III SO/Kr 10/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek uwidocznił, że poza 48 metrowym mieszkaniem kwaterunkowym nie ma żadnych nieruchomości, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Szacując swoje dochody podał, że choć ma rentę inwalidzką w wysokości 1177,25 zł to jednak faktycznie wypłacanych jest mu tylko 318,15 zł. Uzasadniając swoje starania podniósł, że legitymuje się orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy z uwagi na stan zdrowia zaś z dochodów w wysokości 318,15 zł miesięcznie nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych ani opłacić adwokata, którego udział w sprawie uważa za potrzebny. Jak powiada egzystuje na granicy borykając się nieraz z dylematem co zakupić: jedzenie czy lekarstwo. Do wniosku skarżący dołączył kopie dokumentów źródłowych w postaci kopii orzeczenia lekarza orzecznika ZUS w treści której znajduje się ustalenie, że skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego przy czym ułomność ta datuje się od 1 września 2005 r. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że wydanie go poprzedziło bezpośrednie badanie skarżącego w poradni specjalistycznej i ogólnej, analiza przedstawionych kart informacyjnych z leczenia szpitalnego w okresie od 1998 r. do miesiąca kwietnia 2005 r., zaświadczeń o stanie zdrowia wystawionych przez lekarzy leczących a także wyników dodatkowych badań laboratoryjnych. Prócz kopii wymienionego orzeczenia skarżący przedłożył kopie odcinków otrzymywanego świadczenia z których wynika, że na przestrzeni ostatnich sześciu miesięcy wypłacanych mu było po 318,15 zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że skarżący inicjuje przed tutejszym wojewódzkim sądem administracyjnym szereg postępowań a także na podstawie przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych (dołączonych do akt prowadzonych pod sygn. III SA/Kr 999/08) na zasadzie notorii okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż obciążają skarżącego wydatki na czynsz za zajmowane w kwocie ok. 210 zł, na energię elektryczna ok. 9-10 zł. Nadto alimenty a ich egzekucja powoduje, że z przyznanej renty z tytułu niezdolności do pracy dokonywane są znaczne potrącenia w efekcie czego rzeczony do wypłaty otrzymuje wskazywane kwoty. Konsekwentnie - choć z rożnym skutkiem - ubiega się o różne formy pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć należy od tego, że już po złożeniu przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy wpłynęła do sądu wraz z aktami administracyjnymi jego skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, którą zapisano do sygn. akt. III SA/Kr 1000/08. Skoro zaś jest to sprawa z zakresu pomocy i opieki społecznej skarżący z mocy prawa jest zwolniony z obowiązku uiszczania tak opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 239 pkt. 1 lit. a ppsa w związku z art. 241 ppsa). Jeśli więc skarżący korzysta ze zwolnienia przedmiotowego to w takiej sytuacji działaniem oczywiście bezcelowym było składanie przezeń wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 244 §1 ppsa). O bezprzedmiotowości takiego żądania przesądza, bowiem aktualizowana determinantami prawnymi realna możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych w tym trybie. Innymi słowy skoro skarżący ma już z mocy prawa to, czego chce, to równocześnie nie może domagać się tego samego na wniosek. Z tych względów należało postanowić jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienie adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu lub referendarza że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. -udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić- (...) 2. -dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić- (...) 3. -ujawnić, stwierdzić coś- wykazać się - wykazywać się -udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się-. (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.) Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Dla wykazania swych racji dołączył kopie dokumentów źródłowych w postaci orzeczenia lekarza orzecznika ZUS oraz odcinków renty za miesiące listopad 2007 - kwiecień 2008 r. Przedstawiony przezeń obraz uzupełniają i potwierdzają dołączone do skargi przez organ odwoławczy akta administracyjne. Skarżącego trudno uznawać za osobę zamożną. Daleko prędzej mu do osób ubogich w potocznym tego słowa znaczeniu. Tak bowiem wypada postrzegać osobę bez majątku, ze znikomym dochodem, która zmuszona jest korzystać z dobroczynności osób trzecich i ubiegać się o wsparcie oferowane przez państwo w ramach pomocy społecznej. Wziąwszy pod uwagę ograniczenia zawodowe powodowane stanem zdrowia skarżącego trudno zarazem czynić mu zarzut, iż nie stara się poprawić swojej sytuacji bytowej. Biorąc to wszystko pod uwagę należało w konsekwencji przyjąć, iż skarżącego nie będzie stać na opłacenie własnym sumptem kosztów kwalifikowanego zastępcy prawnego bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Z tych względów należy mu się pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zwrócenia uwagi przy tym wymaga, że odmiennie aniżeli ma to miejsce w procesie cywilnym w przypadku osób fizycznych sądom administracyjnym odjęta została możliwość dokonania wyboru z uwagi na celowość takiego rozstrzygnięcia (por. art. 117 kpc). Przesłanką konieczną a zarazem wystarczającą jest tylko ustalenie, czy stronę stać czy też nie stać na poniesienie kosztów takiego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe orzeczono więc jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.