III SA/Kr 996/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. w sprawie ze skargi W. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: I. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić ją od kosztów sądowych, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, córką, zięciem i dwojgiem wnucząt. Określając swój majątek uwidoczniła, że nie ma żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 2818 zł netto wskazując, że składa się na to jej renta oraz wynagrodzenia męża i zięcia. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że z jej renty komornik potrąca 220 zł. Wobec tego, że obecna sprawa nie jest ani pierwszą ani jedyną jaką skarżąca inicjuje przed tutejszym sądem okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że pod wskazywanym adresem skarżąca mieszka z mężem w należącym do niego domu (vide oświadczenia skarżącej składane w sprawie do sygn. III SA/Kr 723/07). Mąż skarżącej jest też właścicielem nieruchomości rolnej o areale 1,58 ha. (vide: sygn. III SA/Kr III SA/Kr 643/04). Ostatnimi czasy gospodarstwo domowe skarżącej obciążały wydatki za wodę w kwocie 20,77 zł, za gaz 95,84 zł (w dwumiesięcznym okresie rozliczeniowym), za wywóz ścieków na 96,30 zł, za energie elektryczną na 129,25 zł, za telefon na 25 zł, za abonament RTV 197 zł (w rozliczeniu rocznym), do tego dochodzą zaś jeszcze płacone aktualnie przez skarżącą grzywny łącznie ok. 80 zł miesięcznie takie bowiem oświadczenia i dokumenty źródłowe złożyła w sprawie zapisanej do sygn. akt. III SA/Kr 874/08. Wedle dotychczasowych wyjaśnień skarżącej rachunkami za leczenie i lekarstwa nie dysponuje gdyż tokowych nie brała, a paragony powyrzucała uznając, że nie są jej one do niczego potrzebne. Córka skarżącej nie pracuje gdyż wychowuje dzieci. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ppsa osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenia, że nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 246 §3 ppsa) i jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Skarżąca złożyła oświadczenia o jakich mowa w art. 252 ppsa a ponieważ, szereg istotnych dla sprawy okoliczności jest znanych orzekającemu z urzędu w oparciu o dotychczas składane przez skarżącą w innych postępowaniach wyjaśnienia i dokumenty źródłowe nie było więc potrzeby wzywania skarżącej o składanie dodatkowych wyjaśnień ani przedkładania dokumentów źródłowych w niniejszej sprawie. Wyjaśnienia skarżącej uzupełnione okolicznościami znanymi z urzędu są bowiem wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Wskazując na powyższe zacząć należy zaś od tego, że jeśli skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką zasadności jej wniosku powinno być wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów. Realia niniejszej sprawy nie za bardzo dozwalają na poczynienie takich ustaleń. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że jej wspólne gospodarstwo domowe ma zapewnione stałe dochody z kilku źródeł. Nadto jego egzystencję zabezpiecza majątek w postaci domu i nieruchomości rolnej należących do męża skarżącej. Dalej przy miesięcznych dochodach rzędu 2818 zł sześcioosobowe gospodarstwo domowe skarżącej obciążają tylko wydatki na wodę (20,77 zł) wywóz ścieków (96,30 zł), gaz (95,84 zł), energie elektryczną (129,25 zł), telefon (25 zł), abonament RTV (197 zł (w rozliczeniu rocznym). Podkreślenia przy tym wymaga, że okresy rozliczeniowe a także terminy płatności części z nich nie są co miesięczne bo albo wynika to z treści przedstawionych faktur (np. gaz w rozliczeniu miesięcznym, RTV płatność z góry za cały rok) albo wynika z zasad doświadczenia życiowego i znajomości funkcjonujących pragmatyk (np. dostawa wody i odbiór nieczystości). Nie przeceniając przeto ich znaczenia siłą faktu wyłania się jednak konieczność uwzględnienia pewnej korekty gdy chodzi o rozłożenie rzeczywistego obciążenia gospodarstwa domowego skarżącej. Do tego dochodzą nałożone na skarżącą koszty grzywien (łącznie 80 zł miesięcznie). Konieczność ponoszenia takowych wynika z faktu ich nałożenia, to zaś na ile skarżąca jest odpowiedzialna za taki stan rzeczy ma aktualnie znaczenie drugorzędne. Równoczesne, biorąc pod uwagę sygnalizowany przez skarżącą stan zdrowia nie ulega wątpliwości, że w swym budżecie rodzina musi rezerwować pewną kwotę na wykup dla niej lekarstw i rehabilitację. Sprzeciwić należało się jednak bezkrytycznemu przyjmowaniu, że wydatki z tego tytułu sięgają 300 zł miesięcznie. Skarżąca nie przedstawiła bowiem na tę okoliczność jakiegokolwiek rachunku. Jej dotychczasowe wyjaśnienia, że ich nie brała a kwitki wyrzucała gdyż nie były jej potrzebne nie przekonują. Raz dlatego, że jako rzeczono nie jest to pierwsze z postępowań sądowoadministracyjnych w ramach których wnosi i przyznanie prawa pomocy i jest wzywana o przedstawienie takich rachunków. Po wtóre nie można tracić z pola widzenia, że w sprawie prowadzonej do sygn. akt III SA/Kr 723/07 nie sprawiało problemu skarżącej przedstawienie rachunku za leki tyle, że opiewającego na kwotę znacznie niższą bo raptem na 128,80 zł. Wszystko to razem wzięte prowadzi do konstatacji, że choć nie należy kwestionować potrzeby ich ponoszenia to jednak nie w takiej wysokości i częstotliwości jak sugeruje skarżąca. Uwzględniając to wszystko a jednocześnie zachowując w pamięci kwotę jednostkowego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej tj. ok. 470 zł (z wyliczenia 2818/6=470) i korzystając, że sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. (tak. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie I) należało skarżącej przyznać pomoc o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tyle, że nie w zakresie całkowitym jak tego chciała skarżąca a w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Rozwiązanie takie jest dla skarżącej korzystne. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem to co wojewódzkie sądy administracyjne niejednokrotnie akcentują w uzasadnieniach swoich orzeczeń. Mianowicie, że w ramach swojej kognicji sądy administracyjne badają czy przy wydaniu skarżonego aktu administracyjnego organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc w swej kontroli związane granicami skargi (ppsa art. 3 §1 i art. 134 §1 ppsa). Wskazany determinant – choć dla merytorycznej oceny przesłanek zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest prawnie nierelewanty– to jednak siłą faktu ma znaczenie argumentu, którego nie powinno się tracić z pola widzenia bo prowadzi do konkluzji, że wbrew pierwszemu odczuciu korzystniejszym dla strony w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym będzie zwolnienie z kosztów sądowych. W ten sposób zrealizuje się bowiem faktycznie a nie tylko potencjalnie przynależne stronie prawo do sądu. Mając to na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §3 w związku z art. 258 §2 pkt. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm.)