąd tym bardziej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ani opłacić wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, którego udział postrzega za potrzebny. W oparciu o przedstawione pomocnicze akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżąca zajmuje niemal 100 metrowe mieszkanie w budynku stanowiącym własność prywatną osób drugich (vide: k. 4v, 14, 15 ), na utrzymanie którego jej nie stać (vide: k. 19). Skarżąca jest osobą bezrobotną (vide: k. 19) , od kilku lat nie składa rocznych zeznań podatkowych (vide: zaświadczenie k. 18; 9, 8), z uwagi na problemy zdrowotne (vide: k. 19) legitymuje się orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (vide: kopia orzeczenia). Korzysta z różnych form wsparcia oferowanego przez właściwy miejscowo ośrodek pomocy społecznej (vide: k. 16). Do końca lipca 2011 ma przyznany zasiłek stały w wysokości 377 zł miesięcznie (vide: kopia decyzji). Choć jest mężatką, to jednak nie posiada wiedzy o aktualnym miejscu zamieszkania męża (vide: k. 7), nosi się przy tym z zamiarem wniesienia sprawy o separację (vide: k. 10). Na przestrzeni ostatnich 11 lat mąż skarżącej zmieniał kilkakrotnie adresy zameldowania stałego i czasowego (vide: k. 28). W ubiegłym roku odnotował 6884 zł dochodu (vide: zaświadczenie k. 17). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej. Opierając się na argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społeczne należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody to sprawy mające za przedmiot odmowę lub przyznanie lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu mieszkaniowego kwalifikować należy w podobny sposób. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jej wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, że stać ją będzie na uiszczenie wymaganych kosztów oraz nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony do składania dodatkowych oświadczeń lub przedkładania dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności dalszych wezwań. W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dostępnymi na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny aktualnej sytuacji skarżącej. Skarżąca nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez jakiegokolwiek majątku, z dochodem którego wysokość jest o wiele niższa od przeciętnych zarobków w gospodarce, zmuszonej korzystać ze wsparcia oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej, borykającą się z problemami natury zdrowotnej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika też, że skromne środki jakie pozostają skarżącej do dyspozycji wystarczają na opędzenie najbardziej podstawowych potrzeby życia codziennego. Okoliczność, że skarżąca formalnie rzecz biorcą pozostaje w związku z małżeńskim nie zmienia przyjętego oglądu raz z uwagi na panujący między małżonkami charakter stosunków a dwa z uwagi na to że przy znikomych swych dochodach małżonek skarżącej nie za bardzo jest w stanie wspomóc skarżącą. Biorąc pod uwagę orzeczony stopień niepełnosprawności skarżącej i wynikające stąd ograniczenia co do charakteru pracy możliwej do przyjęcia trudno czynić skarżącej zarzut, że nie stara się poprawić swej sytuacji życiowej, bo w warunkach panującego kryzysu gospodarczego nie jest to takie proste. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.