III SAB/Kr 58/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi T. M. na bezczynność Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w przedmiocie zawieszenia aplikanta w jego prawach i obowiązkach skargę oddala. Pismem z dnia 13 maja 2013 r. skarżący T. M. zwrócił się do Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury o zwieszenie go w prawach i obowiązkach aplikanta aplikacji [...] na okres dwóch tygodni, począwszy od 1 lutego 2014 r., z uwagi na planowana podróż zagraniczną. Pismem z dnia 27 maja 2013 r. znak: Nr [...] Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (dalej: Dyrektora KSSiP) poinformował skarżącego, że zgodnie z brzmieniem art. 40 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2012 r. poz. 1230) Dyrektor Krajowej Szkoły w przypadkach wymienionych w ustawie wydaje decyzję o zwieszeniu aplikanta w jego prawach i obowiązkach, jednak wobec utraty przez skarżącego statutu aplikanta aplikacji [...], brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku skarżącego o zawieszenie go w prawach i obowiązkach aplikanta aplikacji [...]. Przedmiotowe pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 31 maja 2013 r. W dniu 16 lipca 2013 r. T. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucił Dyrektorowi KSSiP naruszenie art. 8 i art. 12 i art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1060 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), poprzez rażące naruszenie terminów do załatwienia sprawy w postepowaniu i wniósł o zobowiązanie Dyrektora KSSiP do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, zobowiązanie Dyrektora KSSiP do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie i orzeczenie, ze bezczynność lub przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek wydania owego aktu skarżący upatrywał w tym, że pozostaje aplikantem aplikacji ogólnej prowadzonej przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury. Powołał się przy tym na decyzję nr [...] Dyrektora KSSiP z dnia 3 listopada 2010 r. oraz na fakt rozpoczęcia aplikacji w dniu 29 listopada 2010 r. W ocenie skarżącego, do dnia dzisiejszego nie ukończył on ww. aplikacji – nie został skreślony z listy aplikantów ani jej nie ukończył. W jego ocenie nie utracił tego statusu w dniu 29 listopada 2011 r., nawet jeśli nie zaliczył wszystkich praktyk wynikających z planu aplikacji. Do skargi dołączył odpis zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie z dnia 3 lipca 2013 r. skierowanego do Ministra Sprawiedliwości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Krajowej Szkoły z dnia 3 listopada 2010 r. skarżący został przyjęty na aplikacje [...], która rozpoczęła się w dniu 29 listopada 2010 r. W toku aplikacji skarżący nie zaliczył praktyki w Wydziale Cywilnym Sądu Rejonowego w dniach od 26 września do 13 października 2011 r., gdyż z przedmiotowej praktyki uzyskał 0 punków. W konsekwencji niezaliczenia praktyki Dyrektor KSSiP czynnością z dnia 20 lutego 2013 r. Nr [...] odmówił umieszczenia skarżącego na liście aplikantów. Pismem z dnia 4 maja 2013 r. skarżący wniósł skargę na powyższą czynność Dyrektora KSSiP w przedmiocie odmowy umieszczenia go na liście aplikantów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który postanowieniem z dnia 21 października 2012 r. 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 644/13 skargi odrzucił, wobec nieuiszczania przez skarżącego wpisu od skargi. Nadto Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury wskazał, że jego zdaniem pismo z dnia 27 maja 2013 r. znak: [...], pomimo braku formy decyzji administracyjnej jest decyzja administracyjną, gdyż pochodzi od organu, któremu ustawa przyznała kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie zawieszania w prawach i obowiązkach aplikanta, skierowane zostało do skarżącego, jako adresata decyzji i w sposób władczy rozstrzyga o braku podstaw do wydania decyzji w indywidualnej sprawie. W toku postępowania skarżący zauważył, że nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż niniejsza sprawa dotyczy stosunku służbowego. W celu wykazania tego stosunku, skarżący przedłożył na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. kopię Regulaminu organizacyjnego Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Wcześniej jednak, w wykonaniu zarządzenia z dnia 19 sierpnia 2013 r., wzywającego skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, skarżący uiścił żądany wpis (k. 24). Na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. Sąd dopuścił dowód z postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2013 r., nr [...], w którym organ ten uznał za nieuzasadnione zażalenie skarżącego na niezałatwienie w terminie sprawy z wniosku skarżącego z dnia 13 maja 2013 r. w przedmiocie bezczynności. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, po zakończeniu aplikacji [...] w dniu 29 listopada 2011 r. skarżącemu nie przysługuje już status aplikanta aplikacji [...], stąd zarówno forma jak i sposób załatwienia jego sprawy przez Dyrektora KSSiP były prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270; dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 8 tej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt.1 – 4a P.p.s.a. Z kolei art. 149 ustawy stanowi, że sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt.1 – 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przewlekłością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Rozpatrując skargę na przewlekłość postępowania sąd ogranicza się do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a. oraz czy zaistniała zwłoka w załatwieniu sprawy i czy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa, a także czy przed wniesieniem do sądu administracyjnego skargi na przewlekłość postępowania strona wyczerpała tryb, o którym mowa w art. 37 § 1 Kodeksu postepowania administracyjnego (zwany dalej K.p.a.). Skarżący wniósł pismem z dnia 3 lipca 2013 r. zażalenie do Ministra Sprawiedliwości, jako do organu wyższego stopnia nad Dyrektorem Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury i z tego względu spełniony został formalny warunek wniesienia skargi na bezczynność organu, co otwiera możliwość rozpoznania skargi merytorycznie. Zatem z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (tak T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, kom. do art. 3 ustawy). Żaden ze wskazanych wyżej stanów faktycznych uzasadniających bezczynność organu nie zachodzi w sprawie, co skutkuje tym, że skarga jest bezzasadna. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący zwrócił się do Dyrektora KSSiP z wnioskiem o zawieszenie w prawach i obowiązkach aplikanta aplikacji ogólnej. W myśl art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1230 ze zm.: dalej: ustawa o KSSiP), Dyrektor KSSiP, w drodze decyzji, może zawiesić aplikanta w jego prawach i obowiązkach, jeżeli wniósł o to sam aplikant z powodu długotrwałej choroby lub z innych ważnych przyczyn. W ocenie Sądu rację ma organ twierdząc, iż powyższy przepis dotyczy wyłącznie sytuacji, w której wniosek o zawieszenie w prawach został złożony przez osobę posiadającą status aplikanta aplikacji [...]. Stąd tylko w takiej sytuacji, właściwą formą załatwienia sprawy byłaby decyzja wydawana w ramach stosunku łączącego aplikanta z Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury. Wobec powyższego Sąd podjął ustalenia w zakresie aktualnego statusu skarżącego względem Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Pomiędzy stronami nie było sporu co do tego, że decyzją z dnia 3 listopada 2010 r. skarżący został przyjęty na aplikację [...], która rozpoczynała się w dniu 29 listopada 2010r. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 1 ustawy o KSSiP, aplikacja ogólna trwa dwanaście miesięcy. Oznacza to, że zakończyła się ona w dniu 29 listopada 2011 r. Wypada przy tym zauważyć, że przepisy obowiązującego prawa wyznaczają sztywne ramy czasowe trwania tej aplikacji. Co jednak równie istotne, kandydat na aplikację [...] jest przyjmowany do Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury na "konkretną aplikację". Krajowa Szkoła nie prowadzi bowiem działalności szkoleniowej aplikantów w sposób permanentny, gdyż Minister Sprawiedliwości "zarządza, w zależności od potrzeb kadrowych sądów i prokuratury, nabór na aplikację [...] (...) i jednocześnie wyznacza limit miejsc na te aplikacje" (art. 16 ust. 2 ustawy o KSSiP). Oznacza to, że osoba pragnąca podjąć szkolenie w ramach tej aplikacji, bierze udział w konkretnym naborze, odbywającym się w drodze dwuetapowego konkursu (art. 17 ust. 1 ustawy o KSSiP). Ten zaś nabór, w razie pozytywnego wyniku konkursu, otwiera kandydatowi drogę do podjęcia aplikacji ogólnej. Wybór "konkretnej aplikacji", odbywa się natomiast w drodze pisemnego oświadczenia o gotowości podjęcia aplikacji [...], o którym mowa w art. 19 ust. 2 ustawy o KSSiP. To oświadczenie jest podstawą rozpoczęcia "konkretnej aplikacji [...]", która rozpoczyna się w terminie wskazanym w zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości, wydanym na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy o KSSiP. Z powyższego wynika, że skarżący rozpoczynając aplikację [...] jako jej aplikant w dniu 29 listopada 2010 r., po dwunastu miesiącach trwania tego szkolenia, utracił status aplikanta z chwilą ukończenia tej "konkretnej" aplikacji [...], którą wybrał w chwili złożenia oświadczenia w trybie art. 19 ust. 2 ustawy o KSSiP. W ten sam sposób, a więc z chwilą zakończenia dwunastomiesięcznego okresu szkolenia, aplikację [...] kończą wszyscy aplikanci aplikacji [...], którzy w niej uczestniczyli bez względu na rezultaty szkolenia. Innymi słowy, zarówno aplikant który "ukończył" aplikację [...], a więc uzyskał pozytywne oceny ze wszystkich sprawdzianów i praktyk objętych programem aplikacji (art. 26 ust. 1 ustawy o KSSiP), jak i aplikant, który, tak jak skarżący nie zaliczył wszystkich wymaganych praktyk. Na marginesie należy zauważyć, że ustawodawca posługuje się pojęciem "ukończenia" aplikacji [...] tylko w odniesieniu do tych byłych aplikantów, którzy zakończyli szkolenie "z sukcesem". Tym to osobom wydaje się dyplomy, które są potwierdzeniem posiadanych przez nie uprawnień do kontynuowania szkolenia na aplikacji prokuratorskiej lub sędziowskiej lub zatrudnienia na stanowisku referendarza sądowego w sądownictwie powszechnym. Podobnie w dniu upływu owego dwunastomiesięcznego okresu, aplikację [...] kończą wszystkie inne osoby, które w tej chwili posiadały status aplikanta, tj. wobec których nie wydano wcześniej decyzji o skreśleniu z listy aplikantów aplikacji [...], stosownie do art. 40 ustawy o KSSiP. W ocenie Sądu, wydanie wspomnianej decyzji w trybie art. 40 ustawy o KSSiP jest zatem uzasadnione wyłącznie wobec aplikanta w okresie trwania aplikacji. Tylko te osoby bowiem są zobowiązane do uczestniczenia w zajęciach, praktykach i stażach przewidzianych programem aplikacji, samodzielnego pogłębiania wiedzy i umiejętności praktycznych, objętych programem aplikacji, przystępowania do sprawdzianów oraz egzaminów w terminach przewidzianych programem aplikacji, czy też przestrzeganie regulaminu organizacyjnego KSSiP oraz zarządzeń i poleceń porządkowych Dyrektora KSSiP (art. 29 ustawy o KSSiP). Ustawowe obowiązki aplikanta są bowiem aktualne wyłącznie w okresie aplikacji. Podobnie nie sposób uznać, by po zakończeniu tego okresu aplikant nie mógłby podejmować zatrudnienia lub zajęcia, z wyjątkiem zatrudnienia na stanowisku dydaktycznym, naukowo-dydaktycznym lub naukowym oraz zajęcia o charakterze naukowym, dydaktycznym lub publicystycznym, skoro wykonywanie tego zatrudnienia lub zajęcia nie przeszkadza w wykonywaniu obowiązków aplikanta (art. 47 ust 1 ustawy o KSSiP). Powyższe rozważania doprowadziły Sąd do uznania, że w chwili złożenia do Dyrektora KSSiP wniosku o zawieszenie w prawach i obowiązkach aplikanta, skarżący nie był już aplikantem aplikacji ogólnej. Od 29 listopada 2011 r. nie musiał on bowiem uczestniczyć w żadnych zajęciach, mógł podejmować zatrudnienie bez zgody Dyrektora KSSiP, nie otrzymywał również stypendium dla aplikantów. Skoro skarżący nie pozostawał aplikantem aplikacji [...] w dniu 13 maja 2013 r., to odpowiedź na jego wniosek w trybie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o KSSiP nie musiała przybrać formy decyzji administracyjnej, na co zwrócił również uwagę Minister Sprawiedliwości w swoim postanowieniu z dnia 13 sierpnia 2013 r. Zastosowana przez organ forma załatwienia wniosku skarżącego z dnia 13 maja 2013 r. jest uzasadniona również brzmieniem art. 40 ust. 2 ustawy o KSSiP. Przepis ten wskazuje bowiem, że Dyrektor KSSiP "w formie decyzji, może zawiesić aplikanta w jego prawach i obowiązkach". Zatem, zdaniem Sądu Dyrektor KSSiP udzielając skarżącemu odpowiedzi w dniu 27 maja 2013 r. na jego wniosek złożony z dnia 13 maja 2013 r., prawidłowo i niezwłocznie rozpoznał wniosek skarżącego, nie pozostając w tym zakresie w stanie bezczynności ani przewlekłego postępowania. Wobec powyższego skargę oddalono na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącego odnośnie o braku obowiązku ponoszenia przez niego kosztów sądowych, stosownie do 239 § 1 lit. "d" p.p.s.a., a to wobec zakwalifikowania przez skarżącego niniejszej sprawy, jako sprawy ze stosunku służbowego. Podkreślić bowiem należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest zarzucana przez skarżącego bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku złożonego przez skarżącego, jako byłego aplikanta KSSiP. Nie można uznać, że przedmiot zaskarżenia ma podstawy w stosunku służbowym, jaki mógłby powstać w relacji przełożony – pracownik lub osoba w jakikolwiek inny sposób podległa (zob. zapadłe w innej sprawie skarżącego na czynność Dyrektora KSSiP: postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I OZ 742/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przypomnieć należy, że w przedmiotowej sprawie Sąd wezwał skarżącego zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 złotych na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. nr. 221 poz. 2193). Na to zarządzenie przysługiwało skarżącemu zażalenie, o czym skarżący został pouczony. W razie wątpliwości co do podstawy wezwania lub wysokości wpisu skarżący miał możliwość złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe zarządzenie, jednak tego nie uczynił.