III SAB/Kr 55/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 maja 2016 roku o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od zażalenia na zarządzenie z dnia 18 kwietnia 2016 roku, Z. Ś. złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany druk urzędowego formularza "PPF" celem jego wypełnienia i podpisania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie skarżący został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni: - dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, w tym wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu i innych opłat; - przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej; - przedłożenia kopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego i rodziny; - oświadczenia, czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. W dniu 30 czerwca 2016 roku do tut. sądu wpłynął podpisany przez skarżącego formularz "PPF". Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 druku wynika, że Z. Ś. domaga się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia na jego rzecz adwokata z T. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córkami: M. ur. 199? r. i J. ur. 2000 r. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie określone przez niego jako "NORA", a dochód rodziny, którego źródłem jest MOPS, wynosi 300 zł/60 dni. Skarżący podał, że czynsz, prąd i gaz nie są opłacane z powodu cyt. "zakazu mops na dostarczenie tych faktur od 2 lat", dodatek mieszkaniowy nie jest płacony od 16 lat, gdyż "administrator nie podpisuje dodatku mieszkaniowego na rozkaz mops". Skarżący nie jest zarejestrowany w PUP. Nie pracuje "z powodu omdlenia w roku 2015 na ulicy i zagłodzenia przez mops". Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.) Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie skarżący Z. Ś. nie przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. Skarżący nie uczynił w pełni zadość nałożonemu przez referendarza sądowego obowiązkowi dostarczenia określonych oświadczeń i dokumentów. Pomimo wyraźnego wezwania Z. Ś. nie podał żadnych informacji o wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny. Oświadczył jedynie, że czynsz, prąd i gaz nie są opłacane. Brak jest też jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość dochodów rodziny. Oświadczenie złożone we wniosku, że rodzina utrzymuje się z kwoty 300 zł na dwa miesiące nie może być uznane za wiarygodne. W takiej sytuacji uznać należy, że przedstawione przez skarżącego oświadczenia nie mogły rozwiać wątpliwości, jakie powstały w toku rozpatrywania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.