III SAB/Kr 63/24
WyrokWSA w Krakowie2025-05-20
Skład orzekający: Jakub Makuch, Katarzyna Marasek-Zybura, Ewelina Dziuban
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku studenta o uchylenie ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy studentów, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku studenta o uchylenie ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy studentów, ponieważ nie wydał w prawem przewidzianym terminie ani decyzji, ani postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jednakże, bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, gdyż organ podejmował czynności i prezentował argumentację prawną, a dodatkowo skarżący przez wiele lat nie wykazywał zainteresowania sprawą. Sąd zobowiązał Rektora do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie miesiąca, stwierdził bezczynność, ale oddalił skargę w zakresie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa oraz żądania przyznania sumy pieniężnej.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z 15 marca 2018 r. o uchylenie ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy studentów. Wniosek ten został złożony po prawomocnym wyroku sądu powszechnego, który stwierdził brak podstaw do naliczania opłat za studia. Organ administracji kilkukrotnie odpowiadał na pisma skarżącego, jednak nie wydał decyzji merytorycznie rozstrzygającej wniosek, co skarżący uznał za bezczynność. Skarga została wniesiona po wielu latach od złożenia wniosku.Rozstrzygnięcie
1. zobowiązuje Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego do wydania aktu lub podjęcia czynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 15 marca 2018 r. - w terminie jednego miesiąca od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala. 5. zasądza od Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego na rzecz skarżącego I. K. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2025 r. sprawy ze skargi I. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z 15 marca 2018 r. o uchylenie ostatecznej decyzji lub wznowienie postępowania 1. zobowiązuje Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego do wydania aktu lub podjęcia czynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 15 marca 2018 r. - w terminie jednego miesiąca od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala. 5. zasądza od Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego na rzecz skarżącego I. K. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I. K. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Krakowie skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji w sprawie skreślenia z listy studentów.
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
1. Decyzją z 03.04.2014 r. (znak WPA-332/468/13/14/PN) Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie skreślił skarżącego z listy studentów V roku na kierunku [...] niestacjonarne jednolite studia magisterskie, z uwagi na brak uiszczenia opłat za studia. Decyzja ta, po rozpoznaniu niej odwołania, została utrzymana w mocy decyzją Rektora U.J. z 10.03.2014 r. (znak: DN 529/58/2/13/14). Wywiedziona przez skarżącego od ww. decyzji skarga została oddalona przez WSA w Krakowie wyrokiem z 02.12.2015 r. (sygn. akt III SA/Kr 1331/14). W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że nieuiszczenie przez skarżącego wymaganej przepisem art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym opłaty za powtarzanie zajęć, pomimo uprzedniego wezwania skarżącego do jej uiszczenia, musiało skutkować wydaniem decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Dalej Sąd przywołał regulacje prawne obowiązujące na U.J.
Następnie, wyrokiem z 07.03.2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 2285/16) oddalił skargę kasacyjną skarżącego wniesioną od ww. wyroku.
2. Wyrokiem z 29.09.2016 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia I Wydział Cywilny (sygn. akt [...]) oddalił powództwo Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie przeciwko skarżącemu o zapłatę opłat za studia. Sąd wskazał, że brak było podstawy prawnej do naliczania od skarżącego opłaty za studia na zasadzie Zarządzenia Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 30.07.2013 r., a ponadto roszczenie uległo przedawnieniu z dniem 23.10.2015 r., a zatem przed wniesieniem pozwu. Wniesiona przez UJ apelacja od przedmiotowego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z 15.03.2017 r. (sygn. akt [...]), który wskazał na skuteczność podniesionego przez skarżącego zarzutu przedawnienia.
