III SAB/Kr 63/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Wołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2012 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie wezwania do usunięcia naruszenia prawa postanawia: 1. odrzucić skargę 2. zwrócić stronie skarżącej cały uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, K. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił organowi bezczynność w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa i wniósł o wyznaczenie terminu załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w piśmie z dnia 6 stycznia 2011r. wezwał Dyrektora Izby Celnej do usunięcia naruszenia prawa przez przedstawienie na podstawie art. 222 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej pisemnej propozycji określającej, zgodnie z przepisami rozdziału 8 i 10 ustawy, stanowiska, co najmniej młodszego eksperta Służby Celnej. Zarzucił przedstawionej mu propozycji naruszenia przepisów ustawy o Służbie Cywilnej. Równocześnie z wezwaniem, skarżący wniósł odwołanie do Szefa Służby Celnej od ww. pisemnej propozycji. Dyrektor Izby Celnej w piśmie z dnia 16 lutego 2011 r. poinformował skarżącego, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest możliwe tylko w stosunku do aktów, które nie mają formy decyzji. Wobec wniesienia przez skarżącego odwołania, Dyrektor uznał, że nie ma możliwości rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Szef Służby Celnej postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2011 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania od propozycji Dyrektor Izby Celnej, podając, że propozycja złożona w trybie art. 222 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Skarżący podniósł, że wobec powyższego Dyrektor po otrzymaniu powyższego postanowienia powinien niezwłocznie rozpoznać wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a do dnia złożenia skargi pozostał w sprawie bezczynny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej odrzucenie. Wskazał m.in., że pismem Nr [...] z dnia 23 grudnia 2010 r. przedstawił skarżącemu propozycję w trybie art. 222 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej. Z przedłożonych wraz ze skargą akt wynika, że skarżący w piśmie z dnia 6 stycznia 2011r. zawierającym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wskazał, jako podstawę prawną art. 52 § 3 oraz art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej "p.p.s.a.", Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Ponadto w myśl art. 5 pkt 2 p.p.s.a. Sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w przewidzianym prawem terminie. Sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organów wyłącznie w zakresie określonym w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę na bezczynność organu, obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r., nr 168, poz. 1323 ze zm.) statuuje w pewnych kategoriach spraw prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 188 ust. 1 ustawy w przypadku wydania decyzji o przeniesieniu, powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesieniu na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć odwołanie do Szefa Służby Celnej (ust. 2). W przypadku, gdy decyzję o zwolnieniu ze służby wydaje Szef Służby Celnej, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 3). Złożenie wniosków, o których mowa w ust. 1 i 3, oraz odwołania, o którym mowa w ust. 2, nie wstrzymuje wykonania decyzji (ust. 4). Do postępowań w sprawach, o których mowa w ust. 1-3, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) (ust. 5). Od decyzji wydanej w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydanej w wyniku odwołania przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w odrębnych przepisach (ust. 6). Z kolei stosownie do art. 189 ustawy spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 188 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Art. 222 ust. 1 ustawy stanowi, że funkcjonariusze celni, którzy w dniu wejścia w życie ustawy pełnili służbę w Służbie Celnej stają się funkcjonariuszami w rozumieniu ustawy. W terminie do dnia 31 grudnia 2010 r. kierownik urzędu przedstawia funkcjonariuszom celnym, o których mowa w ust. 1, pisemną propozycję określającą, zgodnie z przepisami rozdziału 8 i 10 ustawy, miejsce pełnienia służby, stanowisko i uposażenie (ust. 3). Funkcjonariusz celny, któremu przedstawiono propozycję, o której mowa w ust. 3, składa oświadczenie o przyjęciu albo o odmowie przyjęcia w terminie 7 dni od dnia otrzymania propozycji. Niezłożenie oświadczenia w tym terminie jest równoznaczne z odmową przyjęcia tej propozycji (ust. 5). W przypadku odmowy przyjęcia propozycji, o których mowa w ust. 3, funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby po upływie: 1) 2 tygodni w stosunku do funkcjonariuszy celnych w służbie przygotowawczej, 2) 3 miesięcy w stosunku do funkcjonariuszy celnych w służbie stałej - od dnia złożenia oświadczenia o odmowie przyjęcia propozycji, o której mowa w ust. 5 (ust. 6). Mając na uwadze, że sprawy wymienione w art. 222 ustawy o Służbie Celnej nie zawierają się w katalogu spraw z art. 188, propozycję organu w przedmiocie warunków pełnienia służby należy zakwalifikować, jako akt wydawany w ramach podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi, który na mocy art. 5 pkt 2 p.p.s.a., nie podlega właściwości sądu administracyjnego. Takie stanowisko wynika także z orzecznictwa (np. postanowienia NSA z 2011-10-13, sygn. I OSK 1881/11, LEX nr 1069630; z 2011-09-09, sygn. I OSK 1490/11; LEX nr 898896; z 2011-09-01, sygn. I OSK 1380/11, LEX nr 1068386; z 2011-08-25 I OSK 1299/11, LEX nr 896282; z 2011-08-24, sygn. I OSK 1361/11 LEX nr 896285). Skarżący domagając się przedstawienia pisemnej propozycji na podstawie art. 222 ust. 3 ustawy o Służbie Cywilnej szukał, więc drogi zaskarżenia składając wniosek o usunięcie naruszenia prawa w oparciu o art. 52 § 3 p.p.s.a. Skarżący upatruje, więc bezczynności organu w nierozpoznaniu wniosku opartego o regulację wskazanego przepisu, ponieważ jak zaznaczył, Dyrektor Izby Celnej powinien niezwłocznie rozpoznać wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a do dnia złożenia skargi pozostał w sprawie bezczynny. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, przewidziane w art. 52 § 3 p.p.s.a., nie jest instytucją postępowania administracyjnego (nie jest środkiem zaskarżenia), lecz formalnym wymogiem wniesienia skargi. Nie stanowi, zatem realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jego istotą i celem jest stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania organu administracji publicznej, który podjął akt lub dokonał kwestionowanej czynności i to tylko i wyłącznie w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa ma charakter środka prawnego, który służy zakwestionowaniu przez uprawniony podmiot określonego działania organu administracji publicznej w celu doprowadzenia do jego uchylenia lub zmiany (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz T. Woś. Warszawa 2009, s 311). Zatem wezwanie, jako środek prawny nie może być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego mając na uwadze także to, że skoro sprawy wymienione w art. 222 ustawy o Służbie Celnej nie podlegają kognicji sądu administracyjnego, właściwości tej nie podlegają również sprawy o bezczynność organów w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Wobec odrzucenia skargi, w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócono skarżącemu cały uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.