III SO/Kr 18/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej zaskarżenia bezczynności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wnioskodawca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek wskazał, że poza 48 metrowym mieszkaniem kwaterunkowym nie ma żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Szacując swoje dochody podał, że choć ma rentę inwalidzką w wysokości 1637,26 zł to jednak faktycznie wypłacanych jest mu tylko 386,56 zł. Uzasadniając swoje starania podniósł, że legitymuje się orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy z uwagi na stan zdrowia, zaś z dochodów w wysokości 337,55 zł miesięcznie nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych ani opłacić adwokata. Jak powiada egzystuje na granicy borykając się nieraz z dylematem co zakupić: jedzenie czy lekarstwo. Do wniosku dołączył kopie odcinków swej renty za miesiące styczeń-maj 2011 r. Wynika z nich, że aktualnie do wypłaty skarżący otrzymuje tylko 386,56 zł. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca inicjuje przed tutejszym wojewódzkim sądem administracyjnym szereg postępowań okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że obciążają go alimenty. Ich egzekucja powoduje, że z przyznanej renty dokonywane są znaczne potrącenia tak, że w efekcie rzeczony do wypłaty otrzymuje wskazywane kwoty. Ułomności wnioskodawcy na podstawie których - po przeprowadzonych badaniach, analizie kart leczenia szpitalnego z okresu od 1998 r. do 2005 r. oraz zaświadczeń o stanie zdrowia wystawionych przez lekarzy leczących a także wyników dodatkowych badań laboratoryjnych – uznany został za osobę całkowicie niezdolną do pracy do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego datuje się od 1 września 2005 r. (vide: akta [...]; [...]). Wnioskodawcę obciążają wydatki na czynsz za zajmowane mieszkanie (ostatnio w kwocie ok. 344 zł) i na energię elektryczną do licznika przedpłatowego (ostatnio w kwocie ok. 112 zł). Wnioskodawca nie reguluje w pełni opłat czynszowych i z tego tytułu posiada zadłużenie na ok. 20 tyś. zł. Konsekwentnie – choć z rożnym skutkiem - ubiega się o różne formy pomocy społecznej Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W rubryce 3 formularza PPF zatytułowanej "Informacja o przedmiocie zaskarżenia" wnioskodawca ujawnił, że przedmiotem zaskarżenia zamierza uczynić bezczynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W konsekwencji uznania, że wnioskodawca skorzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań wnioskodawcy a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" przy czym owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem czy to sądu czy też referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Wnioskodawca złożył wymagane oświadczenie a dla wykazania wysokości swoich dochodów przedłożył kopie odcinków otrzymywanej renty. Ponieważ dodatkowo szereg okoliczności pozostaje znanych orzekającemu na zasadzie notorii urzędowej więc oświadczenie to można uznać za wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony. Niewielkie nieścisłości pozostają bez znaczenia, bo generalnie rzecz biorąc skarżącego trudno uznawać za osobę zamożną. Tak bowiem wypada postrzegać osobę bez majątku, ze znikomym dochodem, za to sporym zadłużeniem i problemami zdrowotnymi, która zmuszona jest ubiegać się o wsparcie w ramach pomocy społecznej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że niewielkie środki jakie wnioskodawca ma do dyspozycji wystarczają na opędzenie najpilniejszych potrzeb życia codziennego. Wziąwszy pod uwagę ograniczenia zawodowe powodowane stanem zdrowia wnioskodawcy trudno czynić mu zarzut, iż nie stara się poprawić swojej sytuacji bytowej. Uwzględniając to wszystko, udzielono wnioskodawcy pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Konieczność wygospodarowania przez skarżącego środków na koszty kwalifikowanego pełnomocnika przekracza bowiem aktualnie jego możliwości i grozi zachwianiem sytuacji materialnej oraz bytowej strony w taki sposób że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.