III SAB/Kr 1/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubentem, córką oraz wnukiem. Określając swój majątek i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi tylko mieszkanie kwaterunkowe. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 2308 zł wyjaśniając, że składa się na to 1400 zł wynagrodzenia konkubenta, 500 zł alimentów i 408 zł świadczenia z tytułu pełnienia obowiązków rodziny zastępczej. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że jest osobą bezrobotną, podobnie jak i jej córka. Skarżącą, jej córkę i wnuka utrzymuje konkubent. Wnuk przebywa u skarżącej w rodzinie zastępczej. Wezwana o wyjaśnienie jaka jest wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na prąd, gaz, wodę wywóz nieczystości, RTV, telefon i przedstawienie na tę okoliczność kopii ostatnich rachunków odpowiedziała, że ona sama tychże nie ponosi a w rachunki konkubenta nie ma wglądu. Do pisemnych wyjaśnień dołączyła z własnej inicjatywy kopię decyzji o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną i odmowie przyznania jej z tego tytułu prawa do zasiłku. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6320" (vide: zarządzenie z 12.01.2011 r. k. 1) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, dochody. Oświadczenia te uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami są wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Pewne nieścisłości należy położyć na karb nieporadności strony. Sytuacja skarżącej jest nieszczególna. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku, borykającą się z problemem bezrobocia, pozostającą na utrzymaniu konkubenta, który pobiera niewielką pensję Okoliczności te uzmysławiają, że skarżąca nie należy do osób zamożnych. Biorąc to pod uwagę i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić dla skarżącej adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W przedstawionej sytuacji skarżąca nie jest bowiem w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W konsekwencji działanie takie stanowić będzie dla skarżącej pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.