III SAB/Kr 80/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. B. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2018 r. w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżący Z. B. we wniesionym w dniu 24 sierpnia 2017 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie poczynił stosownych skreśleń w rubryce 4 formularza PPF. Ujawnił, że na jego majątek składa się [...] metrowy dom w którym znajduje się [...] metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha obsiane zbożem. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody określił na [...] zł emerytury. Uzasadniając swoje starania wskazał, że emerytura nie wystarcza mu nawet na znaczki poza tym upominają się o nią komornicy i wierzyciele prywatni. Twierdzi, że wydatki ma jak każdy na średnim poziomie. Wyjaśnił, że energię elektryczną opłaca. Szambo, opał i wodę ma swoje. Twierdzi, że zadłużenie ma ogromne gdyż pożyczał pieniądze od osób prywatnych w ten sposób, że pożyczone od jednego oddawał drugiemu. Wezwany okazał kopię przekazu emerytury. Oświadczył, że nie prowadzi spisu miesięcznych wydatków. Nie przedstawił odpisów ksiąg wieczystych o które był pytany. Oświadczył że nie ma rachunków bankowych. Nie udokumentował swego aktualnego zadłużenia. Zarządzeniem z 8 grudnia 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na formularzu PPF poprzez poczynienie w rubryce 4 formularza PPF odpowiednich skreśleń albo nadesłanie pisemnych wyjaśnień które pozwolą zorientować się jaki jest rzeczywisty zakres żądań strony. Nadto wezwano skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych celem: - wyjaśnienia dlaczego aktualnie wykazuje tylko jeden dom o pow. [...] m2 i tylko jedną nieruchomość rolną o pow. [...] ha? Co stało się z wykazywanym w latach ubiegłych pozostałym majątkiem nieruchomym skarżącego tj. nieruchomością rolną o pow. [...] ha i domem o pow. [...] m2? Jeśli nieruchomość rolna o pow. [...] ha i dom o pow. [...]m2 zostały zbyte to pod jakim tytułem: darmym czy odpłatnym? - jeśli nieruchomość rolna o pow. [...] ha i dom o pow. [...] m2 zostały sprzedane to kiedy i za jaką cenę (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) oraz na co konkretnie skarżący przeznaczył środki pochodzące z takiej sprzedaży, skoro pieniędzy tych skarżący nie wykazuje obecnie w posiadanych zasobach? - jeśli nieruchomość rolna o pow. [...] ha i dom o pow. [...] m2 zostały nieodpłatnie darowane to konkretnie komu (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) i co skłoniło skarżącego do takiego rozporządzenia? W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia 19 grudnia 2017 r. wyjaśnił, że domaga się zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Nie udzielił odpowiedzi na pozostałe pytania. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia referendarz skupił się na wybiórczym i niedostatecznym wyjaśnieniu przez skarżącego jego sytuacji materialnej. Skarżący, w ustawowym terminie, wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia zarzucając naruszenie przepisów postępowania w zakresie oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei z przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazać należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Zatem informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje sądowi przepis art. 255 P.p.s.a. Na tym jednak możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Wobec powyższego w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący bowiem, po raz kolejny w niniejszej sprawie, wzywany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie wykonał ciążącego na nim obowiązku i nie udzielił stosownej odpowiedzi. Powyższe spowodowało, że obraz jego sytuacji życiowej i majątkowej w dalszym ciągu jest niejednoznaczny, w szczególności w kontekście stanu posiadania nieruchomości. Wobec tego Sąd nie był w stanie dokonać oceny sytuacji majątkowej skarżącego w sposób, który by prowadził do jednoznacznego wniosku, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania z uwagi na nieudowodnienie przez niego tej przesłanki. Stwierdzić zatem należy, że referendarz sądowy prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie uznając, że skarżący nie spełnił przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.