3. Skierowanym do Rektora UJ pismem z 15.03.2018 r. skarżący wniósł o uchylenie opisanej wyżej ostatecznej decyzji z 10.06.2014 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Jako podstawę prawną wniosku wskazał art. 154 §1 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu podał, że uchylenie tej decyzji jest konieczne ze względu na słuszny interes strony w postaci nieistnienia zobowiązania do wnoszenia opłat związanych z odbywaniem studiów. Brak takiego obowiązku skarżący upatrywał w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Sródmieścia w Krakowie z 29.09.2016 r. (por. punkt 2 niniejszego uzasadnienia) i związania tym wyrokiem organów Uczelni (art. 365 §1 k.p.c.). Wskazał też, że wzruszenie ww. ostatecznej decyzji nie było czasowo możliwe ze względu na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z 02.10.2025 r. (III SA/Kr 1331/14). Akcentował, że okoliczność nieistnienia zobowiązania (do uiszczenia opłat) miała miejsce w chwili wydawania decyzji o skreśleniu z listy studentów, ale okoliczność wynikająca ze stwierdzenia tego faktu przez sąd powszechny miała miejsce już po wydaniu decyzji ostatecznej, co jest jedną z przesłanek wznowienia postępowania. W tym aspekcie wskazał, że podziela pogląd wyrażony przez NSA (np. w wyroku z 05.03.2008 r., sygn. akt I OSK 312/07) oraz w doktrynie, zgodnie z którym, gdy strona powołuje się na okoliczności faktyczne i dowody nieznane sądowi administracyjnemu przy oddaleniu skargi, a jednocześnie istniejące i nieznane organowi w dniu wydania decyzji, a więc wskazuje na inny stan faktyczny niż przyjęty przez sąd, to wówczas organ administracji uprawniony jest do wznowienia postępowania bez potrzeby wznawiania postępowania sądowego. Podsumowując, skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. lub z urzędu w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 5,7 k.p.a.
4. Pismem z 17.04.2018 r. organ ustosunkował się do ww. pisma skarżącego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., organ jest związany orzeczeniami sądów administracyjnych w kwestii oceny legalności decyzji poddanej kontroli sądowej, w tym w zakresie możliwości zastosowania trybów nadzwyczajnych. Zdaniem organu, powołana przez skarżącego okoliczność (dotycząca braku konieczności uiszczania opłat za studia) odnosi się w głównej mierze do wyniku postępowania sądowoadministracyjnego. Podkreślił organ, że okoliczność ta nie istniała w dniu wydania decyzji, ani nie może być uznana za kwestię prejudycjalną, gdyż pojawiła się dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższego wyjaśnił, że gdyby nawet istniała możliwość wznowienia postępowania, to władnym do takiego rozstrzygnięcia byłby jedynie sąd administracyjny z uwagi na wiążącą moc prawomocnego wyroku WSA w Krakowie. Końcowo organ zaznaczył, że odsyła wniosek z 15.03.2018 r., albowiem przepisy k.p.a. przewidują możliwość przekazania pisma innemu organowi, nie zaś sądowi administracyjnemu. Wskazał także, że nie ma podstaw do wydania postanowienia o zwrocie podania, gdyż art. 66 § 3 k.p.a. odnosi się do przypadku, gdy organu nie da się ustalić lub gdy właściwym w sprawie jest sąd powszechny.
5. Pismem z 04.05.2018 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, tj. bezczynności w załatwieniu wniosku w przedmiocie uchylenia decyzji ze względu na słuszny interes strony w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Podkreślił, że organ w piśmie z 17.04.2018 r. w ogóle nie ustosunkował się do tego żądania. Dodatkowo skarżący pismem z 21.05.2018 r. wniósł o przeprowadzenie szeregu dowodów, w tym z pism Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyjaśniającego kwestię ponoszenia opłat za studia.
6. Pismem z 29.05.2018 r. organ wyjaśnił skarżącemu, że NSA w wyroku z 07.03.2018 r. (dotyczącym postępowania w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów) wskazał, iż orzeczenia sądów cywilnych nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy ze stosunku administracyjnoprawnego. Podkreślił, że nie może wydać rozstrzygnięcia w trybie art. 154 k.p.a. Powołał się przy tym m.in. na pogląd wyrażony w wyroku NSA z 08.02.2017 r. (sygn. akt I OSK 2139/15), gdzie wskazano, że zmiana decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 K.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy załatwionej tą decyzją ostateczną, przy uwzględnieniu normy prawa materialnego, w oparciu o którą, tę decyzję ostateczną wydano. Przyjęcie zaś stanowiska, według którego, w postępowaniu opartym na art. 154 K.p.a. możliwe byłoby ustalenie na nowo stanu faktycznego oraz ocena tego na nowo ustalonego stanu faktycznego w odniesieniu do norm prawa materialnego skutkowałaby utożsamieniem tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej z postępowaniem zwykłym. Dalej organ wyjaśnił, że mógłby prowadzić postępowanie w sprawie uchylenia decyzji dopiero po wyeliminowaniu możliwości uchylenia decyzji w trybie w którym istnieje możliwość przesądzenia o występowaniu lub braku zaistnienia kwalifikowanych wad decyzji i uzyskaniu pewności w zakresie prawidłowości decyzji. Zaznaczył, że w trybie art. 154 k.p.a. możliwe jest uchylenie lub zmiana decyzji niedotkniętych wadami kwalifikowanymi, co wymaga uprzedniego stwierdzenia przez właściwy podmiot.
7. Pismem z 9.06.2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania domagając się:
- zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji z 10.06.2014 r; przyznania sumy pieniężnej oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazał, że Rektor UJ do tej pory nie wydał rozstrzygnięcia (decyzji) w przedmiocie jego wniosku z 15.03.2018 r. o uchylenie decyzji ostatecznej. Zaznaczył, że organ zwracając mu przedmiotowy wniosek, nie wydał postanowienia o zwrocie podania, a k.p.a. nie przewiduje dokonania zwrotu pisma w sytuacji, gdy rzekomo właściwy jest sąd administracyjny. Podkreślił, że odmowa uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji następuje przez wydanie decyzji. W ocenie skarżącego, organ pomimo związania prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego nie podjął żadnych czynności mających na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem.
8. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia. Powtórzył argumentację zawartą w pismach uprzednio kierowanych do skarżącego. Podkreślił, że nie było podstaw do wydawania decyzji administracyjnej, w związku z czym organ nie pozostaje w bezczynności. W ocenie organu, świadczy o tym art. 170 p.p.s.a., w świetle którego organ jest związany orzeczeniami sądów administracyjnych w kwestii oceny legalności decyzji poddanych kontroli sądowej, w tym w zakresie możliwości zastosowania trybów nadzwyczajnych. Organ wskazał również, że wbrew twierdzeniom skarżącego, w piśmie z 17.04.2018 r. odniósł się do wniosku o uchylenie decyzji.
9. Skarżący w piśmie z 01.08.2024 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w sprawie wynagrodzeń rektorów szkół.
10. W piśmie z 18.11.2024 r. skarżący uzupełnił skargę wskazując, że zarzuca organowi naruszenie art. 35 § 1-3 k.p.a. w zw. z art. 12 §1 i 2 k.p.a. w zw. art. 36 §1 oraz 2 k.p.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Podkreślił, że przesłanka istnienia słusznego interesu strony lub interesu społecznego nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania czy stwierdzenia nieważności decyzji. Odnosząc się do twierdzeń organu wskazał, że nie stanowi żadnej przeszkody do dokonania zmiany czy uchylenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. uprzednie oddalenie skargi przez sąd administracyjny, gdyż w trybie art. 154 k.p.a. mogą być zmieniane i uchylane także decyzje prawidłowe i nie wchodzi to w kolizję z powagą rzeczy osądzonej (gdyż ani organ ani sądy nie orzekały wcześniej w oparciu o przesłankę istnienia słusznego interesu strony lub interesu społecznego).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga częściowo zasługiwała na uwzględnienie.
