III SAB/Kr 1/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2007 r, w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w K. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i zmiany wyznaczonego adwokata z urzędu postanawia: skargę odrzucić Pismem z dnia [...].10.2005 r. Z. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w K., domagając się uwzględnienia skargi w związku z nie podjęciem przez Okręgową Radę Adwokacką aktu zmierzającym do wszczęcia orzeczenia dyscyplinarnego oraz brakiem wyznaczenia innego adwokata z urzędu a także brakiem wydania aktu zobowiązującego adwokata P. B. do podjęcia czynności. Skarżący wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w tej sprawie, wynikających ze sporządzenia niniejszej skargi oraz dokonania wszystkich czynności prawnych w tej sprawie według norm przypisanych, o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym i przyznanie prawa pomocy a także o zasądzenie od Okręgowej Rady Adwokackiej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem odszkodowania za przewlekłość postępowania i poniesione straty moralne (zadośćuczynienie). W uzasadnieniu skargi zarzucono bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w K., polegającą na braku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata P. B., który nie zastosował się do orzeczeń Sądu Najwyższego i tym samym doprowadził do przewlekłości postępowania. Skarżący wskazał, iż z powodu przymusu adwokackiego nie był w stanie skutecznie podjąć czynności procesowych w postępowaniu cywilnym, mimo że w sprawie był ustanowiony adwokat z urzędu. Podniósł, iż sądy niższych instancji przekazywały orzeczenia nie ustanowionemu z urzędu profesjonalnemu pełnomocnikowi, ale skarżącemu. Sprawa cywilna, w której adwokat P. B. jest pełnomocnikiem, toczy się już od 15 lat pomimo tego, że jest to "prosta sprawa". Przewlekłość ta wynika z nieprawidłowego działania adwokata, z którym nie można skontaktować się za pośrednictwem poczty internetowej a rozmowy telefoniczne nie przynoszą rezultatu. Uzasadniając kwotę odszkodowania skarżący podniósł, iż obejmuje ona poniesione straty i nie osiągnięte korzyści. Okręgowa Rada Adwokacka w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiot skargi nie jest objęty kognicja sądów administracyjnych. Samo postępowanie dyscyplinarne nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej, tak samo jak stanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu cywilnym. Działalność organów samorządu adwokackiego tylko wówczas podlega kontroli sądów administracyjnych, jeżeli zostałyby kumulatywnie spełnione dwie przesłanki: po pierwsze organ samorządu musi być z mocy prawa powołany do rozstrzygania spraw indywidualnych; po drugie sprawa musi być rozstrzygana decyzją administracyjną. W tej sprawie żadna z tych okoliczności nie ma miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r., sygn. akt 111 SAB/Kr 35/05 oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie w tej sprawie od kosztów sądowych oraz oddalił jego wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w piśmie z dnia [...].11.2006 r. wyraziła zgodę na rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu uproszczonym. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 15 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem godności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tym artykułem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."). Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w K. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata , braku wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu w sprawie cywilnej oraz zasądzenia kwoty odszkodowania. Tak przedstawiony przedmiot sprawy nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona tylko wówczas, gdy zarzucana bezczynność dotyczy jednego z następujących przypadków: 1) braku wydania decyzji administracyjnej, jeżeli przepisy nakazują wydanie takiej decyzji; 2) braku wydania postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, jeżeli jedno z tych postanowień miało być wydane; 3) braku wydania postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jeżeli takie postanowienie miało być wydane; 4) braku podjęcia innych niż wyżej określone w pkt 1-3 akty bądź czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jeżeli przepisy prawa przewidują podjęcie takich aktów lub czynności. W niniejszej sprawie żadna z ww. przesłanek nie zachodzi. Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata następuje tylko na wniosek uprawnionego oskarżyciela lub Ministra Sprawiedliwości, który może polecić wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (art. 90 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity z 2002 r. Dz.U. Nr 123, poz.1058 ze zm.). Oskarżycielem w postępowaniu dyscyplinarnym jest rzecznik dyscyplinarny. Zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów i aplikantów adwokackich (Dz.U. Nr 99, póz. 635 ze zm.) rzecznik dyscyplinarny wszczyna dochodzenie na skutek uchwały rady adwokackiej, polecenia Ministra Sprawiedliwości lub z urzędu. Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nie następuje ani w drodze decyzji administracyjnej, ani w drodze postanowienia wydanego w toku postępowania administracyjnego. Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nie jest również innym aktem z zakresu administracji publicznej z uwagi na brak w tym zakresie wykonywania administracji publicznej. Zgodnie z § 15 ust. 11rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów i aplikantów adwokackich odmowa wszczęcia postępowania dyscyplinarnego następuje w drodze postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia. Nie jest to jednak postanowienie wydawane w toku postępowania administracyjnego, ale postanowienie wydawane w toku postępowania mającego charakter zbliżony do postępowania karnego. Od takiego postanowienia przysługuje stronom odwołanie do sądu dyscyplinarnego. W postępowaniu przed sądem dyscyplinarnym stronami są zaś oskarżyciel, obwiniony i pokrzywdzony (art. 93 ust. 1 Prawa o adwokaturze). Przy czym pokrzywdzonym jest osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone postępowaniem adwokata lub aplikanta adwokackiego. Postępowanie dyscyplinarne jest wewnętrznym postępowaniem prowadzonym przed organami samorządu adwokackiego (sądami dyscyplinarnymi). Jest to taki zakres sprawy powierzonym sądownictwu samorządu zawodowego, który pozostaje poza zakresem kompetencji sądów administracyjnych. Ustawodawca nie przewidział możliwości ingerencji przez sądy administracyjne tak w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, jak i odmowy jego wszczęcia. Takie stanowisko, aczkolwiek odnoście samorządu komorniczego, wprost wyraził sąd administracyjny w postanowieniu z 16.12.2005 r, sygn. akt I OSK 1152/05, opub. w ONSAiWSA 2006/3/73. Również zarzut co do bezczynności Okręgowej Rady Adwokackiej w przedmiocie nie wyznaczenia kolejnego (nowego) pełnomocnika dla skarżącego nie jest uzasadniony. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w sprawie cywilnej (skarżący kwestionuje bowiem prawidłowość działania pełnomocnika w postępowaniu cywilnym) następuje tylko wówczas, gdy właściwy sąd cywilny ustanowi w drodze postanowienia pełnomocnika z urzędu. Stosownie do obowiązujących w dacie wniesienia skargi art. 114-124 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 53, póz. 296 ze zm.) ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało, w przypadku spraw cywilnych, do wyłącznej właściwości właściwego sądu cywilnego. Sąd ten w drodze postanowienia mógł ustanowić pełnomocnika z urzędu i w takiej sytuacji zwracał się do właściwej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata jako pełnomocnika z urzędu dla strony. Okręgowa Rada Adwokacka nie miała i nie ma uprawnień do samoistnego ustanawiania adwokata lub też samoistnej zmiany już ustanowionego adwokata. Tylko wówczas gdy już ustanowiony z urzędu adwokat miałby podejmować czynności poza siedzibą sądu orzekającego, właściwa rada adwokacka na wniosek adwokata wyznaczy w razie potrzeby adwokata z innej miejscowości. Odnosząc te ustalenia do niniejszej sprawy należy wskazać, iż w tej sprawie został ustanowiony adwokat z urzędu i Okręgowa Rada Adwokacka w K. nie posiadała żadnych uprawnień do wyznaczenia innego adwokata. Nie mogła więc podjąć żadnej czynności prawnej. Wyznaczenie adwokata z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką nie jest również czynnością z zakresu administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż zarzucana Okręgowej Radzie Adwokackiej bezczynność w zakresie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego oraz samoistnego wyznaczenia adwokata nie stanowi sprawy administracyjnej i tym samym nie należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego - stąd też skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest również właściwy w zakresie orzekania o należnym odszkodowaniu związanym z reprezentowaniem strony w postępowaniu cywilnym. Sprawy dotyczące odszkodowania objęte są właściwością sądów cywilnych, a nie sądów administracyjnych i stąd w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie również nie mógł skargi uwzględnić, a zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązany jest do odrzucenia skargi, ponieważ sprawa o odszkodowanie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W związku z powyższym należało w drodze postanowienia, stosownie do treści art. 58 § 3 P.p.s.a. orzec jak w sentencji. W przypadku odrzucenia skargi Sąd nie ma podstaw prawnych do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania.