III SA/Kr 988/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lipca 2011r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Prezydent Miasta na podstawie: - art. 104, art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.); - art.3 ust.3 i 4, art. 4, art. 8, art. 14, art.17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1, art. 102, art. 104, art.106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.); - § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055); odmówił skarżącej B. K. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na leki. Na uzasadnienie organ podniósł, że w dniu 13 maja 2011 r. skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] - z wnioskiem o przyznanie pomocy. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego określiła, iż oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu leków. Na podstawie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w szczególności wywiadu środowiskowego z dnia 17 maja 2011 r. oraz zebranej dokumentacji ustalono, iż skarżąca zajmuje dwupokojowe własnościowe mieszkanie, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe. W miesiącu kwietniu 2011 r. (tj. poprzedzającym złożenie wniosku) źródło dochodu skarżącej stanowiło świadczenie emerytalne wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1083,25zł. Natomiast niezbędnym i udokumentowanym wydatkiem w w/w miesiącu była opłata za gaz w wysokości 124,55 zł. Ponadto, jak podkreślił organ, skarżąca twierdzi, iż w miesiącu kwietniu zakupiła leki w łącznej wysokości ok. 100 zł - jest to kwota jedynie szacunkowa, gdyż nie przedstawiła pracownikowi socjalnemu faktur dokumentujących zakupy. Podczas wywiadu środowiskowego okazała receptę wycenioną na kwotę 195,74 zł. Ustalono także, iż skarżąca jest zobowiązana do zapłaty czynszu w wysokości 330 zł miesięcznie, jednakże ostatniej wpłaty dokonała w miesiącu styczniu 2011 r., ponadto w miesiącu kwietniu 2011 r. nie uiściła opłaty za energię elektryczną. Skarżąca posiada orzeczenie o l grupie inwalidzkiej - na stałe. Organ wskazał, iż zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ podkreślił, iż przyznanie zasiłku określonego w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej nie jest obowiązkiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, który w powyższej sprawie działa w granicach uznania administracyjnego, polegającego na możliwości dokonania przez organ wydający decyzję wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań po dokonaniu rozstrzygnięcia. W miesiącu kwietniu skarżąca dysponowała kwotą 958,70 zł. Ponadto oświadczyła, że jest zobowiązana do pokrywania kosztów za telefon i Internet w wysokości 180 zł miesięcznie oraz dokonywania spłat kredytu w wysokości 80 zł i opłaty karty debetowej w wysokości 60 zł. Organ stanął na stanowisku, iż podawana przez skarżącą wysokość opłat za telefon i Internet jest wygórowana, w szczególności biorąc pod uwagą, że jedynie ona korzysta z w/w mediów. Zdaniem organu powinna skarżąca dążyć do ograniczenia ponoszonych opłat. Natomiast pozostałe wydatki wynikają z zaciągniętych wcześniej zobowiązań, które wprawdzie wpływają na jej sytuację bytową, jednakże nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia do przyznania pomocy na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie organu skarżąca jest w stanie we własnym zakresie dokonać zakupu leków. Skarżąca ma dwie córki, z którymi - jak twierdzi - nie utrzymuje żadnego kontaktu od 2006 r. Wprawdzie od jednej z córek miała otrzymywać alimenty na podstawie wyroku sądowego z 2007 r., jednak nie jest on wykonywany. Ponadto, jak podkreślił organ, może dochodzić alimentów od drugiej córki. Wobec powyższego, sam fakt znajdowania się w trudnej sytuacji bytowej i zdrowotnej nie może przesądzać o przyznaniu zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zakupu leków na zasadach art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, która podniosła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Podkreśliła, iż musi się leczyć. Jedna z jej córek zaginęła a druga jest rencistką i choruje. W uzasadnieniu skarżąca podnosi, że pracownice organu pierwszej instancji w nieodpowiedni sposób ustalają jej sytuację życiową i bezpodstawnie odmawiają przyznania pomocy. Podkreśliła, że nie ma w rodzinie nikogo, kto mógł by jej pomóc w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej. Decyzją z dnia 11 lipca 2011 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania skarżącej na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego; - art. 2, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8, art. 41ustawy z dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej; utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Na uzasadnienie organ odwoławczy podniósł, że skarżąca ma 71 lat i jest osobą rozwiedzioną, ma dwie dorosłe córki, ale nie utrzymuje z nimi żadnego kontaktu. Odwołująca się ma dochód w łącznej wysokości 1083,25 zł miesięcznie na co się składa emerytura z ZUS i dodatek pielęgnacyjny, a ponadto do 2011 r. otrzymywała alimenty od swojego byłego męża. Skarżąca ma orzeczoną pierwszą grupę inwalidzką, cierpi na liczne schorzenia, m.in. nadciśnienie, osteoporozę, ziarnicę złośliwą, zmiany zwyrodnieniowe i kilka lat temu przeszła chemioterapię. Poważnym wydatkiem w jej budżecie są opłaty mieszkaniowe w kwocie 330,00 zł miesięcznie (ostatnia wpłata w styczniu 2011 r.), których nie reguluje na bieżąco, a ponadto opłata za gaz w kwocie 124,55 zł, 100,00 zł zakup lekarstw, a ponadto opłaty za telefon i Internet w kwocie 180,00 zł, kredyt odnawialny w kwocie 80,00 zł i opłaty za kartę debetową 60,00 zł. Zdaniem organu odwoławczego bezzasadne jest wysuwanie roszczeń o pokrywanie przez organy udzielające pomocy społecznej całości kosztów utrzymania się danej osoby. Ponadto w ocenie organu nie są usprawiedliwione zarzuty skarżącej o nieuwzględnieniu jej sytuacji i nieudzieleniu wnioskowanej pomocy na zakup leków. