III SAB/Kr 103/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. B. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 3 lutego 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w przedmiocie niewykonania wniosku z dnia 29 września 2016 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 3 lutego 2017 r Skarżący Z. B. we wniesionym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, podał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Ujawnił, że na jego majątek składa się 90 metrowy dom w którym znajduje się 12 metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni 0,58 ha obsiana zbożem. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Uzasadniając swoje starania wskazał, że nie pracuje zawodowo, nie ma żadnych dochodów, PIT-u nie wypełnia, komornicy umarzają wszczęte postępowania egzekucyjne, gdyż nie znajdują środków. Podał, że wydatki na utrzymanie ma jak każdy na średnim poziomie. Szambo, opał i wodę ma swoje. Nie jest ubezpieczony, należności za energię elektryczną opłaca z opóźnieniem. Zarządzeniem z 5.01.2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie kopii wskazywanych dokumentów źródłowych mających na celu: - wyjaśnienie dlaczego aktualnie wykazuje tylko jeden dom o pow. 90 m2 i tylko jedną nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha? Co stało się z wykazywanym w latach ubiegłych pozostałym majątkiem nieruchomym skarżącego tj. nieruchomością rolną o pow. 7,27 ha i domem o pow. 110 m2? Jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały zbyte to pod jakim tytułem: darmym czy odpłatnym? - jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały sprzedane to kiedy i za jaką cenę (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) oraz na co konkretnie skarżący przeznaczył środki pochodzące z takiej sprzedaży, skoro pieniędzy tych skarżący nie wykazuje obecnie w posiadanych zasobach? - jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały nieodpłatnie darowane to konkretnie komu (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) i co skłoniło skarżącego do takiego rozporządzenia? - przedstawienie rachunku za prąd z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy. Jeśli skarżący ma trudności z regulowaniem tych opłat, proszę przedstawić kopie stosownych wezwań o zapłatę, monitów, upomnień etc; - wyjaśnienie na ile aktualnie w ujęciu rocznym skarżący szacuje przychód z obsiewanego zbożem gruntu rolnego o pow. 0,58 ha, a ile wynoszą roczne koszty uzyskania takiego przychodu? Odpowiadając na to wezwanie skarżący udzielił wybiórczych wyjaśnień. Nadmienił, że kwestię mediów opisał w oświadczeniu majątkowym, przedstawiając monit z elektrowni za zobowiązania, które już uregulował. Twierdząc, że obsiewany zbożem grunt wraz z rozpoczęta budową pływa w wodzie (za którą to szkodę zdaniem skarżącego ma odpowiadać m.in. Prokurator Okręgowy) nie wyjaśnił na ile w ujęciu rocznym szacuje przychód z tego gruntu i ile wynoszą roczne koszty uzyskania takiego przychodu. Wbrew wezwaniu, (zasłaniając się brakiem zrozumienia pytań) nie wyjaśnił dlaczego aktualnie wykazuje tylko jeden dom o pow. 90 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha i co się stało z wykazywanym w latach ubiegłych pozostałym majątkiem nieruchomym skarżącego tj. nieruchomością rolną o pow. 7,27 ha oraz domem o pow. 110 m2. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 3 lutego 2017 r. oddalił wniosek skarżącego o prawo pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Referendarz Sądowy zaakcentował wybiórcze i niedostateczne wyjaśnienie przez skarżącego posiadanej sytuacji materialnej. Skarżący w terminie wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, nie odnosząc się do jego merytorycznej treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718), dalej: "P.p.s.a." w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu z kolei art. 245 § 2 wynika, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, publ.//http.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu objętym sprzeciwem, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomimo przedstawienia przez skarżącego dodatkowych wyjaśnień, nadal obraz sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego nasuwa wątpliwości, w szczególności w zakresie stanu posiadania nieruchomości. Ponadto nie wiadomo jakie są miesięczne dochody i wydatki skarżącego, co powoduje, że Sąd nie jest w stanie dokonać rzetelnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego, tj. w sposób, który by prowadził do jednoznacznego wniosku, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący bowiem w żaden sposób nie wykazał tej przesłanki. Stwierdzić zatem należy, że kwestionowanym postanowieniem Referendarz Sądowy prawidłowo i zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza Sądowego