III SO/Kr 17/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę od kosztów sądowych, II. ustanowić dla strony adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 2 sierpnia 2018r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie – jak wynika z informacji w przedmiocie zaskarżenia ( pkt. 3 urzędowego formularza PPF ) ze swej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 lipca 2018r. wydaną w przedmiocie zakazu wprowadzenia do obrotu na terytorium RP środków zastępczych. Strona domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Skarżący wskazuje, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w UP z racji niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na zły stan zdrowia. Utrzymuje się z prac dorywczych. Skarżący wniósł o przyznanie mu adwokata w osobie Pana Mecenasa A. K., który jest jego pełnomocnikiem z urzędu w sprawie o sygn. III SA/Kr 1462,1463,1464, zna jego sprawę i będzie w stanie udzielić mu odpowiedniej pomocy. Zdaniem orzekającego, wniosek strony zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Nie posiada on majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Mieszkanie, w którym zamieszkuje stanowi własność jego matki, E. S. Miesięczny koszt utrzymania mieszkania wynosi około 500 zł, na co składa się czynsz, energia elektryczna, woda, internet i telewizja. W ponoszeniu tych opłat pomaga wnioskodawcy jego matka. Z tytułu ponoszenia podanych opłat wnioskodawca nie ma obecnie żadnych zaległości. Koszty leczenia, zakupu lekarstw, internetu, jak również koszty wyżywienia wynoszą około 700 zł miesięcznie i są pokrywane z wykonywanych przez stronę prac dorywczych. Aktualnie D. S. nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, ponieważ z powodu złego stanu zdrowia nie jest w stanie podjąć żadnej pracy. Ze względu na poważne dolegliwości związane z układem pokarmowym wnioskodawca zażywa silne leki: probiotyki, prebiotyki oraz inne wpływające na mikroflorę jelit. Podejmowane przez niego prace dorywcze polegają na drobnych pracach zleconych przez znajomych i rodzinę oraz na przyjmowaniu pojedynczych zleceń z ogłoszeń zamieszczonych w prasie. Dochód strony uzyskiwany z tego tytułu wynosi 600 – 700 zł miesięcznie. Orzekającemu z urzędu wiadomym jest, z racji rozpoznawanego w grudniu 2016 roku wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1519/16, że wnioskodawca nie posiada żadnych rachunków bankowych. Stan jego zdrowia został wówczas potwierdzony stosowną dokumentacją medyczną. Matka wnioskodawcy mieszka i pracuje w Norwegii, lecz często przylatuje do K. Mieszkanie, w którym zamieszkuje D. S. stanowi jej własność i to ona ponosi koszty utrzymania tego lokalu. Przekazuje wówczas synowi pieniądze na życie i leczenie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazał skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów w kwocie około 600-700 zł z tytułu prac dorywczych, brak stałych, pewnych źródeł dochodów, zły stan zdrowia, niemożność podjęcia stałego zatrudnienia z uwagi na schorzenia, wykazane i oświadczone koszty utrzymania, brak oszczędności, brak dodatkowego majątku, który nie służyłby zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych rodziny - nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Wnioskodawca posiada bowiem niski dochód z tytułu prac dorywczych i zdaniem orzekającego, nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia pełnomocnika z wyboru. Dochody osiągane przez skarżącego są na tyle niskie, iż przy równoczesnym uiszczeniu kosztów utrzymania o jakich wspomina tj. pok. 700 zł wnioskodawca nie będzie w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności, szczególnie znając ceny rynkowe usług profesjonalnych pełnomocników. W ocenie orzekającego D. S. uwiarygodnił, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w pełnym zakresie. Wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, ani składników majątkowych, które mogłyby zostać spieniężone. Ma problemy zdrowotne i pozostaje w stałym leczeniu. Nie pracuje zawodowo, a źródłem jego utrzymania jest pomoc matki oraz sporadycznie wykonywane prace dorywcze. Niewysokie środki pieniężne, którymi skarżący dysponuje w miesiącu w całości przeznaczane są na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania i leczenia. W obecnej sytuacji nie jest on zatem w stanie, zdaniem orzekającego, pokryć także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Nie mają tez znaczenia argumenty strony o ewentualnej nieznajomości prawa, czy skomplikowanym, w jej mniemaniu, charakterze pracy. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niego adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).