III SO/Kr 22/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A. A. Z. i C. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej zaskarżenia odmowy przedłużenia przez Prezydenta Miasta umowy najmu lokalu socjalnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla nich adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wnioskodawcy w złożonych na urzędowych formularzach "PPF" wnioskach o przyznanie prawa pomocy domagali się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyli, że nie zatrudniają i nie pozostają w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podali, że pozostają ze sobą we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek uwidocznili, że nie posiadają nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Na miesięczne dochody ich gospodarstwa domowego składa się 859 zł emerytury wnioskodawcy i 897 zł emerytury wnioskodawczyni.. Uzasadniając swoje starania zaakcentowali, że nie są w stanie ponieść kosztów zastępstwa adwokackiego. Powiadają, że po zapłaceniu należności czynszowych, rachunków za energię elektryczną, wywóz ścieków opłat za telefon i wykupieniu lekarstw niewiele im zostaje a nie posiadają żadnego majątku. Wezwani przedłożyli kopie odcinków swych emerytur potwierdzające wysokość wskazywanych świadczeń. Przedłożyli też kopie faktur za telefon, kopie wpłaty opłat za zajmowany lokal, kopie rachunków za prąd oraz kopie pism ZBK . Nadto z własnej inicjatywy kopię postanowienia SO wydanego w sprawie cywilnej z ich udziałem. Okazane kopie dokumentów źródłowych uwidaczniają, że za telefon ostatnio płacili 77,92 zł, za mieszkanie 237,03 zł, za prąd 138,17 zł. Wnioskodawcy posiadają zadłużenie z tytułu opłat za użytkowanie lokalu w wysokości 4942,10 zł oraz niedopłatę na wodzie w wysokości 3147,84. W wytoczonej przeciwko nim sprawie cywilnej zostali przez sąd zwolnieni z kosztów sądowych a także przyznano im adwokata. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z wyjaśnień strony zwartych w rubryce 3 urzędowego formularza PPF dotyczących informacji o przedmiocie zaskarżenia wynika, że wnioskodawcy zamierzają skarżyć czynności Prezydenta Miasta polegającą na odmowie przedłużenia im umowy najmu lokalu socjalnego. Skorzystają zatem z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Opierając się bowiem na argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społeczne należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody, to sprawy mające za przedmiot odmowę przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego podobnie jaki i odmowę lub przyznanie lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu mieszkaniowego kwalifikować należy w identyczny sposób. W konsekwencji uznania, że wnioskodawcy skorzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych ich wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W realiach niniejszej sprawy wnioskodawcy złożyli oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa przedkładając na wezwanie kopie żądanych dokumentów źródłowych. W konsekwencji ich oświadczenie jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych wnioskodawców. Te nie rysują się specjalnie albowiem wnioskodawcy generalnie rzecz biorąc są osobami ubogimi w potocznym tego słowa znaczeniu gdyż tak należy postrzegać osoby bez majątku, utrzymujące się z niewielkich świadczeń emerytalnych, posiadające stosunkowo duże zadłużenie. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakie po opłaceniu stałych wydatków pozostają wnioskodawcom do rozporządzenia wystarczają na opatrzenie podstawowych potrzeby życia codziennego. Skoro zaś wnioskodawcy nie mają majątku, dysponują niewielkim dochodem i muszą się liczyć ze spłatą posiadanego zadłużenia, to przewidując nawet minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że nie będzie ich stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie, to jednak relatywnie przekraczają obecne możliwości płatnicze wnioskodawców. Z tego względu udzielono więc wnioskodawcom pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając dla nich adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego i w związku z tym orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.