III SO/Kr 3/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. T. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej zaskarżenia działań organów w związku z przyznawaniem dodatku mieszkaniowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawcy adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wnioskodawca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że nie ma nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje stałe miesięczne dochody oszacował na kwotę 616,72 zł netto renty inwalidzkiej + 181,10 zł dodatku pielęgnacyjnego. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że po opłaceniu stałych wydatków stać go na 1 posiłek dziennie. Określając swoje stałe wydatki podał, że na czynsz przeznacza 144 zł, na prąd, 199,98 zł, na gaz 96 zl, na środki czystości 37 zł, na Internet 40 zł, na wkłady do absorpcji wilgoci przeciw pleśni 34,50 zł. W efekcie pozostaje mu z renty 225 zł przy czym w grudniu wydał z tego na lekarstwa 93 zł. Opisując szeroko warunki swego bytowania i zaakcentował, że w postępowaniu przed powinna być zachowana równowaga stron a on jako inwalida z niedorozwojem umysłowym nie stanowi równoważnej strony względem prawnika z Urzędu Miasta. Dlatego potrzebuje adwokata na opłacenie którego wnioskodawcy nie stać. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W rubryce 3 formularza PPF zatytułowanej "Informacja o przedmiocie zaskarżenia" wnioskodawca ujawnił, że przedmiotem zaskarżenia zamierza uczynić działanie organów w związku z przyznawaniem wnioskodawcy dodatku mieszkaniowego. Wynika to także z kopi pisma jakie skarżący dołączył do wniosku. Zgodnie z stanowiskiem Biura Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dodatek mieszkaniowy, jako jedna z form pomocy społecznej udzielnej przez władze publiczne ma za zadanie realizować prawa obywatela do mieszkania w warunkach urynkowienia czynszów mieszkalnych. Pomoc społeczna jest natomiast instytucją polityki społecznej państwa, której zadaniem jest wspieranie osób lub rodzin niebędących w stanie samodzielnie zaspokoić własnych potrzeb zgodnie z założeniami ustaw z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Dodatek Mieszkaniowy powinien być zatem traktowany jako swoisty składnik świadczenia społecznego. Skoro więc przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej, to konsekwencją takiego stanu rzeczy jest konieczność stwierdzenia, że wnioskodawca skorzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków (art. 241 ppsa). W efekcie wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań wnioskodawcy a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa) o ile wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony nie będzie stać na ich poniesienie to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. W realiach niniejszej sprawy wnioskodawca złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Niewielkie rozbieżności należy położyć na karb wskazywanych przez wnioskodawcę problemów zdrowotnych. W konsekwencji oświadczenie to mimo specyficznej formy narracji jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Obrazuje, że wnioskodawca nie należy do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osobę bez majątku, ze niewielkim dochodem, borykającą się z problemami zdrowotnymi. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że po opłaceniu wskazywanych kosztów utrzymania mieszkania, mediów i wykupieniu lekarstw środki jakie pozostają wnioskodawcy do dyspozycji wystarczają na skromną egzystencję. Mając zaś na uwadze powyższe i przewidując tylko minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że wnioskodawcy nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie to jednak relatywnie przekraczają możliwości płatnicze strony. W efekcie należało więc udzielić mu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zgodnie z wnioskiem ustanowić adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.