III SAB/Kr 1/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bożenna Blitek (Spr.) Sędziowie: NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Protokolant: Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2006 r. sprawy ze skargi J.T. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy wydania decyzji postanawia skargę odrzucić Pismem z dnia [...] 2005 r. J.T. zwrócił się do Prezydenta Miasta "o zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu" w kwocie [...] zł. Na uzasadnienie podał, że rejestrując w dniu [...] 2005 r. samochód osobowy marki F. w Wydziale Komunikacji Miasta został zobowiązany do zapłaty kwoty [...] zł za kartę pojazdu i kwotę tę zapłacił. Jednakże, zdaniem wnoszącego pismo - pomimo tego, iż opłata ta pobierana jest w oparciu o Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 137, poz. 1310) w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, to pobieranie tej opłaty przy rejestracji pojazdów importowanych jest niezgodne z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), a koszty związane z drukiem, dystrybucją, wypełnieniem i innymi czynnościami urzędniczymi związanymi z obsługą tego dokumentu nie przekraczaj ą kwoty [...] zł. W odpowiedzi na powyższe pismo - J.T. otrzymał odpowiedź (pismo z dnia [...] 2005 r.), z której wynika, że pobrana opłata w kwocie [...] zł został wydana w oparciu o obowiązujące prawo - wskazane wyżej Rozporządzenie i w której poinformowano o możliwości dochodzenia tego rodzaju roszczeń przed sądem powszechnym w trybie procedury cywilnej na mocy art. 4171 § 1 kodeksu cywilnego". J.T. skierował ponownie w tej sprawie do Prezydenta Miasta pismo z dnia [...] 2005 r. wnosząc o wydanie decyzji odnośnie zwrotu "zawyżonej opłaty za kartę pojazdu w kwocie [...] zł". Pismem z dnia 28 grudnia 2005r. - Prezydent Miasta potrzymał swoje stanowisko w przedmiocie niedopuszczalności drogi administracyjnej do załatwienia przedmiotowej sprawy i braku podstaw prawnych do wydania decyzji odmawiającej zwrotu opłaty informując ponownie o możliwości dochodzenia swych praw w tym zakresie przed sądem powszechnym w oparciu o art. 4171 § 1 kodeksu cywilnego. J.T. złożył za pośrednictwem Prezydenta Miasta skargę z dnia 15 stycznia 2006r. na bezczynność organu administracji - Prezydenta Miasta wnosząc o zobowiązanie tego organu do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu, przy czym za zawyżenie uznał pobranie kwoty przewyższającej kwotę 75zł jaką, zgodnie z przepisami, pobiera się za wydanie wtóropisu tego dokumentu. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie i podniósł, że wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r. Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie o utracie mocy obowiązującej - z dniem 1 maja 2006r. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 137, poz. 1310) w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jako niezgodnego z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zaznaczono też, że pobranie opłaty jest czynnością materialno - techniczną i brak jest podstaw prawnych do orzekania przez organ administracyjny w przedmiocie zwrotu tej opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę o tyle, o ile wskazuje na brak właściwości organu administracyjnego do załatwienia sprawy, tj. do orzekania w przedmiocie zwrotu (czy odmowy zwrotu) całości lub części pobranej opłaty. Należy zaznaczyć, że o ile pobranie opłaty w wysokości ustalonej cyt. wyżej Rozporządzeniem z dnia 28.07.2003r. należy do organu administracyjnego, to jednak ewentualny zwrot tej opłaty ma charakter cywilnoprawny. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem możliwości zwrotu nienależnego świadczenia w drodze decyzji administracyjnej. Nie oznacza to, że strona całkowicie pozbawiona jest możliwości dochodzenia zwrotu nienależnych opłat, jednakże brak podstaw prawnych do dochodzenia tych roszczeń na drodze postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS) została sformułowana zasada nakazująca zwrot opłat pobieranych niezgodnie z prawem Wspólnot, przy czym przez pojęcie opłat należy rozumieć wszelkie świadczenia pobierane przez organy państwowe jako świadczenia publicznoprawne (podatki, cła i opłaty równoważne, opłaty administracyjne itd.). Jeżeli tego rodzaju opłaty pobierane są przez podmioty państwowe wbrew prawu wspólnotowemu, to po stronie państwa istnieje obowiązek ich zwrotu, a po stronie jednostki, od której opłaty zostały pobrane - uprawnienie do otrzymania ich zwrotu. Chociaż uprawnienie powyższe i towarzyszący mu obowiązek wynikają z prawa wspólnotowego, to jednak realizacja tego odbywa się na zasadach krajowych. Takie stanowisko przytacza w artykule "Roszczenia o zwrot opłat pobranych przez państwo niezgodnie z prawem wspólnotowym" dr Nina Półtorak (Europejski Przegląd Sądowy nr 4/2006 str. 11 - 23). Należy także przytoczyć pogląd Trybunału Konstytucyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04: "opłata, podobnie jak podatek, jest świadczeniem pieniężnym, ogólnym, bezzwrotnym, przymusowym: cechą charakterystyczną odróżniającą opłatę od podatku jest jednak jej odpłatność (podatek jest świadczeniem nieodpłatnym), tzn. że w zamian za opłatę podmiot ją uiszczający ma prawo żądać usługi, towaru lub działania ze strony organu publicznego. (...) Oznacza to, że wartość świadczenia administracyjnego odpowiada wysokości pobranej opłaty, co odróżnia je od podatków i innych danin publicznych. Opłaty publiczne pobierane są zawsze w związku z określonym, konkretnym działaniem organów państwa (samorządu terytorialnego). Jeżeli opłata pobierana jest w wysokości usługi - może zawierać pewne cechy ceny, jeżeli zaś jest świadczeniem pobieranym w wysokości znacznie wyższej niż wartość faktycznie świadczonej usługi - nabywa cechy podatku". Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - opłata za wydanie karty pojazdu, w części wynikającej z jej podwyższenia (ponad rzeczywiste koszty świadczonej usługi) stanowi rodzaj daniny publicznej. Skoro zwrot wszelkich nienależnych świadczeń, w tym także nienależnych danin publicznych następuje w trybie postępowania cywilnego, uprawnionym do orzekania w przedmiocie ewentualnych roszczeń co do zwrotu podwyższonej, a nienależnej opłaty jest sąd powszechny. Należy - zdaniem Sądu - mieć na względzie treść art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów, co oznacza domniemanie drogi sądownictwa powszechnego. Tym samym regułą jest rozstrzyganie spraw przez sądy powszechne, a to między innymi przemawia przeciwko rozszerzającej wykładni regulacji dotyczących kognicji sądownictwa administracyjnego w sprawach dotyczących orzekania o zwrocie nienależnego świadczenia, choćby takie świadczenie wynikało z decyzji administracyjnej lub pozostawało w związku z taką decyzją, jak w przedmiotowej sprawie. Uznając, że organ administracyjny nie jest właściwy w przedmiocie orzekania o zwrocie nienależnego świadczenia, to tym samym - zdaniem Sądu - temu organowi administracyjnemu nie można zarzucić bezczynności w przypadku braku działania w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że podobne stanowisko, choć dotyczące innego stanu faktycznego i innej problematyki zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Postanowieniu z dnia 06.07.2004r. OSK 547/04 ONSAiWSA 2004/3/51: "W sytuacji, gdy skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie, do której załatwienia nie jest właściwy wskazany przez stronę organ (...), właściwe jest orzeczenie przez sąd administracyjny o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej (... - obecnie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270)". Mając powyższe na względzie - na mocy art. 58 §1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) - Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł - jak w sentencji.