III SA/Kr 990/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 marca 2023 r. nr SKO.Soc/4116/714/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zaskarżoną decyzją z dnia 31 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia 30 stycznia 2023 r. odmawiającej przyznania M. C. (dalej: "skarżąca") dodatku węglowego. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 15 g ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 141 ze zm., dalej: "u.d.w.") art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022, poz. 2000, dalej: "k.p.a."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 25 listopada 2022 r. skarżąca wystąpiła do Burmistrza Miasta B. o wypłatę dodatku węglowego. Wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe z córką J. Źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, a gospodarstwo znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym głównym źródłem ciepła. Z dołączonej do wniosku deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wynika, że zainstalowany jest kocioł na paliwo stałe, a stosowanym paliwem jest węgiel i paliwa węglopochodne. Deklarację złożyła skarżąca w dniu 25 czerwca 2022 r. W dniu 2 grudnia 2022 r. Burmistrz Miasta B. wezwał skarżącą do: złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania o braku możliwości w terminie do 30 listopada 2022 r. ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania; dokumentacji wykazującej podjęcie kroków prawnych prowadzących do nadania odrębnego adresu. W dniu 19 grudnia 2022 r. skarżąca złożyła oświadczenie zgodnie z art. 75 § 2 k.p.a. Wskazała, że nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w odrębnych lokalach. Wyjaśniła, że jest matką samotnie wychowującą dziecko, a budżet domowy skarżącej nie jest wystarczający na pokrycie wyodrębnienia lokali. Skarżąca nie przedłożyła dokumentów potwierdzających podjęcie starań o nadanie odrębnego numeru. W dniu 9 stycznia 2023 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy. Wskazano w nim, że lokal skarżącej znajduje się w budynku jednorodzinnym – skarżąca zajmuje jedno piętro, składające się z trzech pokoi, kuchni, łazienki. Z zewnątrz domu są osobne wejścia. Wysokość pomieszczeń wynosi 2,5 m, powierzchnia 100 m2. Lokal jest wydzielony stałymi ścianami, posiada wspólne źródło ciepła. Spełnia wymagania samodzielnego lokalu, skarżąca nie podjęła kroków do nadania osobnego adresu. Nie posiada zasobów finansowych na jego wyodrębnienie. Decyzją z dnia 30 stycznia 2023 r. Burmistrz Miasta B. odmówił wypłaty dodatku węglowego skarżącej. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie podjęła kroków formalnych do ustalenia odrębnego adresu, zostało to potwierdzone w wywiadzie środowiskowym. W odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła, że zamieszkuje w lokalu, który spełnia warunki samodzielnego lokalu, w budynku wielolokalowym z współdzielonym źródłem ciepła. Nie miała możliwości uzyskania odrębnego adresu do dnia 30 listopada 2022 r. Decyzją z dnia 31 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że na adres wskazany we wniosku przyznano już dodatek węglowy. Kolegium podniosło, że ustawodawca nie zmienił zasady jeden adres jeden dodatek węglowy, a nowe przepisy umożliwiają przyznanie dodatku węglowego dla kilku gospodarstw, jeżeli nie jest możliwe nadanie odrębnych adresów zamieszkania z przyczyn obiektywnych. Tymczasem, skarżąca nie podjęła żadnych starań w tym zakresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podniosła, że ustawodawca nie wymaga podjęcia kroków prawnych do wyodrębnienia adresu lokalu. Skarżąca wyjaśniła, że jest właścicielem całego domu. Wskazała, że procedura nadania odrębnego adresu jest kosztowna i czasochłonna. W budynku skarżącej zużywa się około 9 ton węgla. Skarżącej nie stać na przeprowadzenie postępowania o nadanie adresu. W oparciu o podniesione zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie skarżącej dodatku węglowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 u.d.w., zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. W art. 2 ust. 3a u.d.w. ustanowiono zasadę, w świetle której na jeden adres zamieszkania przysługuje jeden dodatek węglowy. Ustawodawca w art. 2 ust. 3c u.d.w. przewidział wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym gdy pod jednym adresem zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3 i 3b do gospodarstwa domowego, którego głównym źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Zgodnie z ust. 3d, w przypadku, o którym mowa w ust. 3c gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie od jednym adresem odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. W ocenie organu I i II instancji przyznanie dodatku węglowego w stosunku do odrębnego gospodarstwa znajdującego się pod tym samym adresem, jak inne gospodarstwo, któremu uprzednio przyznano dodatek węglowy, jest możliwe jedynie wówczas, gdy osoba która składa wniosek wykaże, że podjęła kroki formalne do nadania odrębnego adresu dla jej gospodarstwa, a nadanie tego adresu nie było obiektywnie możliwe w terminie do 30 listopada 2022 r. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W orzecznictwie podkreśla się, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, iż ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 210/23, z 31 maja 2023 r., II SA/Gl 474/23). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca dopełniła formalności i złożyła wniosek o dodatek węglowy w ustawowym terminie, złożyła oświadczenie o braku możliwości uzyskania odrębnego adresu do dnia 30 listopada 2022 r., dołączyła do wniosku deklarację CEEB. Przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdził informacje zawarte w deklaracji – dotyczące głównego źródła ogrzewania oraz samodzielności lokalu skarżącej. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem ustawy oraz orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych, w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem. Wprowadzona regulacja nie wymaga w szczególności wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por. m. in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 września 2023 r., II SA/Gl 871/23). W rezultacie, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 2 ust. 3c u.d.w. Podkreślić ponadto należy, że skarżąca została wezwana do przedstawienia dokumentów potwierdzających podjęcie kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania pismem z dnia 2 grudnia 2022 r., odebranym przez skarżącą w dniu 19 grudnia 2022 r. a zatem w zaistniałej sytuacji faktycznej, nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu przed dniem 30 listopada 2022 r. Zasadnie organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej. W notatce służbowej z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wskazano, że źródło ogrzewania zostało zgłoszone w CEEB, jest nim kocioł na paliwo stało, w którym stosowane jest paliwo: węgiel kamienny i paliwa węglopochodne. W notatce wskazano, że lokal skarżącej składa się z trzech pokoi, kuchni i łazienki, ma osobne wejście z zewnątrz. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela lub mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela lub mieszkańca (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r., II OSK 2920/16). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. w art. 2 ust. 3c u.d.w., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że wymogiem przyznania dodatku węglowego jest wykazanie przez skarżącą, że przed dniem 30 listopada 2022 r. podjęła kroki prawne zmierzające do nadania odrębnego adresu gospodarstwu skarżącej. Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględnią wykładnię przepisu zawartą w niniejszym uzasadnieniu oraz ocenią na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, w tym w szczególności w oparciu o treść wywiadu środowiskowego, czy skarżącej może być przyznany dodatek węglowy. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) orzekł jak w sentencji wyroku.