III SO/Kr 14/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej zaskarżenia czynności Prezydenta Miasta mającej za przedmiot odmowę rozpatrzenia wniosku o przyznanie gminnego lokalu postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawczyni adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wnioskodawczyni w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trójką swych dzieci. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę 1778 zł brutto. Nadmieniła, że posiada zobowiązania w kwocie około 10.000 zł wynikające z obowiązku naprawienia szkody, orzeczonego przez sąd. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że jest matką samotnie wychowującą trójkę małoletnich dzieci, z których najmłodsze ma zwiększone potrzeby z uwagi na orzeczony stopień niepełnosprawności. Wnioskodawczyni również pozostaje w stałym leczeniu z uwagi na schorzenia układu oddechowego. Twierdzi, że zajmując się dziećmi czyni jednocześnie starania o znalezienie choćby prac dorywczych ale z uwagi na ilość obowiązków związanych z opieką nad dziećmi jest to utrudnione. Nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania jak też samodzielnie reprezentować swoich interesów przed Sądem. Do tej pory korzystała z bezpłatnych porad i pomocy prawnej, jednakże zawiłość niniejszej sprawy zmuszą ją do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pomocy prawnej. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skoro zaś w rubryce 3 formularza PPF zatytułowanej "Informacja o przedmiocie zaskarżenia" wnioskodawczyni ujawniła, że przedmiotem zaskarżenia zamierza uczynić odmowę rozpatrzenia przez Prezydenta Miasta wniosku o przyznanie gminnego lokalu mieszkalnego" to opierając się na argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społeczne należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody więc sprawy mające za przedmiot odmowę lub przyznanie lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu mieszkaniowego kwalifikować należy w podobny sposób. W konsekwencji zaś uznania, że skarżąca skorzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań wnioskodawczyni a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa) o ile wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony nie będzie stać na ich poniesienie to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. W realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Obrazuje, że wnioskodawczyni nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać matkę samotnie wychowującą trójkę małoletnich dzieci, bez majątku i pracy, ze stosunkowo niewielkim dochodem, obciążaną dość znacznymi zobowiązaniami finansowymi, borykającą się z problemami zdrowotnymi. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnych cenach towarów i usług środki jakie pozostają wnioskodawczyni do dyspozycji wystarczają na skromną egzystencję i opędzenie podstawowych potrzeb jej oraz trójki małoletnich dzieci. Mając zaś na uwadze powyższe i przewidując tylko minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że wnioskodawczyni nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania jej rodziny. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają możliwości płatnicze strony. W efekcie należało więc udzielić jej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zgodnie z wnioskiem ustanowić adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.