III SAB/Kr 39/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak - Sudyka (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2021r. skargi P. M. na bezczynność Rady Miejskiej w K w przedmiocie nierozpatrzenia odwołania od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej w K I. zobowiązuje Radę Miejską w K do rozpatrzenia odwołania P. M. od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej w K z dnia 15 kwietnia 2019 r.; II. stwierdza, że Rada Miejska w K dopuściła się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania, o którym mowa w punkcie I wyroku; III. stwierdza, że bezczynność Rady Miejskiej w K miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. wymierza Radzie Miejskiej w K grzywnę w kwocie 3000 (słownie trzy tysiące) złotych; V. zasądza od Rady Miejskiej w K na rzecz skarżącego P. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący P. M. wniósł w dniu 18 kwietnia 2019 r. odwołanie od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej. Rozpoznając powyższe odwołanie Rada Miejska w K podjęła uchwałę Nr VII/78/19 z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie: rozpatrzenia odwołania Mieszkańca Gminy od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej w K z dnia 15 kwietnia 2019 r. w sprawie protestu przeciwko ważności wyborów do gminnych jednostek pomocniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 843/19, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała, w zakresie objętym skargą, została podjęta z istotnym naruszeniem prawa, gdyż nie pozwala na ocenę, czy w istocie jest ona zgodna z powołanymi w niej przepisami prawa. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest prawomocny. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 24 marca 2021 r. wpłynęła skarga skarżącego P. M. na bezczynność Rady Miejskiej w K w przedmiocie nierozpatrzenia odwołania od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej w K. Skarżący podniósł, że Rada Miejska w K powinna rozpatrzyć jego odwołanie, jednakże nie uczyniła tego, a wobec powyższego pozostaje w bezczynności od listopada 2019 r. Skarżący podniósł, że wniósł ponaglenie, które nie zostało rozpatrzone. Skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że Rada Miejska w K dopuściła się bezczynności, 2) stwierdzenie, że doszło do bezczynności w rażącym naruszeniem praw, ponieważ bezczynność organu trwa od listopada 2019 r., 3) ukaranie organu grzywną zgodnie z odpowiednimi przepisami, 4) nakazanie organowi rozpatrzenia odwołania oraz 5) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie lub odrzucenie, przedstawiając kolejne czynności podejmowane w sprawie i podnosząc, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie brak było wytycznych w zakresie ponownego rozpatrzenia odwołania z dnia 18 kwietnia 2019 r., a wszystkie wcześniejsze czynności były wykonywane przez Radę Miejską zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, uchwała zaś została uchylona ze względu na brak szerszego uzasadnienia, a nie z przyczyn merytorycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do treści art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1372, powoływanej dalej jako "u.s.g.") każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 101a ust. 1 u.s.g. przepisy art. 101 u.s.g. stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Przykładem "czynności nakazanych prawem" mogą być akty podejmowane na podstawie regulacji statutowych. Jeśli statut jednostki samorządu terytorialnego nakłada na radę gminy (miasta) obowiązek rozstrzygnięcia protestów wyborczych i podjęcia uchwały w przedmiocie ważności wyborów sołtysa (stwierdzenia ważności bądź nieważności przeprowadzonych wyborów), to po prawomocnym stwierdzeniu przez sąd administracyjny nieważności podjętej w tym przedmiocie uchwały rady gminy (miasta) konieczne jest podjęcie przez organ jednostki samorządu terytorialnego kolejnej uchwały w tym zakresie (por. A. Matan, w: B. Dolnicki (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. III, LEX/el). Rada Miejska w K podjęła uchwałę Nr VII/78/19 z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie: rozpatrzenia odwołania Mieszkańca Gminy od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej w K z dnia 15 kwietnia 2019 r. w sprawie protestu przeciwko ważności wyborów do gminnych jednostek pomocniczych, której nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 843/19. Zgodnie z § 32 ust. 3 Statutów Sołectw Gminy K stanowiącymi załączniki Nr 1-13 do Uchwały Nr V/27/2003 Rady Miejskiej w K z dnia 20 lutego 2003 r. oraz Statutów Osiedli Gminy K stanowiącymi załączniki Nr 1-2 do Uchwały Nr V/28/2003 Rady Miejskiej w K z dnia 20 lutego 2003 r. od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej przysługuje wyborcy odwołanie w ciągu 7 dni od otrzymania decyzji do Rady Miejskiej. Odwołanie takie Rada Miejska rozpatruje na swojej najbliższej sesji i podejmuje ostateczną decyzję. W przedmiotowej sprawie uchwała Rady Miejskiej w K Nr VII/78/19 z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie: rozpatrzenia odwołania Mieszkańca Gminy od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej w K z dnia 15 kwietnia 2019 r. w sprawie protestu przeciwko ważności wyborów do gminnych jednostek pomocniczych została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 843/19. W tej sytuacji zaktualizował się obowiązek organu podjęcie przez organ jednostki samorządu terytorialnego kolejnej uchwały w sprawie rozpatrzenia odwołania wniesionego w przedmiotowej sprawie przez skarżącego P. M. