III SO/Kr 3/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie zaskarżenia rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawcy adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wnioskodawca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o prawo pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia na swoją rzecz adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i bratem. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że do matki należy stary dom nadający się do całkowitego remontu oraz 64 ary gruntu. Nie mają zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając swoje starania podał, że dzierżawi za cenę 100 zł miesięcznie 8,70 ha gruntu z czego 4,70 ha stanowią nieużytki. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Wnioskodawca w rubryce dotyczącej informacji o przedmiocie zaskarżenia podał, że zamierza skarżyć rozstrzygniecie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19.11.2012 r. nr [...] dotyczące zasiłku pielęgnacyjnego. Wniosek skarżącego został zaś wpisany do repertorium "SO" i opatrzono go symbolem "6329" (vide: zarządzenie z dnia 30.01.2013 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji zatem uznania, że wnioskodawca skorzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek o zwolnienie od koszów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy wnioskodawca złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Jego sytuacja przedstawia się w ten sposób, że miesięcznie do dyspozycji dwuosobowego gospodarstwa domowego, które tworzy z matką pozostaje 802 zł jej renty. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki w takiej wysokości wystarczają ledwo co na opędzenie najpilniejszych potrzeb życiowych tych osób. Okoliczność, że do matki skarżącego należy wykazany majątek nie zmienia tego oglądu. Trudno byłoby bowiem wymagać od niej sprzedaży bądź obciążenia domu gdzie zamieszkuje albo pola celem pozyskania środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru dla syna albo albowiem rozporządzenia tego rodzaju godziłby w podstawę egzystencji starszej osoby, która powinna dysponować pewnym zabezpieczeniem nawet gdy Państwo deklaruje powszechny i bezpłatny dostęp do świadczeń zdrowotnych. Pozostaje bowiem cały szereg wydatków nierefundowanych. Nie można też tracić z pola stanu technicznego domu matki, który zdaniem skarżącego kwalifikuje się do całkowitego remontu. Mając to na uwadze i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można więc stwierdzić, że wnioskodawcy nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Przekracza to bowiem obecne możliwości płatnicze strony. Skoro zaś wnioskodawca nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i matki opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru to należało udzielić mu takiej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić dla niego adwokata opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.