III SAB/Kr 24/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 28.12.2006r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.S. na bezczynność Starosty O. w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 8 maja 2006r. skarżący zwrócił się do Starosty O. o zwrot kwoty [...] zł jako zawyżonej opłaty pobranej w dniu 17.11.2005r. w kwocie [...] zł za wydanie karty pojazdu przy rejestracji pojazdu marki O. pierwszy raz rejestrowanego w Polsce. Jako podstawę prawną podał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.01.2006r. oraz art. 90 - Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). W odpowiedzi na powyższe pismo Starosta O. pismem z dnia 14 maja 2006r. poinformował, że opłatę pobrano w oparciu o obowiązujące prawo - art. 73 ust. 1 i art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity z 2005r., Dz.U. Nr 108, poz. 908) i § 1 ust. 1 pkt 3 załącznika do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdów do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz.U. Nr 192, poz. 1878 z późn. zm.), w wysokości określonej przez § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310). Jednocześnie pouczono P.S., że może dochodzić swych praw przed sądem powszechnym. Skarżący P.S. złożył skargę, na uzasadnienie której podał, że na swoje pismo domagające się zwrotu opłaty nie otrzymał od Starosty O. żadnej decyzji, która - jego zdaniem - umożliwiłaby mu podjęcie dalszych kroków dochodzenia zwrotu tych pieniędzy. Jednocześnie wniósł o nakazanie organowi administracyjnemu wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny powtórzył argumenty zawarte w zaskarżonym piśmie i podniósł, że ewentualny zwrot pobranej w zawyżonej wysokości opłaty nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p. p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, ale wyłącznie w zakresie wyznaczonym przez art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd zawarty w pismach organu administracyjnego wskazujący na brak właściwości organu administracyjnego do załatwienia sprawy, tj. do orzekania w przedmiocie zwrotu (czy odmowy zwrotu) pobranej opłaty. Należy zaznaczyć, że o ile pobranie opłaty w wysokości ustalonej cyt. wyżej Rozporządzeniem z dnia 28.07.2003r. należy do organu administracyjnego, to jednak ewentualny zwrot tej opłaty ma charakter cywilnoprawny. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem możliwości zwrotu nienależnego świadczenia w drodze decyzji administracyjnej. Nie oznacza to, że strona całkowicie pozbawiona jest możliwości dochodzenia zwrotu nienależnych opłat, jednakże brak podstaw prawnych do dochodzenia tych roszczeń na drodze postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS) została sformułowana zasada nakazująca zwrot opłat pobieranych niezgodnie z prawem Wspólnot, przy czym przez pojęcie opłat należy rozumieć wszelkie świadczenia pobierane przez organy państwowe jako świadczenia publicznoprawne (podatki, cła i opłaty równoważne, opłaty administracyjne itd.). Jeżeli tego rodzaju opłaty pobierane są przez podmioty państwowe wbrew prawu wspólnotowemu, to po stronie państwa istnieje obowiązek ich zwrotu, a po stronie jednostki, od której opłaty zostały pobrane - uprawnienie do otrzymania ich zwrotu. Chociaż uprawnienie powyższe i towarzyszący mu obowiązek wynikają z prawa wspólnotowego, to jednak realizacja tego odbywa się na zasadach krajowych. Taki pogląd ujawnia w artykule "Roszczenia o zwrot opłat pobranych przez państwo niezgodnie z prawem wspólnotowym" dr Nina Półtorak (Europejski Przegląd Sądowy nr 4/2006 str. 11 - 23) i takie stanowisko podziela w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny. Należy także przytoczyć stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04 (Dz. U. Nr 15, poz. 119): "opłata, podobnie jak podatek, jest świadczeniem pieniężnym, ogólnym, bezzwrotnym, przymusowym: cechą charakterystyczną odróżniającą opłatę od podatku jest jednak jej odpłatność (podatek jest świadczeniem nieodpłatnym), tzn. że w zamian za opłatę podmiot ją uiszczający ma prawo żądać usługi, towaru lub działania ze strony organu publicznego. (...). Oznacza to, że wartość świadczenia administracyjnego odpowiada wysokości pobranej opłaty, co odróżnia je od podatków i innych danin publicznych. Opłaty publiczne pobierane są zawsze w związku z określonym, konkretnym działaniem organów państwa (samorządu terytorialnego). Jeżeli opłata pobierana jest w wysokości usługi - może zawierać pewne cechy ceny, jeżeli zaś jest świadczeniem pobieranym w wysokości znacznie wyższej niż wartość faktycznie świadczonej usługi - nabywa cechy podatku". Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - opłata za wydanie karty pojazdu, w części wynikającej z jej podwyższenia (ponad rzeczywiste koszty świadczonej usługi) stanowi rodzaj daniny publicznej. Skoro - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - zwrot wszelkich nienależnych świadczeń, w tym także nienależnych danin publicznych następuje w trybie postępowania cywilnego, uprawnionym do orzekania w przedmiocie ewentualnych roszczeń co do zwrotu podwyższonej, a nienależnej opłaty jest sąd powszechny. Należy też - zdaniem Sądu - mieć na względzie treść art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów, co oznacza domniemanie drogi sądownictwa powszechnego. Tym samym regułą jest rozstrzyganie spraw przez sądy powszechne, a to między innymi przemawia przeciwko rozszerzającej wykładni regulacji dotyczących kognicji sądownictwa administracyjnego w sprawach dotyczących orzekania o zwrocie nienależnego świadczenia, choćby takie świadczenie wynikało z decyzji administracyjnej lub pozostawało w związku z taką decyzją, jak w przedmiotowej sprawie. Już poza niniejszą sprawą należy podnieść, że uznając, iż organ administracyjny nie jest właściwy w przedmiocie orzekania o zwrocie nienależnego świadczenia, to tym samym temu organowi administracyjnemu nie można zarzucić bezczynności w przypadku braku działania w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że podobne stanowisko, choć dotyczące innego stanu faktycznego i innej problematyki zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Postanowieniu z dnia 06.07.2004r. OSK 547/04 ONSAiWSA 2004/3/51: "W sytuacji, gdy skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie, do której załatwienia nie jest właściwy wskazany przez stronę organ (...), właściwe jest orzeczenie przez sąd administracyjny o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej (... - obecnie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270)". Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że organ administracyjny nie jest właściwy w przedmiocie orzekania odnośnie ewentualnego zwrotu pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu nie badał pozostałych warunków formalnych skargi po to, aby nie dokonywać pozornych działań, nie służących dobru obywatela. Mając powyższe na względzie - na mocy art. 58 §1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 Sąd orzekł - jak w sentencji.