III SAB/Kr 29/13

Kraków, dnia 9 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie niezałatwienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. J. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie niezałatwienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy z dnia [...] 1983 r. znak: [...]. Ponadto, w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób, z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że należy do niego dom o powierzchni 60 m2, w którym powierzchnia mieszkalną zajmuje 8 m2 oraz nieruchomość rolna o areale 3,56 ha stanowiąca ugory, w tym 0,7 ha lasu. Ponadto skarżący nie wskazał zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, zaś swoje stałe miesięczne dochody oszacował na kwotę 1.532,66 zł brutto z tytułu emerytury. Uzasadniając swoje starania skarżący wskazał, że ma 73 lata, choruje na szereg wymienionych przez siebie dolegliwości, zaś dom, w którym mieszka, jest stary i pozbawiony wygód jak woda, prąd, łazienka czy CO. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2012 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalił wniosek J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzekający wskazał, że okolicznością znaną Sądowi z urzędu (ze sprawy sygn. akt. III SA/Kr 1185/12) pozostaje, że wysokość stałych miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego skarżącego należy liczyć na 13,40 zł. Ponadto skarżącego obciąża podatek leśny w wysokości 23 zł rocznie. Na leki wydaje wydał ostatnio 104,84 zł, natomiast w miesiącu październiku 2012 r. 494,82 zł. Od powyższego postanowienia J. P. wniósł w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że wbrew twierdzeniom referendarza nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania ponieść kosztów sądowych. Do sprzeciwu skarżący załączył kopie rachunków i faktur, obrazujące wydatki ponoszone na leki i wyżywienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez J. P. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2013 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i dołączonych do niego dokumentów wynika, że skarżący osiąga dochód netto w wysokości 1287 zł tytułem emerytury. Jego wydatki na leki oraz żywność w miesiącach od kwietnia do czerwca 2013 r. – na podstawie zaoferowanych do oceny zasadności wniosku rachunków i faktur – wyniosły kwotę 1.509,70 zł, co pozwala przyjąć, że średnie miesięczne koszty utrzymania skarżącego to ok. 500 zł. Porównując zaś tę wartość z osiąganym dochodem, uznać należy, że do dyspozycji skarżącego pozostaje jeszcze kwota ok. 780 zł miesięcznie. Nawet przy założeniu, że tak wyprowadzone z przedłożonych dokumentów koszty utrzymania skarżącego należałoby podnieść o obciążenia fiskalne (podatek leśny) i inne wydatki (np. eksploatacja pomieszczeń mieszkalnych, opłaty za media), uzasadniona jest konkluzja, iż skarżący jest w stanie wygospodarować miesięcznie kwotę odpowiadającą co najmniej wysokości wpisu w sprawie zainicjowanej skargą, który wynosi 100 zł. W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych oznacza bowiem prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem powinno dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. Wobec powyższych okoliczności, uznać należało, że skarżący nie wykazał skutecznie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku swojego koniecznego utrzymania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.