III SO/Kr 21/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. B. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 3 lutego 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku Z. B. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 3 lutego 2017 r. Skarżący Z. B. we wniesionym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Ujawnił, że na jego majątek składa się 90 metrowy dom, w którym znajduje się 12 metrowe mieszkanie i nieruchomość rolna o powierzchni 0,58 ha obsiana zbożem. Zadeklarował brak innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Uzasadniając swoje starania wskazał, że nie pracuje zawodowo i nie uzyskuje dochodów. Wydatki na utrzymanie ma jak każdy na średnim poziomie. Szambo, opał i wodę ma swoje. Rachunki za energię opłaca po terminie. Nie jest ubezpieczony. Pieniądze pożycza od osób prywatnych w ten sposób, że od jednego pożycza a drugiemu oddaje. Posiadane 0,58 ha gruntu obsiewa zbożem, ale i tak przynosi to straty, gdyż nie otrzymuje dopłat. Wezwaniem z dnia 30 grudnia 2016 r. skarżący został zobowiązany do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenie kopii wskazywanych dokumentów źródłowych mających na celu: - wyjaśnienie dlaczego aktualnie wykazuje tylko jeden dom o pow. 90 m2 i tylko jedną nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha? Co stało się z wykazywanym w latach ubiegłych pozostałym majątkiem nieruchomym skarżącego tj. nieruchomością rolną o pow. 7,27 ha i domem o pow. 110 m2? Jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały zbyte to pod jakim tytułem: darmym czy odpłatnym? - jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały sprzedane to kiedy i za jaką cenę (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) oraz na co konkretnie skarżący przeznaczył środki pochodzące z takiej sprzedaży, skoro pieniędzy tych skarżący nie wykazuje obecnie w posiadanych zasobach? - jeśli nieruchomość rolna o pow. 7,27 ha i dom o pow. 110 m2 zostały nieodpłatnie darowane to konkretnie komu (ewentualnie przedstawienie kopii umowy) i co skłoniło skarżącego do takiego rozporządzenia? Następnie został zobowiązany do przedstawienia rachunku za prąd z ostatniego miesiąca lub za ostatni okres rozliczeniowy. O ile ma trudności z regulowaniem opłat – o przedstawienie kopii stosownych wezwań o zapłatę, monitów czy upomnień oraz o wyjaśnienie, na ile aktualnie w ujęciu rocznym szacuje przychód z obsiewanego zbożem gruntu rolnego o pow. 0,58 ha a ile wynoszą roczne koszty uzyskania takiego przychodu. Odpowiadając na to wezwanie (pismem z dnia 11 stycznia 2017 r.) skarżący udzielił wybiórczych wyjaśnień podając, że do kwestii posiadanych nieruchomości odniósł się we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz, że nie rozumie znaczenia pytań w tym zakresie. Zaznaczył, że załącza monity do zapłaty rachunków za energię elektryczną, których faktycznie nie załączył. Odnośnie przychodu z zasianych zbożem gruntów, wskazał, że nie uzyskuje żadnych dochodów, gdyż grunt po powodzi jest niezdatny do uprawy i przynosi jedynie straty. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 3 lutego 2017 r. oddalił wniosek skarżącego o prawo pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Referendarz Sądowy skupił się na wybiórczym i niedostatecznym wyjaśnieniu skarżącego posiadanej sytuacji materialnej. Postanowienie Referendarza Sądowego doręczono skarżącemu w dniu 20 lutego 2017 r. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżący przedstawił argumentację uzasadniającą wniosek o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu za nieprzekazanie akt Sądowi, które zainicjowało postępowanie sądowe, w ramach którego wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w skrócie p.p.s.a (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu z kolei art. 245 § 2 wynika, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: l FZ 429/12, LEX nr 1247073). Zaskarżone postanowienie zawiera twierdzenia, które Sąd podziela, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomimo przedstawienia dodatkowych wyjaśnień, nadal obraz sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego nasuwa wątpliwości, w szczególności w zakresie stanu posiadania nieruchomości. Podobnie w sposób ogólny i wymijający wyjaśnione zostały kwestie ponoszonych wydatków na media. Sąd nie jest w stanie dokonać oceny sytuacji majątkowej skarżącego w sposób, który by prowadził do jednoznacznego wniosku, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania z uwagi na nieudowodnienie przez skarżącego tej przesłanki. Stwierdzić zatem należy, iż skarżącemu prawidłowo i zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznania adwokata. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza Sądowego.