III SAB/Kr 34/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. K. na bezczynność Starosty postanawia: I. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jej rzecz radcy prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, II. w pozostałej części wniosek oddalić. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i niepełnosprawnym synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 110 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 1,5 ha. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego oszacował na kwotę 2636 zł wyjaśniając, że składa się na to 715 zł netto jej emerytury, 1328 zł brutto emerytury jej męża, 593 zł brutto renty socjalnej syna. Uzasadniając swoje starania odniosła się w pierwszej kolejności do nurtującej ją sprawy, którą postrzega jako bardzo zawiłą. Ponadto zaakcentowała, że oboje z mężem są schorowani a syn jako osoba niepełnosprawna wymaga całodobowej opieki. Wezwana przedstawiła kopię posiadanych rachunków, faktur i pokwitowań. Wynika z nich, że ostatnimi czas za prąd płaciła 124,01 zł, za gaz 405,02 zł, za wywóz śmieci 107,79 zł a za dostawę wody i odbiór nieczystości 242,12 zł (w rozliczeniu dwumiesięcznym). Wysokość miesięcznych wydatków rodziny na leki określiła na 150-200 zł. Oświadczyła, że posiadana nieruchomość rolna nie jest wykorzystywana gospodarczo. Wysokość swojej emerytury wykazała stosownym wyciągiem bankowym. Wynika z niego, że do wypłaty skarżąca otrzymuje 755,97 zł. Na okoliczność wysokości emerytury męża oraz świadczenia socjalnego syna przedłożyła kopie stosownych odcinków. Potwierdzają one, że mąż otrzymuje do wypłaty 1328 zł a syn 525,88 zł. Zamiast kopii orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna skarżąca dołączyła do akt kopię decyzji o podwyższeniu jego renty socjalnej wraz z odcinkiem wypłaty przez Ośrodek Pomocy Społecznej 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego dla syna. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenia, że nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 246 §3 ppsa) i jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, że ze sformułowania przesłanki zawartej w art. 246 §1 pkt. 1 ppsa "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów" wynika, iż możliwości strony przekraczać musi opłacenie nawet minimalnych kosztów, które na gruncie postępowania sądowoadministrcyjnego wynoszą 100 zł (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek; Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministrcyjnych, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007 r. s. 249). Skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów rodziny. Na wezwanie (art. 255 ppsa) udzieliła dodatkowych wyjaśnień odnośnie obciążeń finansowych jej gospodarstwa przedkładając dla ich wykazania kopie stosownych dokumentów źródłowych. Podobnie uczyniła dla wykazania rzeczywistej wysokości dochodów swego gospodarstwa domowego. Okoliczność, że nie przedstawiła kopii orzeczenia o niepełnosprawności syna (mimo, że w piśmie kierowanym do sądu powołuje się na to) nie posiada większego znaczenia. Przedłożony odcinek wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego w sposób dostateczny uprawdopodabnia bowiem opisywany przez skarżącą stan zdrowia syna gdyż nie można tracić z pola widzenia przesłanek jego przyznawania opisanych w art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t.: Dz.U. 06/139/992 ze zm.) Aktualnie sytuacja skarżącej przedstawia się w ten sposób, że miesięczny dochód jej gospodarstwa domowego szacować należy na ok. 2761 zł. Suma miesięcznych obciążeń sięga natomiast kwoty 956 zł (wliczając w to podawany przez skarżącą max. koszt wykupu leków). Po odjęciu wskazywanych obciążeń rodzinie pozostaje miesięcznie do swobodnego rozporządzenia kwota około 1805 zł. Wynika to z prostych operacji arytmetycznych uwzględniających charakterystyczne dla niektórych dostawców (woda) okresy rozliczeniowe. Wolne środki na takim poziomie umożliwiają pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł ustalanej zgodnie z zasadami określonymi §2 ust. 1 pkt. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) Sytuacja taka nie przekreśla jednak starań skarżącej w całej rozciągłości. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, można przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa) o ile strona nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Zdaniem orzekającego sytuacja skarżącej wpisuje w się tę przesłankę. Nie można bowiem tracić z pola widzenia problemów zdrowotnych syna skarżącej a także wieku i stanu zdrowia małżonka skarżącej. Okoliczności te w sposób obiektywny utrudniają czynienie oszczędności. Fakt, że należy do niej pewien majątek nieruchomy nie zmienia takiego oglądu gdyż trudno wymagać sprzedaży bądź obciążenia domu gdzie skarżąca zamieszkuje z rodziną. Gdy zaś idzie o nieruchomość rolną, która wedle wyjaśnień skarżącej nie jest wykorzystywana gospodarczo to z zasad doświadczenia życiowego wynika, że rodzina, która boryka się z problemami zdrowotnymi poszczególnych jej członków powinna dysponować pewnym zabezpieczeniem na wypadek poważniejszych powikłań nawet gdy Państwo deklaruje powszechny oraz bezpłatny dostęp do służby zdrowia. Pozostaje bowiem cały szereg nierefundowanych kosztów dodatkowych. Sytuacja taka w sposób naturalny ogranicza zaś spektrum rozporządzeń możliwych do dokonania przez skarżącą. Wszystko to razem wzięte prowadzi do konkluzji, że skarżącej można udzielić pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jej rzecz tak jak sobie tego życzy radcę prawnego z urzędu, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego a w związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa