III SO/Kr 14/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 13 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego Ł. G. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu J. B. oraz zwrotu niezbędnych wydatków p o s t a n a w i a wniosek oddalić. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 lipca 2013r. w sprawie o sygn. akt III SO/kr 14/13 przyznane zostało J. B. prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego z urzędu. Prawo pomocy zostało przyznane stronie, stosownie do art. 243 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na jej wniosek złożony jeszcze przed wszczęciem postępowania, w oparciu o przesłanki materialne. Po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Izby Radców Prawnych, Dziekan Rady OIRP w dniu 17.07.2013r. poinformował, iż na pełnomocnika J. B. został wyznaczony radca prawny Ł. G., wykonujący zawód w Kancelarii Radców Prawnych w K przy ul. [...]. W dniu 11 września 2013r. radca prawny Ł. G. złożył w Sądzie pismo informujące, iż w związku z brakiem istnienia przedmiotu zaskarżenia - w imieniu własnym wnosi o cofnięcie przyznanego prawa pomocy oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa udzielonego J. B. z urzędu, które to koszty nie zostały opłacone oraz dodatkowo wnosi o zwrot koniecznych wydatków w wysokości 142,08 zł związanych z przejazdem prywatnym samochodem osobowym na trasie K – T– K. W piśmie swym pełnomocnik wskazuje, iż na podstawie informacji sądowej oraz z analizy akt wynika, iż nie toczy się jakakolwiek sprawa sądowo – administracyjna ze skargi J. B. lub istnieje ostateczny akt prawny dotyczący strony, który mógłby podlegać kontroli. Jak wskazuje pełnomocnik, dane te ustalił również na podstawie osobistej rozmowy, działającego z jego upoważnienia, aplikanta radcowskiego, w Zakładzie Karnym, gdzie przebywa obecnie J. B. W związku z powyższym, pełnomocnik podnosi, iż w stosunku do J. B. nie zostało wydane żadne orzeczenie, od którego przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego. Pełnomocnik zaznacza, iż w wyniku analizy akt sprawy, rozmowy z J. B. i analizie otrzymanych od niego dokumentów jednoznacznie wynika, że nie istnieje możliwość sporządzenia skargi ani też, na obecnym etapie nie istnieje konieczność reprezentowania jego osoby w postępowaniu sądowo - administracyjnym z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia. Pełnomocnik wnosi ponadto o przyznanie mu zwrotu wydatków poniesionych na przejazd prywatnym samochodem osobowym Audi A4 do Zakładu Karnego i powrotu do K w wysokości 142,08 zł ( 170 km x 0,8358 zł ). Stosownie do treści art. 250 ppsa, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 02/163/1349 ze zm.) określając czynności, stawki minimalne i szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielnej przez adwokata ustanowionego z urzędu (§1 rozp.). Wskazując na powyższe podnieść należy, że przy obowiązujących regulacjach prawnych wynagrodzenie ze środków budżetowych pozostających w dyspozycji sądu należy się radcy ustanowionemu dla strony z urzędu za czynności podjęte w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis §14 powołanego rozporządzenia nie pozostawia co do tego żadnych wątpliwości. W realiach rozstrzyganego przypadku oczywistym zaś jest, że skoro skarga nie została złożona to nie może być mowy o jakichkolwiek czynnościach, które radca podejmowałby przed jakimkolwiek sądem administracyjnym. Równocześnie brak jest wystarczających podstaw normatywnych do przyjęcia, że za stwierdzony przez radcę prawnego brak podstaw do złożenia skargi, wyartykułowany w jego piśmie z dnia 11 września 2013r. należy mu się od Skarbu Państwa wynagrodzenie. Orzekającemu znany jest pogląd wyrażony przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w postanowieniu z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt. V SO/Wa 11/09, że "wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną z urzędu należy się pełnomocnikowi ustanowionemu przed wniesieniem skargi, także w przypadku, gdy stwierdzi on, iż brak jest podstaw do jej złożenia". Pogląd ten de lege lata skłania jednak do krytycznej refleksji. Przeciwstawić mu bowiem można argumenty prowadzące do wniosku zgoła odmiennego. Mianowicie, że braku regulacji gdy chodzi o wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla strony przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego nie należy