III SO/Kr 34/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie mającej za przedmiot zaskarżenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24.10.2012 r. nr [...] dotyczącej opłaty za pobyt w placówce opiekuńczo – wychowawczej postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawcy adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wnioskodawca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o prawo pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Określając swój majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o pow. 100 m2 na działce o pow. 885 m2, którego współwłaścicielem jest także brat wnioskodawcy. Nie ma zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje dochody określił na ok. 500-600 zł miesięcznie z prac dorywczych. Uzasadniając swoje starania podał, że nie może ponosić takiej opłaty bo nigdzie nie pracuje na stałe i utrzymuje się z prac dorywczych. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że wnioskodawca skorzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek o zwolnienie od koszów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy wnioskodawca złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Jego sytuacja przedstawia się w ten sposób, że miesięcznie ma do dyspozycji ok. 500-600 zł z prac dorywczych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika zaś, że przy obecnym poziomie cen oraz usług środki w takiej wysokości wystarczają ledwo co na opędzenie najpilniejszych potrzeb życiowych wnioskodawcy. Okoliczność, że należy od niego wykazany majątek nie zmienia tego oglądu. Trudno byłoby bowiem wymagać od wnioskodawcy sprzedaży bądź obciążenia domu gdzie zamieszkuje celem pozyskania środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru albowiem rozporządzenia tego rodzaju godziłby w podstawę egzystencji tego człowieka. Mając to na uwadze i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można więc stwierdzić, że wnioskodawcy nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Przekracza to bowiem obecne możliwości płatnicze strony. Skoro zaś wnioskodawca nie jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie opłacić kosztów pełnomocnika z wyboru to należało udzielić mu takiej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić dla niego adwokata opłacanego ze środków budżetowych Skarbu Państwa, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.