III SAB/Kr 93/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na bezczynność Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 27 października 2016 r. Z. B. wniósł skargę na bezczynność Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego polegającą na nieuwzględnieniu wniosku skarżącego i niewystąpieniu do sądu dyscyplinarnego celem wydania orzeczenia dyscyplinarnego i do Krajowej Rady Sądowniczej o zawieszenie w czynnościach wykonywania zawodu sędziów Sądu Rejonowego P. H. i M. R. - W. W odpowiedzi na skargę Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak jego zdolności do występowania przed sądem jako strona, gdyż nie jest organem administracji publicznej. Zastępca Rzecznika podniósł również, że skarga podlega odrzuceniu, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.): "Art. 3. § 1. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. § 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. § 3. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach." Z treści art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. wynika zatem, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów i jest dopuszczalna wtedy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w trybie art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego albo w przepisach szczególnych w formie opisanej w pkt 1-4 § 2 art. 3 p.p.s.a. Z treści art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. wynika również, iż niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 5-7 p.p.s.a. W tych zatem sprawach skarga służy wyłącznie na wydane akty, a nie na bezczynność w ich wydaniu. Sąd zwraca uwagę, że w przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność, lecz niepodejmowanie przez organ administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Sąd może więc uwzględnić skargę na bezczynność organu wyłącznie wówczas, gdy organ ten pozostaje w zwłoce mimo, że miał obowiązek podjąć działanie we wskazanej formie i w określonym przez prawo terminie. Jeżeli natomiast skarga dotyczy przypadku niewymienionego w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., sąd administracyjny zobowiązany jest do jej odrzucenia, gdyż rozpatrując taką skargę wykroczyłby poza swoje kompetencje powierzone mu przez ustawodawcę. Skarga na bezczynność organu jest zatem dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego polegającą na nieuwzględnieniu wniosku skarżącego i niewystąpieniu do sądu dyscyplinarnego celem wydania orzeczenia dyscyplinarnego i do Krajowej Rady Sądowniczej o zawieszenie w czynnościach wykonywania zawodu sędziów Sądu Rejonowego P. H. i M. R.- W. Postępowanie dyscyplinarne wobec sędziów sądów powszechnych zostało uregulowane w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 133 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 114 § 1, § 2, § 5 i § 6 tej ustawy: "Art. 114. § 1. Rzecznik dyscyplinarny podejmuje czynności dyscyplinarne na żądanie Ministra Sprawiedliwości, prezesa sądu apelacyjnego lub okręgowego oraz kolegium sądu apelacyjnego lub okręgowego, Krajowej Rady Sądownictwa, a także z własnej inicjatywy, po wstępnym wyjaśnieniu okoliczności koniecznych do ustalenia znamion przewinienia, a także złożeniu wyjaśnień przez sędziego, chyba że złożenie tych wyjaśnień nie jest możliwe. § 2. Po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, rzecznik dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne i przedstawia sędziemu na piśmie zarzuty. (...) § 5. Jeżeli rzecznik dyscyplinarny nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego na żądanie uprawnionego organu, wydaje postanowienie o odmowie jego wszczęcia. Odpis postanowienia doręcza się organowi, który złożył wniosek o wszczęcie postępowania, kolegium odpowiednio sądu okręgowego lub apelacyjnego i obwinionemu. § 6. W terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w § 5, lub postanowienia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, obwinionemu, organowi, który złożył wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i właściwemu kolegium służy zażalenie do sądu dyscyplinarnego." Z treści art. 114 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych wynika, że podmiotami uprawnionymi do żądania wszczęcia przez rzecznika dyscyplinarnego / zastępcę rzecznika czynności wyjaśniających są Minister Sprawiedliwości, prezesi sądów apelacyjnych i okręgowych, kolegia tych sądów oraz Krajowa Rada Sądownictwa. Natomiast wnioski i żądania składane przez inne podmioty (np. tak jak to zrobił skarżący w niniejszej sprawie) mogą być uznane za informację, na podstawie której rzecznik podejmuje własne czynności. Jeżeli zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, rzecznik dyscyplinarny / zastępca rzecznika wszczyna je, a jeżeli brak jest podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego na żądanie uprawnionego organu, rzecznik dyscyplinarny / zastępca rzecznika wydaje postanowienie o odmowie jego wszczęcia (art. 114 § 2 i § 5 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych). Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub postanowienie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, obwinionemu, organowi, który złożył wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i właściwemu kolegium służy zażalenie do sądu dyscyplinarnego (art. 114 § 6 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych). Tylko zatem w przypadku złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przez uprawniony do tego podmiot i stwierdzenia braku podstaw do wszczęcia takiego postępowania rzecznik dyscyplinarny / zastępca rzecznika jest obowiązany wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Natomiast w przypadku wniosku skierowanego do rzecznika / zastępcy rzecznika przez inne, niewymienione w art. 114 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych podmioty, nie jest on zobligowany do wydawania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu. Całkowicie wystarczające jest wówczas skierowanie pisma do wnioskującego z informacją o braku podstaw do podejmowania czynności dyscyplinarnych z urzędu, z krótkim umotywowaniem swojego stanowiska. Takie pismo zostało skierowane do skarżącego w dniu 12 października 2016 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego nie był zatem zobowiązany do wydania w niniejszej sprawie jakiejkolwiek decyzji, postanowienia, czy też aktu lub do podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Nawet gdyby przyjąć, że Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego miał obowiązek wydać postanowienie, o którym mowa w art. 114 § 5 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, to i tak nie podlegałoby ono zaskarżeniu, gdyż nie jest ono postanowieniem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a. Należy również zauważyć, że Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego nie jest organem administracji publicznej, a zatem jego działanie lub bezczynność nie będą podlegały kontroli sądów administracyjnych. Mając zatem na względzie, że postępowanie dyscyplinarne uregulowane przepisami ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych nie przewiduje kontroli sądów administracyjnych nad rozstrzygnięciami podjętymi w toku takiego postępowania, Sąd uznał, że sprawa nie należy do jego właściwości, a w związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargę odrzucił.