III SAB/Kr 4/26

III SAB/Kr 4/26 P O S T A N O W I E N I E Dnia 12 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. J. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie w przedmiocie wydania decyzji w sprawie zmiany wysokości emerytury postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 24 listopada 2025 r. B. J. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tarnowie w postępowaniu dotyczącym zmiany decyzji z 20 marca 2025 r. przyznającej jej emeryturę. W uzasadnieniu wskazała, że jest to jej już druga skarga. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ jej wniesienie jest niedopuszczalne. Z urzędu Sądowi znana jest treść analogicznego w sprawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 grudnia 2025 r., III SA/Kr 134/25 odrzucającego skargę z uwagi na jej niedopuszczalność. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w całości podziela wyrażony w tym postanowieniu pogląd, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o zmianę emerytury, są sprawami cywilnymi i objęte są kognicją sądów powszechnych, a nie administracyjnych. Sąd ponownie więc powtarza, że rozpoznanie skargi na bezczynność organu przez sąd administracyjny jest możliwe tylko wtedy, gdy do właściwości sądu administracyjnego jest możliwe zaskarżenie danego aktu lub czynności – co do którego wydania, podjęcia – organ pozostaje w bezczynności. Zasada ta wynika z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z powołanym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm., dalej u.s.u.s.), Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Stosownie do treści art. 83 ust. 2 u.s.u.s., która to ustawa zawiera uregulowania szczególne w stosunku do p.p.s.a., od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Stosownie natomiast do regulacji zawartej w art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznawania zgodnie z art. 2 K.p.c. powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, czy Sądu Najwyższego. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące: ubezpieczeń społecznych; emerytur i rent; innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (art. 476 § 2 K.p.c). Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (art. 476 § 3 K.p.c.). Wyjątki natomiast co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność ZUS w przedmiocie wydania decyzji emerytalnej. Mając na uwadze treść powołanych przepisów określających właściwość sądów administracyjnych stwierdzić należy, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, nie dotyczy ona bowiem wskazanego wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Brak też jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną. W tej sytuacji Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji