III SAB/Kr 120/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym skargi J. K. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku opiekuńczego postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej J. K. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie 100 zł (sto złotych) tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi. Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w sprawie ustalenia prawa do zasiłku opiekuńczego z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem. W uzasadnieniu skargi wskazała, że ZUS zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania przed sądem sprawie podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że sprawa nie dotyczy kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, ponieważ sprawy dotyczące zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne. Skarga na bezczynność w tych sprawach jest więc niedopuszczalna przed sądem administracyjnym. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny skargi Sąd bada zawsze i z urzędu, dopuszczalność drogi sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zakres kognicji sądów administracyjnych został przy tym określony w art. 1 do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 1 p.p.s.a. ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z kolei stosownie do art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają też spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jak stanowi natomiast art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach szczegółowo wskazanych w treści ww. przepisu. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Przedmiot sprawy stanowi bezczynność ZUS w sprawie wniosku o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem. Sprawy tych świadczeń, regulowane przepisami ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 501), podlegają kognicji sądów powszechnych zgodnie z art. 4778 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie, wobec braku dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność ZUS w sprawach zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad dzieckiem, skargę należało odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Zwrot nastąpi na konto bankowe, z którego zostały wpłacone środki – po uprawomocnieniu się niniejszego orzeczenia.