III SO/Kr 19/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego A. A. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy postanawia: oddalić wniosek. W związku ze złożonym przez A. S. na urzędowym formularzu wnioskiem o przyznanie prawa pomocy motywowanym zamiarem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie decyzji Wojewody dotyczącej wymeldowania (k. 10), ustanowiono dla rzeczonego radcę prawnego (k. 28 i n.), którego Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych wyznaczyła w osobie mecenas A. A. (k. 39) W dniu 3 lipca 2015 r. wyznaczona radca prawny złożyła w tutejszym sądzie pismo z żądaniem zasądzenia od Skarbu Państwa na jej rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w niniejszej sprawie z urzędu w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. Radca prawny oświadczyła, że nie otrzymała zapłaty za udzieloną pomoc prawną z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie podała, że w wyniku podjętych w sprawie działań zawiadomiła A. S., że nie widzi podstaw wniesienia skargi od decyzji Wojewody z dnia 18 listopada 2005 r. Zarazem podniosła, że "pomimo braku sporządzenia (...) skargi, nakład pracy poświęcony na przedmiotową sprawę był szczególnie duży (...)" m.in. "(...) samo już sprecyzowanie żądania formułowanego przez Skarżącego i ustalenie czy nie było ono objęte jakimś prawomocnym rozstrzygnięciem było nieprzeciętnie pracochłonne. Nadto konieczne było dokonanie analizy obowiązujących przepisów i orzecznictwa, a wreszcie przygotowanie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia odwołania lub skargi". Z uwagi więc na tak znaczący nakład pracy radca prawny wnosi o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w podwójnej wysokości na podstawie przepisu art. 223 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w związku z przepisem §2 ust. 1-3 oraz przepisem §14 ust. 2 pkt. 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. Do przedmiotowego pisma radca prawny dołączyła potwierdzaną przez siebie za zgodność z oryginałem kopię pisma datowanego na dzień 18.06.2015 r. skierowanego do A. S. a także kopię potwierdzenia nadania tego pisma przesyłką poleconą. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do treści art. 250 ppsa, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te precyzuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 02/163/1349 ze zm.) określając czynności, stawki minimalne i szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielnej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (§1 rozp.). Wskazując na powyższe podnieść należy, że przy obowiązujących regulacjach prawnych wynagrodzenie ze środków budżetowych pozostających w dyspozycji sądu należy się radcy prawnemu ustanowionemu dla strony z urzędu za czynności podjęte w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis §14 ust. 2 powołanego rozporządzenia nie pozostawia co do tego żadnych wątpliwości. W realiach rozstrzyganego przypadku oczywistym zaś jest, że skoro skarga nie została złożona to nie może być mowy o jakichkolwiek czynnościach, które radca prawny podejmowałaby przed jakimikolwiek sądem administracyjnym. Równocześnie brak jest wystarczających podstaw normatywnych do przyjęcia, że za stwierdzony przez radcę prawną brak podstaw do złożenia skargi należy się jej od Skarbu Państwa wynagrodzenie, jak za opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Orzekającemu znany jest pogląd wyrażony przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w postanowieniu z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt. V SO/Wa 11/09, że "wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną z urzędu należy się pełnomocnikowi ustanowionemu przed wniesieniem skargi, także w przypadku, gdy stwierdzi on, brak jest podstaw do jej złożenia". Pogląd ten de lege lata skłania jednak do krytycznej refleksji. Przeciwstawić mu bowiem można argumenty prowadzące do wniosku zgoła odmiennego. Mianowicie, że braku regulacji gdy chodzi o wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla strony przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego nie należy postrzegać przez pryzmat luki w prawie lecz jako zamierzony przez ustawodawcę zabieg legislacyjny. Wskazując na powyższe zwrócenia uwagi wymaga, że odmiennie aniżeli ma to miejsce przy skardze kasacyjnej bądź skardze o wznowienie postępowania (z zastrzeżeniem, że dotyczy to przypadków gdy właściwym jest Naczelny Sąd Administracyjnym vide: art. 175 ppsa, art. 275 i art. 276 ppsa) wniesienie skargi na działalność administracji publicznej do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zostało obwarowane przez prawodawcę przymusem adwokacko-radcowskim (vide: art. 57 ppsa) i strona posiada zdolność postulacyjną gdy chodzi o zakomunikowanie organowi procesowemu chęci wywołania określonego skutku procesowego. Jeśli zaś wynikające z art. 45 ust. 1 i art. 77 Konstytucji oraz art. 6 konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela prawo dostępu do sądu nie doznaje tym sposobem jakiegokolwiek ograniczenia, to i jego ochrona nie nakłada na radcę prawnego powinności opracowania opinii – za którą to pracę powinna zostać wynagrodzona- gdzie radca prawny zmuszona byłaby przedstawić stronie racje oraz powody dla których nie może a jednocześnie nie chce wdrożyć postępowania przed sądem administracyjnym. W konsekwencji doszukiwanie się przy takim układzie procesowym analogii z sytuacją sporządzenia przez radcę prawnego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej jest działaniem nieuprawnionym, gdyż są to sytuacje krańcowo odmienne. Zarazem trudno wywodzić, by strona korzystała z pomocy prawnej, gdy ustanowiony dla niej z urzędu radca prawny odmawia sporządzenia skargi (nawet gdy zasadnie nie widzi podstaw do jej wniesienia). Okoliczność, że opisane działanie ma siłą faktu korzystny wpływ na zmniejszenie obciążenia wymiaru sprawiedliwości jest z kolei prawnie nierelewantne i samo w sobie nie może stanowić wystarczającego uzasadnienia do uznania roszczeń radcy prawnego o wypłatę wynagrodzenia z tytułu udzielenia stronie pomocy prawnej. Kończąc i tylko ubocznie – tj. celem uniknięcia w przyszłości niepotrzebnych nieporozumień i na tym polu – wypada wyjaśnić, że zawarty w rozdziale 5 rozporządzenia przepis §15 pkt. 1 stanowi lex specialis w stosunku do §2 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia limitując wysokość kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonych przez Skarb Państwa do wysokości maksymalnie 150% stawek minimalnych o których mowa w rozdziałach 3-4. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji.