III SO/Kr 17/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z wniosku J. J. o wymierzenie grzywny Rzecznikowi Dyscyplinarnemu Okręgowej Izby Radców Prawnych p o s t a n a w i a wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. J. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego celem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia WSA w Krakowie z dnia 30 lipca 2014 roku. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został na nieaktualnym druku, w wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2016 roku skarżącemu został przesłany aktualnie obowiązujący urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie skarżący został wezwany do wyjaśnienia w jaki sposób, przy deklarowanym braku dochodów, jest w stanie prowadzić jednoosobowe gospodarstwo domowe, jak kształtuje się obecnie wysokość jego miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego na opłaty za prąd, gaz, dostawę wody, wywóz nieczystości, telefony, RTV, leki i przedłożenie na tę okoliczność kopii stosownych rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy (w przypadku występowania problemów z terminowym regulowaniem tych należności należało przedłożyć kopie stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc.), a jeśli skarżący korzysta z pomocy społecznej winien był przedstawić stosowne zaświadczenie, z którego wynikałyby daty i formy przyznanych świadczeń. W zakreślonym terminie J. J. przesłał wypełniony formularz "PPF". Z zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku. W rubryce 10, w której należało wpisać dochody widnieje adnotacja "z pomocy społecznej – nie posiadam". W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że utrzymuje się z żebrania o żywność, leki i opał. Nie otrzymuje świadczenia rentowego, nie korzysta z pomocy społecznej. Do pisma z dnia 27 czerwca 2016 roku załączona została kopia decyzji GOPS z dnia 14 stycznia 2011 roku o odmowie przyznania J. J. prawa do zasiłku celowego oraz kopia wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 czerwca 2012 roku, sygn. akt III SA/Kr 1134/11 oddalającego skargę J. J. na decyzję SKO w przedmiocie zasiłku celowego. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.) Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie skarżący J. J. nie przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. Skarżący nie uczynił w pełni zadość nałożonemu przez Referendarza sądowego obowiązkowi dostarczenia określonych oświadczeń i dokumentów. Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie podał żadnych informacji o wysokości wydatków związanych z jego koniecznym utrzymaniem. Brak jest też jakichkolwiek danych o wysokości środków finansowych pozostających w miesiącu do dyspozycji wnioskodawcy. W tej kwestii skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że utrzymuje się z "żebrania". Jeśli sytuacja skarżącego jest rzeczywiście tak trudna, jak twierdzi, niezrozumiała jest jego postawa nie podejmowania obecnie żadnych kroków do uzyskania wsparcia chociażby ze strony właściwego ośrodka pomocy społecznej. Przedłożona kopia decyzji GOPS o odmowie przyznania zasiłku celowego została bowiem wydana ponad 5 lat temu. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że J. J. nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w sposób dostatecznie wiarygodny i przekonujący, dlatego jego wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należało potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2005 roku, sygn. akt OZ 128/05). Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.