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest zatem uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przyjmuje się, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., IV SAB/Wa 109/07). W niniejszej sprawie bezczynność polega na niepodejmowaniu przez organ czynności nakazanych prawem polegających na rozpatrzeniu w formie uchwały odwołania wniesionego w przedmiotowej sprawie przez skarżącego P. M. Jednym z podstawowych warunków koniecznych do uwzględnienia skargi wniesionej na bezczynność organu gminy w trybie art. 101a u.s.g. jest istnienie normy prawnej nakazującej organowi gminy wykonanie określonych czynności. Musi zatem istnieć ustawowy obowiązek do podjęcia przez organ określonych czynności, aby można było mówić - w razie jego niewykonania - o bezczynności organu. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie taki obowiązek istnieje, w wynika ze wskazanych wyżej regulacji prawnych. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. skarga na bezczynność ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, czy podjęcia czynności jak w rozpoznawanej sprawie oraz ustalenia, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Konieczne zatem było zobowiązanie organu przez Sąd do rozpoznania odwołania skarżącego z dnia 15 kwietnia 2019 r. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Takie stwierdzenie zostało zawarte w punkcie II wyroku. Ze względu bowiem na zaistnienie stanu bezczynności po stronie organu konieczne było zamieszczenie w wyroku takiego rozstrzygnięcia. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie można przypisać takiej kwalifikacji owej bezczynności. W ocenie Sądu, bezczynność organu w tej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, dlatego też Sąd orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku. Stan bezczynności trwał prawie dwa lata, a w tym czasie organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania odwołania skarżącego. Zdaniem Sądu bezczynność w niniejszej sprawie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, rozumianego jako stan, w którym ewidentnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Wynika to również z faktu, iż organ znając treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2019 r. wydanego w sprawie sygn. akt III SA/Kr 843/19 nie wydał nowego rozstrzygnięcia pozbawionego wad wskazanych przez Sąd w uzasadnieniu powyższego orzeczenia - do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie. Nie ma racji organ twierdząc, że nie był zobowiązany do podjęcia czynności zmierzających do rozpoznania odwołania skarżącego po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2019 r. wydanego w sprawie sygn. akt III SA/Kr 843/19. Wyrokiem tym Sąd stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w K z dnia 25 czerwca 2019 r. Nr VII/78/19, a zatem skutkiem wyroku był powrót sprawy do stanu sprzed wydania powyższej uchwały. W tej sytuacji reaktywował się obowiązek organu rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji Gminnej Komisji Wyborczej w K z dnia 15 kwietnia 2019 r. w sprawie protestu przeciwko ważności wyborów do gminnych jednostek pomocniczych. Rażący charakter bezczynności uzasadniał zdaniem Sądu wymierzenie organowi grzywny. Skarżący wnioskował o wymierzenie grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (cyt.: "zgodnie z odpowiednimi przepisami"). Przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. nawiązuje do przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Bezspornym jest, że przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w roku 2020 wyniosło – według GUS – 5167,47 złotych (vide: Komunikat Prezesa GUS z 9 lutego 2021r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2020 r.). Maksymalna zatem kwota grzywny możliwa do wymierzenia wyniosłaby 51674,70 złotych. Przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. pozwala jednak sądowi na miarkowanie kwoty grzywny. Za adekwatną do okresu stanu bezczynności (okres prawie dwóch lat) grzywnę sąd uznał sumę 3 000 złotych i w takiej właśnie wysokości grzywnę organowi wymierzył. Konsekwencją uwzględnienia skargi i złożonego przez skarżącego wniosku o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego stało się obciążenie organu obowiązkiem zwrotu na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania, na które złożył się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 złotych. O kosztach orzeczono w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania wynikającą z art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 tej ustawy. Końcowo Sąd wskazuje, że rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym kierując się treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który pozwala sądowi na rozpatrywanie skarg na bezczynność organu i przewlekłość postępowania organu poza rozprawą. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.