1. Ocena zasadności skargi na bezczynność (przewlekłość) organu administracji poprzedzona jest – dokonywaną przez Sąd – oceną dopuszczalności tego środka prawnego. Stosownie bowiem z art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.) skargę o wskazanym wyżej przedmiocie można wnieść w każdym czasie po uprzednim wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W tej sprawie należy stwierdzić, że analizowany warunek dopuszczalności skargi został spełniony, albowiem nie ulegało wątpliwości to, że pismo skarżącego z 04.05.2018 r. miało taki właśnie charakter.
2.1. Definicja "bezczynności" organu administracji publicznej zawarta jest w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, bezczynność występuje wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności, gdy mimo istnienia ustawowego obowiązku, w prawnie ustalonym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Bezczynność to zatem brak aktywności organu w danej sprawie. W konsekwencji przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Rozpoznając skargę na bezczynność Sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają jedynie znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca (por. niżej).
2.2. Z kolei "przewlekłość" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) definiowana jest jako stan, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W przeciwieństwie do bezczynności, która jest stwierdzana na podstawie kryterium obiektywnego i sprawdzalnego, jakim jest termin załatwienia sprawy, przewlekłość postępowania stwierdza się według kryterium ocennego, które obejmuje to, czy organ administracji publicznej prowadził postępowanie w czasie niezbędnym do załatwienia sprawy. Przewlekłość to sytuacja, w której organ mnoży czynności w celu wyjaśnienia sprawy ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dn. 16 lipca 2020 r. sygn. I GSK 631/20). Przewlekłość obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
2.3. Zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia. Rozwinięcie zasady szybkości postępowania wyrażonej cytowanym wyżej przepisem zawarte jest w art. 35 § 1-3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki oraz wskazać nowy termin załatwienia sprawy.
3. Stosownie do art. 149 par. 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do – pkt 1) wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; pkt 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do par. 1a przywoływanego wyżej przepisu, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
4. W kwestii użytego w cytowanym wyżej art. 149 par. 1a p.p.s.a. pojęcia "rażącego naruszenia prawa" wskazać należy, iż przesłankę tę realizować będzie takie bezsporne i wyraźne działanie organu, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób jednoznaczny. Naruszenie kwalifikowane jako "rażące" musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. W judykaturze trafnie wskazuje się, że dla uznania "rażącego naruszenia prawa" nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków strony skarżącej i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (zob. wyrok WSA w Krakowie z
26.01.2024 r., III SAB/Kr 69/23; wyrok WSA w Krakowie z 28.11.2022 r., III SAB/Kr 53/22).
5.1. Analiza uwarunkowań kontrolowanej sprawy prowadziła do wniosku, że Rektor UJ pozostawał w bezczynności, nie dopuścił się natomiast przewlekłego prowadzenia postępowania.
5.2. Jak wyżej wskazano, bezczynność organu administracji publicznej oceniana jest poprzez obiektywne kryterium, czy organ załatwił sprawę w terminie. W tej sprawie, skarżący pismem z 15.03.2018 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się do organu o uchylenie – w trybie art. 154 § 1 k.p.a. - decyzji ostatecznej z 10.06.2014 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Pismo to, jak wynika z pieczęci wpływu na kopercie zawierającej przedmiotową przesyłkę, wpłynęło do organu 16.03.2018 r.
