III SAB/Kr 69/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. G. na bezczynność Wójta Gminy p o s t a n a w i a : 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W złożonym w dniu 23 listopada 2011r. wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, skarżący M. G. wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Skarżący podał, iż w skład ich wspólnego majątku wchodzi dom drewniany do generalnego remontu o powierzchni 80 m2, mieszkanie o powierzchni 49,22 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 2,30 ha. Ponadto żona skarżącego ma udział w innej nieruchomości rolnej wynoszący 30 arów. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych (chyba, że znajdzie się nabywca na jedną z jego działek) ani przedmiotów wartościowych. Na miesięczne dochody gospodarstwa domowego składa się obecnie tylko 964 zł emerytury skarżącego. Skarżący nadmienił, że jego syn jest osobą bezrobotną i poszukuje pracy. Rodzina skarżącego nie korzystała z pomocy społecznej. Do wniosku skarżący dołączył kopię rachunku za prąd na 89,61 zł, kopię pokwitowania za gaz na 137,93 zł, kopię rachunku za czynsz na 329,81 zł, zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej potwierdzające, że rodzina skarżącego nie korzystała z jego wsparcia, kopię decyzji o uznaniu syna skarżącego za osobę bezrobotną i przyznaniu mu z tego tytułu zasiłku do dnia 25 listopada 2011r., kopię postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku, z którego wynika udział małżonki skarżącego w wykazanych nieruchomościach, kopię nakazu płatniczego ustalającego łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2011 potwierdzająca wielkość powierzchni nieruchomości rolnej skarżącego. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2011r., sygn. akt III SAB/Kr 69/11 referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i oddalił jego wniosek w zakresie ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy stwierdził, iż z oświadczenia skarżącego i z nadesłanych przez niego dokumentów źródłowych wynika, że obecnie przy miesięcznych dochodach 964 zł stałe miesięczne wydatki skarżącego na prąd, gaz i czynsz zamykają się kwotą 557,35 zł. Referendarz sądowy podniósł, iż zestawiając wysokość tych środków pieniężnych z wysokością przewidywanego wpisu za wniesienie skargi w kwocie 200 zł, a także przewidując w oparciu o przepis § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, minimalny koszt sporządzenia i wniesienia takiej skargi kasacyjnej przez adwokata należy stwierdzić, że koszty te przewyższają wolne środki jakie pozostają skarżącemu po opłaceniu wykazanych stałych wydatków. Referendarz sądowy zaznaczył przy tym jednak, iż skarżący nosi się z zamiarem sprzedaży jednej ze swych działek. Uwzględniając więc to wszystko referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, w którym podniósł, iż jeszcze nie sprzedał żadnej ze swoich nieruchomości, ale jeżeli to nastąpi to w pierwszej kolejności zawiadomi o tym Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.). Art. 245. § 1 przewiduje, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy. W ocenie Sądu skarżący wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., gdyż z treści złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, a ich jedynym źródłem dochodu jest emerytura skarżącego w wysokości 964 zł. Po odliczeniu comiesięcznych kosztów utrzymania rodzinie skarżącego pozostaje ok. 400 zł. Należy zauważyć, iż wprawdzie skarżący posiada nieruchomości, ze sprzedaży których może uzyskać środki pieniężne wystarczające do pokrycia kosztów sądowych i usług profesjonalnego pełnomocnika, to jednak obecnie z uwagi na brak chętnych do ich kupna, nie jest to możliwe. Natomiast posiadane na chwilę obecną przez skarżącego środki finansowe nie pozwalają mu pokryć kosztów sądowych oraz opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Nieuwzględnienie w takiej sytuacji wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy oznaczałoby pozbawienie go prawa do sądu. Równocześnie Sąd zwraca uwagę, iż w przypadku polepszenia się sytuacji materialnej skarżącego w wyniku sprzedaży którejś z nieruchomości istnieje możliwość cofnięcia prawa pomocy w całości lub w części zgodnie z dyspozycją art. 249 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 246 § 1 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.