postrzegać przez pryzmat luki w prawie lecz jako zamierzony przez ustawodawcę zabieg legislacyjny. Wskazując na powyższe zwrócenia uwagi wymaga, że odmiennie aniżeli ma to miejsce przy skardze kasacyjnej bądź skardze o wznowienie postępowania (z zastrzeżeniem, że dotyczy to przypadków gdy właściwym jest Naczelny Sąd Administracyjnym vide: art. 175 ppsa, art. 275 i art. 276 ppsa) wniesienie skargi na działalność administracji publicznej do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zostało obwarowane przez prawodawcę przymusem adwokacko-radcowskim (vide: art. 57 ppsa) i strona posiada zdolność postulacyjną gdy chodzi o zakomunikowanie organowi procesowemu chęci wywołania określonego skutku procesowego. Jeśli zaś wynikające z art. 45 ust. 1 i art. 77 Konstytucji oraz art. 6 konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela prawo dostępu do sądu nie doznaje tym sposobem jakiegokolwiek ograniczenia, to i jego ochrona nie nakłada na adwokata - radcę powinności opracowania opinii – za którą to pracę powinien zostać wynagrodzony- gdzie pełnomocnik zmuszony byłby przedstawić stronie racje oraz powody dla których nie może a jednocześnie nie chce wdrożyć postępowania przed sądem administracyjnym. W konsekwencji doszukiwanie się przy takim układzie procesowym ewentualnej analogii z sytuacją sporządzenia przez radcę opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej jest działaniem nieuprawnionym, gdyż są to sytuacje krańcowo odmienne. Zarazem trudno wywodzić, by strona korzystała z pomocy prawnej, gdy ustanowiony dla niej z urzędu pełnomocnik odmawia sporządzenia skargi (nawet gdy zasadnie nie widzi podstaw do jej wniesienia) i jednoznacznie stwierdza, iż nie istnieje żaden przedmiot zaskarżenia podlegający jurysdykcji sądów administracyjnych. Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia również za wydatki związane z podróżą samochodem prywatnym jego aplikanta do Zakładu Karnego określone na kwotę 142,08 zł jako niezbędne wydatki, które poniósł w związku ze sprawą, uznano, co następuje. Radcy prawnemu – stosownie do § 15 cyt. Rozporządzenia przysługuje zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu, a koszty te obejmują – opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Wydatkiem takim będzie np. kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (uchwała SN z 12.03.2003r. III CZP 2/03,OSNC 2003r. nr 12 poz.161 ), przy czym tylko wówczas, gdy na stronie spoczywa prawny obowiązek zapłaty opłaty skarbowej. Wydatkiem pełnomocnika nie będzie również zwrot kosztów podróży, za niezbędne bowiem ustawodawca uznał w tym zakresie tylko koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Nie stanowi kosztów postępowania wydatek poniesiony przez adwokata czy radcę na kserowanie pism procesowych wraz z załącznikami. Koszty te pokrywa przyznane mu wynagrodzenie ( post. WSA z 10.03.2005r.I SA/Lu 611/04 niepubl. ). W niniejszej sprawie, pełnomocnik przedstawił wyliczenie kosztów podróży prywatnym samochodem osobowym z K do T i z powrotem na kwotę 142,08 zł. Jak wskazano - grupę kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu stanowią niezbędne, udokumentowane wydatki. Pełnomocnik w takim przypadku musi wykazać, że określony wydatek był niezbędny oraz okazać dowód jego poniesienia. Wydatki, o których mowa w rozporządzeniu, nie są limitowane ani ograniczone przedmiotowo np. koszty przejazdu nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Jednakże wydatki wynikające ( które powstały ) ze sposobu pracy, jaki pełnomocnik uznaje za najbardziej dogodny dla siebie w związku z przygotowaniem się do prowadzenia sprawy np. kserowanie całych akt, czy jak w niniejszej sprawie – korzystanie z ekspertyz prawnych czy innych – nie są wydatkami niezbędnymi, o których mowa w rozporządzeniu ( "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych" – S. Babiarz,B. Dauter,M.Niezgodka – Medek, wyd. Lexis – Nexis 2007r. ). Mając powyższe na uwadze, orzekający nie przychylił się do wniosku pełnomocnika w tym zakresie, nie zasądzając kosztów objętych przedstawionym przez niego wyliczeniem. W związku z powyższym, na zasadzie art. 250, art. 258 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ), § 14, 15,16 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163,poz.1349 z późn. zmianami ) oraz § 1,2 cytowanego Rozporządzenia należało orzec jak w sentencji niniejszego postanowienia.