III SAB/Kr 28/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego postanawia: oddalić wniosek o ustanowienie adwokata W dniu 16 lipca 2014 r. (data prezentaty Sądu) skarżący Z. Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trzema córkami, a na jego majątek składa się mieszkanie o powierzchni 41 m2. Skarżący nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący podał, że jego rodzina utrzymuje się ze świadczeń otrzymywanych przez jego żonę z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie "20 groszy na dzień na osobę". Pismem z dnia 27 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy, przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, podanie czy skarżący lub jego żona uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości oraz czy korzystają ze wsparcia ze strony rodziny – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 3 listopada 2014 r., w którym podał, że nie posiada faktur i rachunków za media, gdyż wszelkie dokumenty znajdują się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej. Skarżący wyjaśnił również, że nie ma statusu bezrobotnego, gdyż nie zarejestrował się w urzędzie pracy. Poza tym skarżący razem z żoną nie podejmują żadnych prac dorywczych i nie korzystają ze wsparcia rodziny, gdyż takiej nie posiadają i nie utrzymują z nią kontaktów. Do pisma Z. Ś. dołączył kserokopię decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt III SAB/Kr 28/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył w pkt 1 postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz oddalił w pkt 2 wniosek o ustanowienie adwokata. Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżący nie złożył niezbędnych wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. Po rozpoznaniu zażalenia Z. Ś., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 75/15 uchylił pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 listopada 2014 r. i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się ze stanowiskiem WSA w Krakowie, że skarżący nie złożył niezbędnych wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. NSA zwrócił uwagę, że skarżący w odpowiedzi na zarządzenie Sądu wzywające do uzupełnienia wniosku przyznanie prawa pomocy wprawdzie nie przedłożył żądanych przez Sąd dokumentów, jednakże złożył wyjaśnienia dotyczące jego sytuacji materialnej. W związku z tym NSA uznał, że Sąd I instancji winien ocenić zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy mając na uwadze wyjaśnienia skarżącego zawarte w piśmie z dnia 3 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że postanowieniem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt III SAB/Kr 28/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył w pkt 1 postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, oraz oddalił w pkt 2 wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Z uwagi na to, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 lutego 2015 r. uchylił jedynie pkt 2 postanowienia z dnia 19 listopada 2014 r., przedmiotem rozważań tut. Sądu jest obecnie jedynie wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności: "Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." "Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny." Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że na jego majątek składa się mieszkanie o powierzchni 41 m2, a jego pięcioosobowa rodzina utrzymuje się ze świadczeń, które jego żona otrzymuje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokości "20 groszy na dzień na osobę". Natomiast w piśmie z dnia 3 listopada 2014 r. skarżący wyjaśnił, że nie wykonuje prac dorywczych i nie korzysta ze wsparcia rodziny, gdyż nie utrzymuje z nią kontaktów. Powyższe twierdzenia skarżącego są, zdaniem Sądu, niewiarygodne. Pojawia się bowiem pytanie z czego utrzymuje się pięcioosobowa rodzina skarżącego skoro jej jedynym dochodem są świadczenia z pomocy społecznej w wysokości "20 groszy na dzień na osobę". Nie mając dochodu rodzina skarżącego nie jest w stanie kupić żywności, ubrań, lekarstw, czy środków czystości. Względy doświadczenia życiowego nie pozwalają więc przyjąć, że rodzina skarżącego jest w stanie egzystować bez jakichkolwiek środków finansowych. Należy także wskazać na występującą w pismach skarżącego sprzeczność. W piśmie z dnia 3 listopada 2014 r. skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy rodziny, a w zażaleniu na postanowienie z dnia 19 listopada 2014 r. stwierdził, że od dłuższego czasu utrzymuje się dzięki wsparciu rodziny. Biorąc to pod uwagę oraz uwzględniając powyżej wskazane okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżący nie złożył wiarygodnych wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.