(k. 20 akt adm.), a zatem określony art. 35 par. 3 k.p.a. miesięczny termin załatwienia tej sprawy upływał z dniem 16.04.2018 r. Organ pismem z 17.04.2018 r. jedynie poinformował skarżącego, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, a gdyby nawet takie podstawy zachodziły, to władny do rozstrzygnięcia w tym przedmiocie jest sąd administracyjny. Dodatkowo wyjaśnił, że zwraca wniosek skarżącego bez wydania postanowienia o zwrocie podania lub przekazania tego pisma sądowi administracyjnemu. Dopiero w reakcji na złożone przez skarżącego kolejne pismo z 04.05.2018 r. (stanowiące zarazem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – ponaglenie na bezczynność organu), Rektor zajął stanowisko w przedmiocie wniosku skarżącego zawartego w piśmie z 15.03.2018 r. o uchylenie decyzji o skreśleniu z listy studentów w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Jednakże to pismo organu, podobnie zresztą jak poprzednie, miało walor jedynie pisma informacyjnego. Rektor U.J., pomimo zatem niebudzącego wątpliwości, co do intencji skarżącego wniosku z 15.03.2018 r. - nie wydał więc orzeczenia załatwiającego tę sprawę. Inaczej mówiąc, organ nie załatwił wniosku skarżącego w procesowej (przewidzianej przez prawo) formie. Oceniając stanowczy co do treści i oczekiwań wniosek skarżącego z 15.03.2018 r., organ winien był albo wszcząć postępowanie administracyjne i wydać odpowiednią, w zależności od przyjętego kierunku rozstrzygnięcia, decyzję, albo, przy przyjęciu, że nie jest możliwym prowadzenie postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. z uwagi na uwarunkowania prawne tej sprawy - wydać postanowienie o odmowie wszczęcia takiego postępowania (art. 61a §1 k.p.a.). Procesowa formuła wypowiedzi organu w przedmiocie wniosku skarżącego z 15.03.2018 r. obejmującego żądanie z art. 154 par. 1 k.p.a., stwarzałaby możliwość weryfikacji zajętego przez organ stanowiska – tak w ramach toku instancji, jak też – następnie, poprzez sądową jego kontrolę.
Okoliczności tej sprawy wskazują więc na niewątpliwy brak załatwienia sprawy przez organ w prawem przewidziany sposób, co nakazywało uznać, że dopuścił się on bezczynności. Stwierdzenie przez Sąd tego stanu nastąpiło w punkcie 2. sentencji, w oparciu o art. 149 par. 1 pkt 3 p.p.s.a.
5.3. Oceniając kwestię zaistnienia w tej sprawie przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania, Sąd uznał brak podstaw do stwierdzenia takiego stanu. Przywołane wyżej okoliczności analizowanego przypadku wskazują bowiem, że – po wniesieniu przez skarżącego wniosku z 15.03.2018 r. – Rektor UJ podejmował czynności – tj. terminowo reagował (odpowiadał) na pisma skarżącego (por. stanowisko z 17.04.2018 r., z 29.05.2018 r.). Nie można więc w tych warunkach stwierdzić okoliczności (przesłanek) opisanych w punkcie 2.2. części motywacyjnej uzasadnienia, wpływających na przewlekłość organu. Dlatego też w tym zakresie Sąd skargę oddalił, o czym orzekł w punkcie 4 sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
6. Fakt stwierdzenia bezczynności organu w załatwieniu wniosku skarżącego nakazywał zobowiązać Rektora UJ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie jednego miesiąca od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym Sąd orzekł w punkcie 1. sentencji na podstawie art. 149 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. 286 par. 2 p.p.s.a.
7. Mimo stwierdzonej bezczynności, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy brak było jednak usprawiedliwionych podstaw by przyjąć, że stan ten nosiłby cechy rażącego naruszenia prawa. Taka kwalifikacja pasywności organu jest zastrzeżona wyłącznie dla najbardziej jaskrawych i niczym nieusprawiedliwionych przypadków długotrwałej bierności organu, będąc przejawem oczywistego lekceważenia prawa (por. punkt 4 uzasadnienia powyżej). W ocenianym natomiast przypadku organ podejmował czynności mające na celu załatwienie wniosku skarżącego, o czym świadczy wyraźnie pismo z 29.05.2018 r. Zarazem, na poparcie zajmowanego stanowiska, Rektor prezentował argumentację prawną, co pozwala uznać, że "informacyjny" sposób załatwiania wniosku skarżącego, choć nietrafny, wynikał jednak z przyjętej koncepcji i oceny tej sprawy opartej na wykładni prawa, i nie był efektem zaniedbań, ani celowego nasilenia złej woli.
