III SAB/Kr 9/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. sprawy ze skargi E. D. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w przedmiocie nierozpoznania sprawy w zakresie remontu łazienki I. stwierdza bezczynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, II. zobowiązuje Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie do wydania rozstrzygnięcia w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem, III. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. E. D. wnioskiem z dnia 27 grudnia 2013 r. zwróciła się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (dalej powoływane jako PCPR) o przyznanie pomocy finansowej w wyremontowaniu łazienki i dostosowaniu jej do wymagań osób niepełnosprawnych. W piśmie z dnia 21 stycznia 2014 r. PCPR poinformowało wnioskodawczynię, że nie dysponuje środkami finansowymi na wyremontowanie łazienki, a tym samym na poprawę warunków mieszkaniowych i bytowych małoletniego D. S. W kolejnym piśmie z dnia 14 marca 2014 r. E. D. domagała się wydania decyzji w sprawie zainicjowanej jej wnioskiem. W odpowiedzi na powyższe organ w piśmie z dnia 21 marca 2014 r. poinformował, że w poruszanej przez wnioskodawczynię kwestii została wydana decyzja w dniu 8 czerwca 2010 r. nr [...], która jest ostateczna i nadal obowiązuje. W kolejnym piśmie z dnia 9 czerwca 2014 r. E. D. wyraziła swoje niezadowolenie z sposobu załatwiania jej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 18 sierpnia 2014 r. zwróciło się do wnioskodawczyni z zapytaniem czy jej pismo z dnia 9 czerwca 2014 r. stanowi zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ czy też jest pismem o innych charakterze. W piśmie z dnia 25 sierpnia 2014 r. E. D. poinformowała, że jej pismo z dnia 9 czerwca 2014 r. jest zażaleniem na PCPR. Stwierdziła ponadto, że organ udziela jej sprzecznych informacji najpierw twierdząc, że nie posiada funduszy na wyremontowanie łazienki, a później, że w sprawie nadal obowiązuje decyzja wydana w 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r. nr [...] uznało zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ I instancji za nieuzasadnione. E. D. pismem z dnia 29 września 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w przedmiocie nierozpoznania sprawy w zakresie remontu łazienki. W uzasadnieniu skargi E. D. wskazała, że Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy w Rodzinie nie załatwiła sprawy z wniosku z dnia 27 grudnia 2013 r., a jedynie kolejnymi pismami informowała o braku funduszy na ewentualny remont łazienki. W dalszej części skarżąca opisała swoją sytuację życiową oraz próby kontaktu z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie, które kończyły się jedynie wysyłaniem do niej kolejnych nic niewnoszących pism. W niniejszej sprawie brak jest odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Z kolei zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej jako: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Właściwość sądu administracyjnego w tych sprawach dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji w wyznaczonym terminie nakazanych prawem aktów (np. decyzji administracyjnej) lub czynności w sprawach indywidualnych. Zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W myśl art. 37 § 1 K.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy jednostek samorządu terytorialnego, warunkiem formalnym jej dopuszczalności jest poprzedzenie jej wniesienia do sądu administracyjnego, złożeniem zażalenia w trybie art. 37 K.p.a. Nie ma przy tym znaczenia to, czy zażalenie takie zostało rozpatrzone oraz stanowisko, jakie zajął w sprawie organ wyższego stopnia o jakim mowa w art. 17 pkt 1 K.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy wymóg ten został przez skarżącą dochowany. Z akt sprawy wynika bowiem, że E. D. w dniu 9 czerwca 2014 r. złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co dodatkowo potwierdził w piśmie z dnia 25 sierpnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r. uznało zażalenie za nieuzasadnione. Przedmiotowa skarga na bezczynność podlegała zatem merytorycznej ocenie jej zasadności. Zasadnym jest przypomnienie, iż zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Należy jednak zauważyć, że do terminów wskazanych w art. 35 K.p.a. i w przepisach szczególnych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji obowiązany jest zawiadomić strony, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten obciąża organ również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.). W przypadku skargi na bezczynność, przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Pod pojęciem bezczynności można zdefiniować sytuację, gdy organ administracji, w terminach przewidzianych przepisami prawa, nie wydaje rozstrzygnięcia w sprawie. Istotne jest również, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną zwłoką organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że w tej sytuacji ocena zasadności skargi sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organ ten nie podjął nakazanego prawem działania, a więc czy nie wydał aktu albo nie dokonał czynności, do których był zobowiązany. Nie ulega wątpliwości, że E. D. składając wniosek z dnia 27 grudnia 2013 r. zainicjowała postępowanie administracyjne w przedmiocie remontu łazienki i przystosowania jej do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zaakcentować należy, iż stosownie do przepisu art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy tym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a. ). Zatem skutek w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje nawet wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2 – 3a K.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 K.p.a. Prowadzi to do wniosku, że z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko w przypadku, gdy mimo upływu terminu sprawa nie jest załatwiona, ale również w przypadkach, gdy organ odmawia jej rozpoznania lub załatwienia, bo mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji bądź innego aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie organ nie podjął żadnego rozstrzygnięcia, które mieściłoby się w pojęciu aktu administracyjnego, a jedynie kolejnymi pismami informował E. D. o niemożności załatwienia jej sprawy. Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wniosek E. D. wpłynął do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w dniu 27 grudnia 2013 r., a organ do chwili obecnej, czyli do 2015 r. nie załatwił sprawy wnioskodawczyni. Jedyne działania jakie podejmował to ekspediowanie do skarżącej kolejnych pism. Proste zestawienie przytoczonych dat wskazuje, iż organ pozostaje w bezczynności w sprawie z wniosku E. D. Organ I instancji nie załatwił sprawy w wyznaczonym terminie, nie uczynił tego również w terminie późniejszym. Do dnia rozprawy przed sądem – 19 maja 2015 r. - organ nie wydał decyzji kończącej postępowanie. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zaś do czynienia zarówno, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale i w sytuacji, gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Podkreślić należy, że niedysponowanie aktami sprawy nie usprawiedliwia braku działania organu. Niezbędne dokumenty organ może bowiem uzyskać przez ich wypożyczenie na pewien okres bądź ich skopiowanie. Brak akt stanowi zatem przeszkodę w prowadzeniu postępowania, ale jest to przeszkoda w pełni usuwalna przy dołożeniu odpowiedniej staranności. Praca organu powinna zostać zorganizowana w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń praw stron (por. m.in. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt IV SAB/Wa35/07 oraz z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa123/11; WSA w Łodzi z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Łd29/13; WSA w Opolu z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Op57/13). Reasumując, w ocenie sądu lektura materiałów sprawy nie pozostawia wątpliwości, iż Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie pozostaje w bezczynności. Z uwagi na powyższe sąd mając na uwadze przepis art. 149 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem, o czym orzekł w pkt II sentencji wyroku. W pkt III sentencji wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie 2 P.p.s.a. Niewątpliwie organ uchybił podstawowym terminom załatwienia sprawy administracyjnej wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże kolejnymi pismami informował skarżącą o swoim stanowisku błędnie sądząc, że nie jest zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy.