III SO/Kr 16/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. na czynność Prezydenta Miasta dotyczącą odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy postanawia: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W złożonym dnia 18 lipca 2012 r. piśmie M. B. wskazała, że w związku z doręczonym jej w dniu 12 lipca 2012 r. postanowieniem referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 22 czerwca 2012 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na przysługujące stronie zwolnienie przedmiotowe zwraca się o ustanowienie dla siebie adwokata z urzędu w celu pomocy w toczącym się postępowaniu. Z urzędu stwierdza się, że w dniu 29 maja 2012 r. wpłynął do tutejszego sądu administracyjnego wypełniony i podpisany przez stronę urzędowy formularz PPF (k. 3-4). Objaśniając swoją sytuację wnioskodawczyni podała w nim wówczas, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Nie posiadają nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych zaś miesięczne dochody gospodarstwa domowego oszacowała łącznie na kwotę 3505 zł brutto. Uzasadniając natomiast swoje starania wnioskodawczyni zaakcentowała, że jej renta w kwocie 796 zł brutto (netto 680 zł) jest bardzo niska, zaś emerytura męża w znacznej części pochłaniana jest na comiesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania oraz leczenie. Wyszczególniła, że na czynsz, wywóz śmieci, zimną wodę i abonament przeznaczają 525,85 zł, na prąd 200 zł, na gaz 150 zł, na abonament TV 155 zł, na abonament telefoniczny 55 zł. Na Kartę Miejską małżonkowie przeznaczają łącznie 94 zł a na abonament za telefony komórkowe łącznie 50 zł. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w czasie jej hospitalizacji doszło do zadłużenia lokalu, które teraz spłacają z mężem z pożyczki bankowej a środki jakie im pozostają wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeby bytowych. Koszt lekarstw i wizyt lekarskich oszacowała bowiem na ok. 300 zł miesięcznie, podobnie jak i koszty spłacanego kredytu w ratach po 300 zł. Wnioskodawczyni powiada, że jest rencistką, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności o charakterze stałym w konsekwencji czego jest osobą częściowo niezdolną do pracy tzn. jedynie w warunkach chronionych. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej "ppsa" prawo pomocy może być przyznane stronie tylko na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku. Wniosek o prawo pomocy zgodnie z art. 252 §2 ppsa składa się na urzędowym formularzu według wzoru ustalonego przez Radę Ministrów w rozporządzeniu z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. 03/227/2245). Zauważyć też trzeba, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r. (sygn. I OPS 1/08) niezachowanie określonego w art. 252 § 2 ppsa wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 ppsa w związku z art. 257 ppsa, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, czy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawne (ONSAiWSA 2008/5/74, ZNSA 2008/5/123, Prok.i Pr.-wkł. 2008/11/54). Powołane przepisy nie wyjaśniają jednak wszystkiego. Milczą np. na temat tego, czy w sytuacji gdy strona inicjuje kilka postępowań sądowo administracyjnych albo też są one wynikiem rozdzielenia skargi powinnością strony ubiegającej się o prawo pomocy jest wypełnienie i złożenie adekwatnej ilości wypełnionych formularzy czy też działaniem dopuszczalnym a zarazem wystarczającym jest wypełnienie jednego formularza PPF, ze wskazaniem w jego rubryce 1 sygnatur akt spraw przy których strona czyni starania o przyznanie prawa pomocy? Milczą także na temat tego czy powinnością strony ubiegającej się o ustanowienie adwokata jest wypełnienie i podpisanie kolejnego formularza PPF w sytuacji gdy wcześniej ów formularz wypełniła i podpisała w związku ze swoimi staraniami o zwolnienie od kosztów sądowych wynikającymi z nieświadomości tego, że przysługuje jej zwolnienie przedmiotowe? Wydaje się, że przyjęcie stanowiska pierwszego a więc nałożenie na stronę wymogu wielokrotnego przepisywania tych samych treści wniosku narusza rozsądną relację proporcjonalności pomiędzy stosowanym środkiem a celem prawa pomocy, którym jest umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w procesie, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni korzystać z przysługujących uprawnień. Inaczej mówiąc obarczone jest nazbyt dużym ryzykiem naruszenia gwarantowanego w Konstytucji (art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2) i Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Obywatela (art. 6) prawa do sądu. Skoro więc w realiach rozstrzyganego przypadku wnioskodawczyni swój wniosek o ustanowienie adwokata złożyła w przeciągu kilku dni od doręczenia jej odpisu postanowienia referendarza sądowego o umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na przysługujące stronie zwolnienie przedmiotowe, można wykorzystać bez szkody dla obowiązującego porządku prawnego wypełniony i podpisany formularz PPF, który strona złożyła w tutejszym sądzie zaledwie półtora miesiąca wcześniej przyjmując, że wnioskodawczyni złożyła swój wniosek o przyznanie prawa pomocy w formie, która umożliwia nadanie mu biegu w sprawie, bez konieczności wzywania o ponowne wypełnienie i podpisanie przesyłanego formularza PPF. Działanie takie w żadnym stopniu nie przyczyniłoby się bowiem do wzmocnienia gwarancji procesowych strony. Przeciwnie jedynym jego refleksem byłoby nieuzasadnione przedłużanie postępowania co stoi w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 7 ppsa nakładającym na sąd (a w zakresie powierzonych czynności także i referendarza) obowiązek podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Przechodząc do meritum. Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ppsa, osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym m.in. ustanowienie radcy prawnego lub adwokata (art. 245 §3 ppsa) o ile (art. 243 ppsa) nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie strony stopniowane jest przekonaniem sądu, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała" czyli, że zostały one przedstawione w sposób przekonywujący. W realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa opisując w nim swoją sytuację rodzinną, majątkową, wysokość dochodów. Obrazuje ono, że wnioskodawczyni i jej mąż nie należą do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osoby bez jakiegokolwiek majątku, borykające się z problemami natury zdrowotnej i zadłużeniem. Z zasad doświadczenia życiowego wynika jednocześnie, że przy wykazanych stałych miesięcznych obciążeniach gospodarstwa domowego środki jakie pozostają do dyspozycji wnioskodawczyni i jej mężowi wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb bytowych. Skoro zaś wnioskodawczyni aktualnie nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i męża to należało udzielić jej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zgodnie z wnioskiem ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. W związku z powyższym orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.