III SAB/Kr 13/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi U. Ł. na bezczynność Wójta Gminy postanawia: I. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić ją z kosztów sądowych, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem córką oraz synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 100 m2 i nieruchomość rolna o areale 2,85 ha. Nie mają żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 1528,97 zł otrzymywanej emerytury. Wezwana wyjaśniła że miesięczny koszt zakupu gazu butlowego to około 48 zł, prądu 100 zł, wody 60 zł, telefon 100 zł, RTV 17 zł, polisy na życie 50 zł. Swoje wyjaśnienia poprała przedłożonymi kopiami stosownych rachunków, tam zaś gdzie nie była w stanie ich przedstawić wsparła się notorią powszechną . Do stałych miesięcznych obciążeń budżetu doliczyła jeszcze wydatek 70 zł na dojazdy dzieci do szkół oraz ponoszone kwartalnie koszty zobowiązań podatkowych (dowód: kopia nakazu). Nadmieniła, że w okresie zimowym dochodzą do tego jeszcze wydatki na opał w kwocie mniej więcej 3100 zł co skutkuje koniecznością zadłużenia się przezeń. Odnosząc się do przyczyn dla których nie ujawniła źródła i wysokości dochodów męża wyjaśniła, że obecnie nie ma on żadnych dochodów. Do października 2007 r. posiadał świadczenie rentowe ale w przepisanym czasie nie złożył stosownego wniosku do ZUS. Bierność męża powodowana była depresją w jaką popadł po śmierci swej matki oraz późniejszymi zaburzeniami osobowości i problemami z alkoholem. Dla wykazania wszystkich tych okoliczności skarżąca przedłożyła kopię odpisu aktu zgonu teściowej i posiadanej dokumentacji medycznej (dowód: karty informacyjne leczenia szpitalnego). Podała, że sytuacja życiowa zmusiła ją do wystąpienia o alimenty od męża, które zasądzono na dzieci (dowód: kopia wyroku) ale te ostatni raz otrzymała w listopadzie 2007 r. (dowód zaświadczenie komornika sądowego). Z uwagi na obecną - jak powiada - ciężką sytuację podejmuje starania o przyznanie świadczeń rodzinnych i alimentów. Nieruchomości rolnej obecnie nie wykorzystuje gospodarczo, w związku z czym nie przynosi żadnych dochodów. Skarżąca nie otrzymuje też dopłat unijnych. Kończąc nadmieniła, że stara się poszukiwać pracy chociażby na pół etatu ale nie jest to proste. By zdobyć pieniądze na buty czy ksiązki dla uczących się dzieci (córka przystępuje do matury, syn kończy gimnazjum) zadawala się przyjęciem nawet prac sezonowych choć są to grosze. Przedłożona kopia decyzji ZUS o waloryzacji emerytury skarżącej uwidacznia, że od marca bieżącego roku otrzymuje ona do wypłaty 1356,24 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile - poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenia, że nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 246 §3 ppsa) i jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. -udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić- (...) 2. -dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić- (...) 3. -ujawnić, stwierdzić coś- wykazać się - wykazywać się -udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się-. (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Skarżąca złożyła wymagane oświadczenia o jakich mowa w art. 246 §3 ppsa i art. 252 ppsa uzupełniając je na wezwanie dalszymi wyjaśnieniami. Oświadczenia te należy uznać za wystarczające. Zwrócenia uwagi wymaga jednak, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką zasadności jej wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skoro jednak skarżąca posiada ujawniony majątek nieruchomy i stały miesięczny dochód, okoliczności te siłą faktu niweczą zasadność ustaleń co do tego, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (por. także postan. NSA z 15 lutego 2005 r. FZ 711/04). Wskutek tego, do rozważenia pozostaje jedynie czy i na ile taka sytuacja przekreśla starania strony w całej rozciągłości. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że znaczną cześć dochodów skarżącej pochłaniają jednak wydatki na bieżące utrzymanie domu i rodziny natomiast sprzedaż czy obciążenie domu gdzie zamieszkuje z rodziną albo roli stanowiącej w zasadzie jedyne zabezpieczenie tych osób w celu zdobycia środków na koszty procesu stanowiłoby w istocie pozbawienie ich koniecznego utrzymania (por. orzecz. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52). Wreszcie nie można zapominać o sygnalizowanych przez skarżącą kłopotach z mężem. Uwzględniając to wszystko i korzystając, że sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. (tak. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie I) wypadało stronie udzielić pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tyle, że nie w zakresie całkowitym jak tego chciała a w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Rozwiązanie takie powinno być dla strony korzystniejsze aniżeli ustanowienie adwokata z urzędu. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem to co wojewódzkie sądy administracyjne niejednokrotnie akcentują w uzasadnieniach swoich orzeczeń. Mianowicie, że w ramach swojej kognicji sądy administracyjne badają czy organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc w swej kontroli związane granicami skargi (ppsa art. 3 §1 i art. 134 §1 ppsa). Wskazany determinant - choć dla merytorycznej oceny przesłanek zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy jest prawnie nierelewanty- to jednak siłą faktu ma znaczenie argumentu, którego nie powinno się bagatelizować bo prowadzi on do konkluzji, że wbrew pierwszemu odczuciu korzystniejszym dla strony w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym będzie zwolnienie od kosztów sadowych. Na koniec i tylko ubocznie nadmienić wypada, że wyrażane przez referendarza wątpliwości odnośnie skargi, nie stały na przeszkodzie obecnemu rozstrzygnięciu. Skoro bowiem jego sceptycyzm nie został podzielony, sytuacja taka oznacza ni mniej ni więcej jak tylko, że okoliczności związane z wniesieniem skargi nie są jednoznaczne i wymagają głębszej analizy prawniczej a to siłą faktu pozbawia skargę cechy oczywistej bezzasadności. Mając to na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.