III SAB/Kr 12/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Sanitarnego p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych II) oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata W dniu 18 października 2010 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek T. B. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Sanitarnego. We wniosku tym skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. B. Ich miesięczny dochód wynosi 2.501,87 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 1.579,35 zł i emerytura jego żony w wysokości 922,52 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 72 m² (8m x 9m) oraz nieruchomość rolna wielkości 15 arów. Skarżący nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że na rozprawie w dniu 14 października 2010 roku został poinformowany, że skarga kasacyjna winna zostać sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. W takiej sytuacji obrana praw skarżącego byłaby niemożliwa bez przyznania prawa pomocy. Skarżący ma wykształcenie zawodowe, a jego sytuacja finansowa jest trudna. Przy niskiej emeryturze, bez żadnych środków pomocy nie stać go na opłacenie kosztów postępowania, kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku w utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Miesięczne opłaty ponoszone przez wnioskodawcę przedstawiają się następująco: elektryczność około 120 zł, gaz 100 zł, wywóz śmieci, podatek i zużycie wody około 120 zł, telefon 120 zł, opał (5 ton węgla po 630 zł/tonę) 3.150 zł rocznie (260 zł miesięcznie) + drzewo, podpałka. W zależności od nasilenia schorzeń wydatki na zakup leków wynoszą 50-100 zł oraz 100 zł na lekarstwa żony. Małżonkowie B., poza świadczeniami emerytalnymi, nie posiadają innych dochodów, nie korzystają też z żadnej innej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Odnośnie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sadowych należy wyjaśnić, iż zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 150, poz. 1270 ze zmianami) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu administracji w sprawach dotyczących m. in. chorób zawodowych, a do takiej kategorii spraw należy przedmiotowa sprawa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. W takiej sytuacji, działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając je za bezprzedmiotowe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł również o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego celem sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 października 2010 roku. Zgodnie z art. 262 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając sytuację materialną skarżącego orzekający uznał, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy obejmującego ustanowienie kwalifikowanego zastępstwa prawnego. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach związanych z postępowaniem, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Jak wynika zaś z danych zawartych w oświadczeniu skarżącego zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dysponuje stałym miesięcznym dochodem z emerytury w wysokości 1.579,35 zł. Pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym żona skarżącego również otrzymuje emeryturę, a jej wysokość wynosi 922,52 zł. Łączne dochody małżonków B. wynoszą zatem 2.501,87 zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą 920 zł (prąd 120 zł, gaz 100 zł, wywóz śmieci, podatek, woda 120 zł, telefon 120 zł, opał 260 zł, leki 200 zł). Z zestawienia dochodów i wydatków wynika, że skarżącemu pozostaje miesięcznie kwota 1.581,87 zł, którą może swobodnie dysponować. Podkreślenia wymaga również fakt, że skarżący nie ponosił w przedmiotowej sprawie kosztów sądowych, gdyż ze względu na przedmiot sprawy korzystał z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy również zauważyć, że wnioskodawca dysponuje majątkiem nieruchomym w postaci domu oraz nieruchomości rolnej. Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, gruntów) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Biorąc pod uwagę te okoliczności nie można stwierdzić, iż skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Przywołane informacje dotyczące sytuacji materialnej skarżącego nie charakteryzują go bowiem jako osoby ubogiej. Z tych względów orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).