III SAB/Kr 21/16

Kraków, dnia 10 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. Ś. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 3 lutego 2017 r. umarzającego postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalającego wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący w złożonym w dniu 23 stycznia 2017 r. (data wpływu) na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Przedstawiane we wniosku informacje skarżący ograniczył do wskazania, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami i że należy do niego mieszkanie określone jako "nora". Twierdzi, że nie posiadają żadnych zasobów ani przedmiotów wartościowych. Przy dochodach gospodarstwa domowego adnotował "mops 0 zł". Uzasadnienie ograniczył do gołosłownych insynuacji po adresem organów odnośnie rzekomego głodzenia rodziny, kradzieży zasiłków oraz obelżywego traktowania skarżącego. Wniosek ten pozostaje drugim wnioskiem złożonym w niniejszym postępowaniu. Pierwszy został wniesiony w dniu 10 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy wydane w rozpoznaniu wniosku postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 15 kwietnia 2016 r. oddalające wniosek skarżącego o przyznanie adwokata oraz umarzające postępowanie w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Wydanie postanowienia poprzedziły nieskuteczne próby zobowiązania skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez uzasadnienie wniosku o prawo pomocy poprzez wskazanie faktów, z których wynika, że nie jest w stanie ponieść wymaganych kosztów, również adwokata, udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymanie rodziny, w tym o wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu lub innych opłat, przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu statusu osoby bezrobotnej, kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla niego oraz członków rodziny oraz o podanie informacji, czy uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej "P.p.s.a."), od postanowień, które dotyczą prawa pomocy można wnieść środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a sąd, który rozpoznaje taki sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zmienia lub utrzymuje w mocy orzeczenie, od którego złożono sprzeciw. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Strona może domagać się prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na podstawie art. 243 P.p.s.a., a zgodnie z art. 244 § 1 P.p.s.a. obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 P.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu w zakresie częściowym. Przepis art. 245 § 3 pkt 2 P.p.s.a., definiując częściowy zakres prawa pomocy stwierdza, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący w skutecznie wniesionym sprzeciwie zakwestionował rozstrzygnięcie Referendarza Sądowego, uznając, że pozostaje osobą ubogą, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu Referendarz Sądowy w sposób uprawniony okolicznościami sprawy przyjął, że skarżący nie zrealizował obowiązku wskazanego w cytowanym wyżej przepisie, uniemożliwiając Sądowi realną ocenę sytuacji materialnej jego samego i rodziny. Sąd nie stwierdził przy tym potrzeby wezwania skarżącego o uzupełnienie wniosku w trybie przepisu art.255 P.p.s.a., gdyż wezwanie to zostało wystosowane do skarżącego w związku ze złożeniem pierwszego wniosku w sprawie. Skarżący winien mieć zatem świadomość skutków niezobrazowania w sposób wymagany ww. przepisem sytuacji materialnej rodziny. Należy zwrócić uwagę, że nie jest rolą Sądu uzupełnianie braków wniosku, gdyż ciężar dowodzenia, że zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. spoczywa na skarżącym, a nie na organie administracji publicznej czy Sądzie, co wynika explicite ze sformułowania "wykaże" użytego w ww. przepisie, stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (FZ 165/04, I FZ 63/05), a które Sąd podziela. Wobec powyższego, Sąd utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Referendarza Sądowego, uznając je za prawidłowe, również w części umarzającej postępowanie w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż sprawy dotyczące pomocy społecznej objęte są ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, co wynika z treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł, jak w sentencji postanowienia.