III SA/Kr 99/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] 2008 r., znak: [...], Burmistrz Miasta orzekł o nałożeniu na J. M. kary pieniężnej w kwocie 3,500 zł w związku z wykonaniem kursu niezgodnie z trasą jego przebiegu. Odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wniósł J. M. We wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że chciał złożyć odwołanie od decyzji w terminie prawem określonym, jednak ze względu na nagłą chorobę nie mógł tego uczynić. Podniósł, że dniu 16 stycznia 2009 r. zachorował na grypę i nie mógł opuścić mieszkania ze względu na ciężki jej przebieg. W załączeniu przedłożył zaświadczenie lekarskie o zwolnieniu z pracy w dniach 17 - 20 stycznia 2009 r. Postanowieniem z dnia 9 października 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 123 § 1 oraz art.58 § 1 i 2 w związku z art.59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.). W jego uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że ze zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] 2008 r., znak: [...], znajdującego się w aktach sprawy wynika, że powyższą decyzję odebrała córka J. M. w dniu 6 stycznia 2009 r. W związku z tym Kolegium stwierdziło, że bezspornym w sprawie jest, iż dnia 6 stycznia 2009 r. strona otrzymała decyzję wydaną przez Burmistrza Miasta z dnia [...] 2008 r., znak: [...], która zawiera prawidłowe pouczenie o trybie i terminie złożenia odwołania. W dalszej części uzasadnienia postanowienia Kolegium wskazało przesłanki zawarte w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. od spełnienia których uzależnione jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślono, że samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. We wniosku o przywrócenie terminu J. M. wskazał na nagłą chorobę i ciężki jej przebieg, na potwierdzenie czego przedłożył zaświadczenie lekarskie. Organ wskazał, że zaświadczenie to jest kopią nie poświadczoną za zgodność z oryginałem, a nadto zawiera poprawiony symbol oznaczający zalecany przez lekarza stan chorego w trakcie choroby tzn. czy chory powinien leżeć czy chory może chodzić. Poprawka ta uniemożliwia prawidłowe odczytanie symbolu, a nadto nie jest omówiona i podpisana przez lekarza wystawiającego to zaświadczenie. Wadliwość przedłożonego zaświadczenia, powyżej opisana niemożliwość prawidłowego odczytania zalecanego stanu chorego podczas choroby, a przede wszystkim czas na który zostało wydane zwolnienie od pracy obejmujący cztery dni -nie czyni wiarygodnym twierdzenia strony o nagłej i ciężkiej chorobie. Organ wskazał na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 1999 r. sygn. akt IISA 45/99 w którym stwierdzono, że zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, np. sporządzenia zażalenia i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. W konsekwencji Kolegium uznało, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. M. Skarżący podniósł, że w dniu 17 stycznia 2009 r. zachorował na grypę, która miała nieprzewidziany gwałtowny przebieg. Przez pewien czas nie był w stanie samodzielnie funkcjonować ze względu na bardzo duże osłabienie. Podkreślił, że nie miał kogo poprosić o pomoc, gdyż wszyscy domownicy byli poza domem. W związku z tym nie był w stanie samodzielnie sporządzić jakiegokolwiek pisma, ani tym bardziej go wysłać. W ocenie skarżącego twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że zaświadczenie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu jest nietrafne, gdyż w przypadku skarżącego choroba wykluczyła możliwość dokonania czynności procesowej. Odnosząc się do zarzutu poprawianego symbolu na orzeczeniu lekarskim, skarżący podniósł, że nie jest to jego wina. Nie ma on bowiem żadnego wpływu na to, w jaki sposób lekarz wystawia zaświadczenie. Podniósł, że zaświadczenie lekarskie, jakie przedłożył pozostaje w zasobach ZUS-u, który nie wnosił żadnych uwag dotyczących jego ewentualnej nieprawidłowości. Podkreślił, że starał się złożyć odwołanie w terminie przy zachowaniu wszelkich możliwych środków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji lub postanowienia z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis ten ma zatem zastosowanie do sytuacji, w której strona postępowania była zobowiązana do dokonania danej czynności procesowej w ściśle określonym terminie, a czynność w tym terminie nie została dokonana i to bez winy strony. W świetle orzecznictwa sądowodministracyjnego kryterium braku winy wiąże się generalnie z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a dopełnienie danego obowiązku musi stać się praktycznie niemożliwe z powodu określonej przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zalicza się m.in. chorobę (w tym nagłą chorobę) uniemożliwiającą wyręczenie się drugą osobą. Strona winna przy tym uprawdopodobnić, a więc nie udowodnić, brak swojej winy w uchybieniu terminowi, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała praktycznie aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 333-339). W rozpatrywanej sprawie skarżący załączył do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania kopię zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA. Trafnie zwraca uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że samo zwolnienie lekarskie nie jest uznawane za uzasadniające przywrócenie terminu, ale tylko w sytuacji, gdy strona mogła nadać pismo na poczcie osobiście lub przez domownika, czy nawet przy pomocy innej upoważnionej przez nią do tego osoby. W tym przypadku organ poprzestał jedynie na twierdzeniach, że przedstawione przez skarżącego zaświadczenie jest kopią nie poświadczoną za zgodność z oryginałem. Ponadto zawiera ono poprawiony symbol oznaczający zalecany przez lekarza stan chorego, która to poprawka uniemożliwia prawidłowe odczytanie symbolu choroby, nie jest omówiona i podpisana przez lekarza wystawiającego zaświadczenie, co czyni niemożliwym do odczytania stanu chorego podczas choroby, a przede wszystkim czas na który zostało wydane zwolnienie od pracy obejmujący cztery dni – w ocenie organu - nie czyni wiarygodnym twierdzenia strony o nagłej i ciężkiej chorobie. Nie zbadało jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze, czy skarżący mógł się skutecznie wyręczyć w dokonaniu czynności za pomocą osób trzecich, czy z uwagi na przebieg choroby był w stanie ustanowić pełnomocnika do dokonania tej czynności, zwłaszcza, że skarżący podnosi w skardze, iż grypa, na którą zachorował w końcowych dniach ustawowego terminu do złożenia odwołania ( tj. od 17 do 20 stycznia 2009 r.), miała gwałtowny i nieprzewidziany przebieg, a córki uczą się poza A, zaś żona wyjechała do rodziny. Dzwonił też do zaufanej osoby – G. C. – który z nieznanych mu przyczyn nie odbierał telefonu. Skarżący twierdzi więc, że nie był w stanie nie tylko sporządzić ale i wysłać odwołania w przewidzianym do tego terminie. Dopóki powyższe, przedstawione przez skarżącego okoliczności, nie zostaną wnikliwie i wszechstronnie wyjaśnione, dopóty nie można będzie uznać, że skarżący dopuścił się nawet najmniejszego niedbalstwa, co prowadzi do odmowy przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi istnieje więc tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreślić także należy, że to fakt uprawdopodobnienia braku winy, a nie fakt choroby winien podlegać czynnościom dowodowym i ocenie organu (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 22 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Po 242/08; LEX nr 531091). Strona może też planować dokonanie danej czynności procesowej dopiero w ostatnim dniu wyznaczonego terminu do jej dokonania (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z 22 września 2010 r., sygn. akt III SA/Po 221/10; LEX nr 757170). Organ ma natomiast obowiązek podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie, przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności na które się powołała, jeśli są one mało przekonywujące, lakoniczne, czy ogólnikowe. Dlatego też, zdaniem Sądu, Kolegium powinno było wezwać skarżącego do uzupełnienia w tym zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zaniechanie tego stanowi uchybienie przepisom postępowania administracyjnego. Kodeks postępowania administracyjnego nakazuje organom administracji udzielania pomocy prawnej stronom oraz udzielania informacji o okolicznościach faktycznych sprawy (art. 9 k.p.a.), a także uwzględniania słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). również i z tego względu organ winien poinformować wnioskodawcę o wynikających z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. warunkach pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku, czego nie uczynił przy jego rozpatrywaniu. Wobec powyższego, mając na względzie treść wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, kontrolowane postanowienie nie odpowiada prawu, gdyż działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dokonało ustalenia wszystkich przesłanek warunkujących możliwość przywrócenia, bądź nie, terminu do złożenia odwołania, o którym stanowi art. 58 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.