III SO/Kr 3/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. w sprawie dotyczącej zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 8.02.2018 r. nr [...] związanej z uznaniem za nienależne świadczeń z tytułu zasiłku rodzinnego oraz świadczenia wychowawczego i braku umorzenia świadczeń postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawczyni radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. Wnioskodawczyni w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Podała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, corką i synem. Określając swój majątek wykazała dom o powierzchni 200 m2. Zadeklarowała brak innych nieruchomości, zasobów i przedmiotów wartościowych. Podobnej treści deklarację złożyła względem osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Łączyny dochód gospodarstwa domowego określiła na [...] zł zł wyjaśniając, że składa się na to [...] zł jej renty, [...] zł renty męża i [...]zł stypendium córki. Uzasadniając swoje starania podniosła, że jest schorowana, po wylewie. Mąż zachorował w 2014 r. na schizofrenię paranoidalną a w 2017 r. przebył ciężki zawał. Powiada, że rodzina jest utrzymywana z ich rent. Pewnym wsparciem jest stypendium córki, która dzięki temu może studiować. Wskazując na powyższe podnosi, że nie stać jej na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Podnosi, że po wylewie ma problemy z koncentracją i pamięcią, nie radzi sobie z prostymi sprawami. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podała, że prąd to koszt ok. [...] zł, gaz ok. [...]zł, woda i ścieki [...] zł, śmieci [...] zl, dodatkowa pomoc dla córki [...] zł, raty kredytu (do koca XII 2018) [...] zł, , lekarstwa dla męża [...] zł, lekarstwa dla wnioskodawczyni [...] zł, dojazdy dla syna do szkoły [...] zł, telefon i abonament [...] zł, odzie dla dzieci [...] zł, obuwie [...] zł, wyżywienie [...] zł. Do tego dochodzi konieczność zakupu raz na rok okularów dla córki [...] zł i syna [...] zł, artykułów szkolnych dla syna [...] zł. Wskazała również na konieczność sezonowego zakupu węgla ([...] zł) i drewna ([...] zł). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu opieki i pomocy społecznej. Wnioskodawczyni podała, że zamierza skarżyć decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 8.02.2018 r. nr [...] związaną z uznaniem za nienależne świadczeń z tytułu zasiłku rodzinnego oraz świadczenia wychowawczego i braku umorzenia świadczeń. Jednocześnie zarządzeniem z 26 lutego 2018 r. sprawie dotyczącej złożonego przez skarżącą wniosku o prawo pomocy nadano symbol "6329" opisywany przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji przyjąć należy, że wnioskodawczyni skorzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Stąd rozpoznanie jej wniosku w tym zakresie jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Sytuacja taka pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, wykazania przez stronę, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Jest ono wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakimi dysponuje gospodarstwo domowe skarżącej wystarczają z trudem na opłacenie wykazanych zobowiązań i stałych wydatków. Okoliczność, że do wnioskodawczyni należy wykazany dom nie zmienia tego spojrzenia. Chociaż bowiem potencjalnie posiada on określną wartość sprzedażną lub podkładowa to trudno byłoby oczekiwać od skarżącej rozporządzeń tego rodzaju albowiem godziłyby one w podstawę egzystencji tej rodziny. Uwzględniając to wszystko, udzielono więc wnioskodawczyni pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.