Nadto podkreślić należy, że przy ocenie wystąpienia stanu "rażącego naruszenia prawa" uwzględniać trzeba ogół okoliczności danego przypadku, w tym też postawę skarżącego w zwalczaniu bezczynności organu. W tym natomiast aspekcie dostrzec wypada, że skargę inicjującą niniejsze postępowanie sądowe skarżący wywiódł po 6 latach od otrzymania stanowiska Rektora wyrażonego w piśmie z 29.05.2018 r., a stanowiącego reakcję na "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzedzające skargę na bezczynność" (pismo z 4.05.2018 r., k. 63 a.a.). Choć skarga na bezczynność może być wniesiona w każdym momencie (art. 53 par. 2b p.p.s.a.), to jednak przywołany wyżej czas jaki upłynął między otrzymaniem przez skarżącego pisma Rektora z 29.05.2018 r., a wniesieniem skargi na bezczynność, jasno świadczy o wieloletnim braku zainteresowania skarżącego powyższą sprawą, co jedynie mogło utwierdzać organ w przeświadczeniu, że sprawa wywołana wnioskiem z 15.03.2018 r. – została finalnie załatwiona (zakończona) pismem z 29.05.2018 r., i brak jest potrzeby dalszego się nią zajmowania.
Ogół tych uwarunkowań świadczył o braku wystąpienia kwalifikowanej postaci bezczynności, o czym Sąd orzekł w punkcie 3. wyroku na podstawie art. 149 par. 1a p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a.
8. Sąd oddalił skargę także w części obejmującej żądanie przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 par. 2 w zw. z art. 154 par. 6 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej może nastąpić w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność, tj. zwalczenia stanu bezczynności organu oraz jego zdyscyplinowania (por. wyrok NSA z 11.04.2017 r., I OSK 1506/16). Zasądzenie sumy pieniężnej ma charakter dyscyplinująco-represyjny oraz kompensacyjny.
Według Sądu, zaprezentowane wyżej okoliczności tej sprawy i oceny jej towarzyszące nie aktualizowały wskazanej motywacji dyscyplinująco-represyjnej uprawniającej do zasądzania skarżącemu sumy pieniężnej. Nie ma bowiem potrzeby dyscyplinowania organu, skoro w sprawie nie wystąpiło rażące naruszenie prawa, a brak procesowego ustosunkowania się Rektora do wniosku skarżącego był wynikiem przyjętej koncepcji załatwienia tegoż wniosku opartej na przyjmowanej wykładni przepisów, a nie efektem zaniedbania.
W kwestii natomiast funkcji kompensacyjnej sumy pieniężnej zwrócić należy uwagę na te poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w których słusznie podnosi się, iż suma pieniężna z art. 149 par. 2 p.p.s.a. ma niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. A skoro tak, to strona powinna taką stratę konkretnie wykazać (tak wyrok NSA z 18.10.2017 r., II OSK 1769/17). W tej sprawie, nie sposób doszukać się jakiejkolwiek straty skarżącego wynikłej ze sposobu procedowania organu po złożeniu wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej.
Nawet postrzegając kwestię kompensacyjną sumy pieniężnej z art. 149 par. 2 p.p.s.a. w kategoriach zadośćuczynienia za samo oczekiwanie na zakończenie sprawy – zwrócić ponownie należy uwagę, że ocenianą skargę na bezczynność skarżący wniósł dopiero po 6 latach od otrzymania stanowiska organu wyrażonego w jego sprawie. Brak przejawiania zainteresowania tą sprawą przez tak długi czas pozwala przyjmować, że nie była ona dla skarżącego szczególnie życiowo doniosła i – przez lata – akceptował on istniejący stan rzeczy. Taka sytuacja natomiast nie wpisuje się w zasługujący na kompensację przypadek "oczekiwania na załatwienie sprawy", uzasadniający możliwość zasądzenia sumy pieniężnej od organu. Brak więc było podstaw do pozytywnego orzeczenia w analizowanym przedmiocie, przez co na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 par. 2 p.p.s.a. – skargę w tym zakresie Sąd oddalił w punkcie 4 sentencji.
9. O kosztach Sąd orzekł w punkcie 5 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który dopuścił się bezczynności (...), zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty złożyła się kwota 100 zł, uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło