III SAB/Kr 26/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Burmistrza Miasta Chrzanowa w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 9 listopada 2021 r. o przyznanie zasiłku rodzinnego oddala skargę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. G. (dalej: "skarżąca") zarzuciła Burmistrzowi Miasta C. bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami na rzecz córki skarżącej A. G. w roku zasiłkowym 2021/2022. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w jej ocenie brak było podstaw do pozostawienia wniosku o przyznanie świadczeń bez rozpoznania. Podniosła, że zamiast zupełnego aktu urodzenia córki złożyła oświadczenie na druku Ośrodka Pomocy Społecznej w C., wskazując, że córka skarżącej nie ma uznanego ojca. Oświadczenie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Zdaniem skarżącej OPS w C. może z łatwością sprawdzić prawdziwość oświadczenia skarżącej, ponieważ ma dostęp do danych z USC. Skarżąca podkreśliła, że brak przedłożenia przez nią odpisu zupełnego z aktu urodzenia córki nie może stanowić podstawy pozostawienia wniosku skarżącej bez rozpoznania. Skarżąca wniosła o odrzucenie w całości decyzji o pozostawieniu wniosku skarżącej bez rozpoznania, przyznanie wszystkich środków zgodnie ze złożonymi wnioskami i zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 14 października 2022 r. skarżąca wskazała, że spełnia wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia rodzinnego wraz ze wszystkimi wnioskowanymi dodatkami. Skarżąca podniosła, że brak było podstaw do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, ponieważ złożyła wszystkie niezbędne do jego rozpoznania dokumenty. OPS w C. mógł w sposób łatwy zweryfikować złożone przez skarżącą oświadczenia. Zwróciła uwagę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w decyzji z dnia 22 sierpnia 2022 r. przyznało, że nie ma potrzeby przedkładania aktu urodzenia córki A. Skarżąca w kolejnym okresie zasiłkowym uzyskała kolejną odmowę przyznania świadczeń w oparciu o tę samą okoliczność, co z kolei doprowadziło do pozostawienia skarżącej bez niezbędnej pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta C. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego poprzez przedłożenia dokumentu w postaci odpisu zupełnego aktu urodzenia córki A. G. Równocześnie pouczył skarżącą o treści art. 24a ust. 2 u.ś.r. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że nie ma obowiązku przedkładania zupełnego aktu urodzenia córki. Organ zwrócił uwagę na treść § 5 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustaleniu prawa do świadczeń rodzinnych. Rozporządzenie przewiduje wymóg przedłożenia zupełnego odpisu aktu urodzenia dziecka, w sytuacji gdy ojciec jest nieznany, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ podniósł, że nie pozostaje w bezczynności, ponieważ sprawa skarżącej została załatwiona poprzez czynność materialno-techniczną pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 9 listopada 2021 r. skarżąca wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko A. G. Pismem z dnia 7 grudnia 2021 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka A. G. oraz osobistego udzielenia wyjaśnień dotyczących miejsca zamieszkania z uwagi na brak ubezpieczenia zdrowotnego w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. W wezwaniu wskazano, że niezastosowanie się do niego będzie skutkowało pozostawieniem wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych bez rozpoznania. Pismem z dnia 23 grudnia 2021 r. skarżąca wskazała, że brak jest podstaw prawnych do żądania od niej dokumentu w postaci zupełnego aktu urodzenia córki. Pismem z dnia 5 stycznia 2022 r. Burmistrz C. wyjaśnił, że podstawą prawną żądania zupełnego aktu urodzenia córki skarżącej jest § 5 pkt 8 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych. Pismem z dnia 15 lutego 2022 r. skarżąca została zawiadomiona przez Burmistrza Miasta C. o pozostawieniu wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego bez rozpoznania. Pismem z dnia 1 marca 2022 r. skarżąca nie zgodziła się z pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Wskazała, że złożyła oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o tym, że córka skarżącej nie ma uznanego ojca. Następnie pismem z dnia 29 marca 2022 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie skarżąca wskazała, że niezasadne jest pozostawienie wniosku skarżącej bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga na bezczynność zasługiwała na oddalenie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r. (sygn. akt I OPS 2/13) na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."). W rezultacie, rozpoznając niniejszą sprawę Sąd badał, czy w istniejącym stanie faktycznym i prawnym zasadnie Burmistrz Miasta C. pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami bez rozpoznania. W sprawie zostały spełnione warunki formalne do wystąpienia ze skargą na bezczynność Burmistrza Miasta C., skarżąca bowiem zgodnie z treścią art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzedziła skargę ponagleniem skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Za przedmiotowe ponaglenie należy bowiem uznać pismo skarżącej z dnia 29 marca 2022 r. skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie jest, że skarżąca została wezwana przez Burmistrza Miasta C. do przedłożenia odpisu zupełnego aktu urodzenia córki, niesporne jest również, że skarżąca wezwania nie wykonała podnosząc, że wystarczającym było złożenie oświadczenia o braku uznanego ojcostwa córki na druku OPS w C. Postępowanie w sprawach przyznania świadczeń rodzinnych uregulowane zostało w art. 23 i n. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r.") Zgodnie z powołanym przepisem postępowanie w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego wszczynane jest na wniosek, który powinien odpowiadać wymaganiom określonym w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych. Zgodnie z § 5 pkt 8 obowiązującego w dacie pozostawienia wniosku skarżącej bez rozpoznania - rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. - w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie powinny być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (tj. Dz. U. 2017 r., poz. 1466 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), ustalając prawo do zasiłku rodzinnego uwzględnia się również odpowiednio odpis zupełny aktu urodzenia dziecka – w przypadku, gdy ojciec dziecka jest nieznany. Zgodnie z § 13 rozporządzenia, dokumenty załączane do wniosku, z wyjątkiem dokumentów, o których mowa w § 4 i § 5 pkt 3 lit. f oraz oświadczeń są składane jako kopie tych dokumentów. Podkreślić należy, że rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 23 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym minister właściwy do spraw rodziny określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz szczegółowy zakres informacji, jakie mają być zawarte: 1) we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, 2) w oświadczeniach niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym oświadczeniach o dochodach członków rodziny - kierując się koniecznością zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz dokumentacji niezbędnej do sprawnej realizacji, również drogą elektroniczną, zadań w zakresie świadczeń rodzinnych. Wskazać należy, że dopiero złożenie przez skarżącą kompletnego wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych (z wymaganymi dokumentami) dawało podstawę do wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia rodzinnego, w którym to postępowaniu mogłaby zapaść decyzja odmowna lub pozytywna dla strony. Tymczasem, mimo wezwania i pouczenia skarżącej o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie uzupełniła braków formalnych, nie przedstawiła odpisu zupełnego aktu urodzenia córki. W konsekwencji, organ nie miał podstaw, aby wszcząć postępowanie i wydać merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie wnioskowanego przez skarżącą zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 24a ust. 2 u.ś.r. w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W niniejszej sprawie Burmistrz Miasta C. wyznaczył skarżącej 14-dniowy termin na uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego, m. in. poprzez przedłożenie odpisu zupełnego aktu urodzenia córki oraz pouczył skarżącą o skutkach nieuzupełnienia braków w terminie. Podkreślić należy, że zgodnie z przepisami rozporządzenia, wystarczającym było przedłożenie kopii dokumentu. Skarżąca nie uzupełniła wniosku o brakujące dokumenty. Zwrócić należy uwagę, że w świetle treści art. 75 § 2 p.p.s.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ przepis prawa wyraźnie stanowił, że jednym z elementów wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego dla dziecka, którego ojcostwo nie jest ustalone, jest odpis zupełny aktu urodzenia. W rezultacie, nie było możliwe zastąpienie wymaganego dokumentu oświadczeniem skarżącej. W ocenie Sądu zasadnie Burmistrz Miasta C. orzekł o pozostawieniu wniosku skarżącej bez rozpoznania. W rezultacie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.