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Kolegium nie doszukało się po stronie skarżącej występowania szczególnie uzasadnionego przypadku, który uzasadniałby staranie się o pomoc na zakup leków. Kolegium zwróciło także uwagę na fakt, że wyznacznikami przyznania i ustalania rodzaju pomocy jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawczyni i cel, któremu ta pomoc ma służyć, lecz także możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium skarżąca powinna współpracować z organami pomocy społecznej na każdym etapie realizacji pomocy, a nie zawężać swojej aktywności tylko do składania odpowiednich wniosków i pobierania świadczeń. Aktywność skarżącej powinna zmierzać ewentualnie do racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami pieniężnymi i ograniczyć wydatki na zakup Intemetu, czy też karty bankomatowe. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca. W uzasadnieniu podkreśliła, że lek potrzebny jest jej do likwidowania skutków chemioterapii i radioterapii. Jej zdaniem została potraktowana niepoważnie prze MOPS. Podkreśliła, iż nie posiada kart, a Internet jest programem do komputera który zakupił jej parę lat temu MOPS. Poniosła, iż bez leczenia jej stan się pogarsza. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W dniu 28 czerwca 2012 r. na rozprawie skarżąca podała do protokołu rozprawy, iż za Internet płaci 44 zł i zawsze tak płaciła. Rachunki za mieszkanie opłaca na bieżąco. Jest schorowana i powinna brać leki a obecnie wykryto u niej guza płuc. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, Sąd badał, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, to że skarżąca jest w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych. Bezspornym również w sprawie jest fakt, iż skarżąca objęta jest opieką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Poza sporem jest, iż kryterium dochodowe skarżącej przekracza ustawowe kryterium dochodowe, brak jest zatem przesłanek do przyznania skarżącej zasiłku celowego. Kwestą sporną jest to, że zdaniem skarżącej przyznawana jej pomoc jest niewystarczająca, natomiast organ twierdzi, iż pomaga w miarę posiadanych środków i nie może zaspokajać wszystkich potrzeb skarżącej. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Zgodnie z artykułem 36 ust. 1 pkt c ustawy, świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne: zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy. Artykuł 41 pkt 1 ustawy stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Rozstrzygnięcie oparte o powyższy przepis wydawane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, a Sąd badał czy zakres uznania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie został przez organy przekroczony, a także, czy w sposób należyty uzasadniono orzeczenie o odmowie o przyznania skarżącej zasiłku celowego specjalnego. O tym, że decyzje wydane w oparciu o art. 41 ust. 1 ustawy, mają charakter uznaniowy, przesądza użyte w tym przepisie słowo "może". Oznacza, to że nawet przy zaistnieniu przesłanek do otrzymania specjalnego zasiłku celowego nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznaniowość nie oznacza jednak dowolności, a organ związany jest przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza - zgodnie z art. 7 k.p.a. - załatwienie sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Doprecyzowaniem tej zasady jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz art. 3 ust. 4 ustawy stanowiący, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podnieść należy, że stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, organ przy udzielaniu wnioskowanej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy, dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca znajduje się pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, a Ośrodek przyznając skarżącej pomoc w postaci zasiłków ma na względzie jej trudną sytuację życiową, którą stale monitoruje aktualizując wywiady środowiskowe. Sąd pragnie podkreślić, iż nie zawsze każde żądanie skarżącej może być spełnione przez organ. Organy zmuszone są uwzględniać przy orzekaniu nie tylko trudną sytuację życiową skarżącej, ale także zobowiązane są mieć na względzie ograniczone środki finansowe pozostające w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej, jak i ilość osób pozostających pod opieką ośrodka. W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poddały należytej ocenie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego. Należy zauważyć, że obowiązkiem organów pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich wszystkich żądań. Organ pomocy społecznej nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich istotnych potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącej przyznania zasiłku celowego specjalnego na leki. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ) orzekł, jak w sentencji wyroku.