III SO/Kr 35/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych II. ustanowić dla wnioskodawcy adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wnioskodawca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadcza, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Określając majątek gospodarstwa domowego uwidocznił, że w jego skład wchodzi 48 metrowe mieszkanie lokatorskie. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa oszacował na kwotę 1400 zł renty matki. Uzasadniając swoje starania podniósł, że jest inwalidą II grupy, wymaga opieki osób trzecich. Boryka się z wymienionymi w rubryce 11 schorzeniami. Z wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że lokal w którym zamieszkuje z matką jest zadłużony na ok. 800 zł. Do wniosku dołączył kopię decyzji o waloryzacji renty matki. Wynika z niej, że od marca 2010 r. świadczenie to wypłacane jest miesięcznie w wysokości 1430,41 zł. Z zalegających w aktach kopiach dokumentów źródłowych jakie wnioskodawca był składał wynika, że matka ubiegała się o pomoc ze środków opieki społecznej lecz ta z różnych względów nie została jej udzielone(vide: kopie decyzji). W sierpniu bieżącego roku była przez kilka dni hospitalizowana (vide: kopia karty informacyjnej z leczenia szpitalnego). Wnioskodawca ma niskie kwalifikacje (vide: kopia opinii psychologicznej), z uwagi na stan zdrowia został zaliczony do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jest zdolny do pracy tylko w warunkach pracy chronionej (vide: kopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W oparciu o informacje jakie wnioskodawca przekazał był w sprawie zapisanej do sygn. akt. III SA/Kr 934/06 okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje także i to, że ostatnio na czynsz przeznaczali 450 zł a na światło i gaz 80 zł. Do tego dochodziły wydatki na leczenie oraz lekarstwa w kwocie mniej więcej 400 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W rubryce 3 formularza PPF zatytułowanej "Informacja o przedmiocie zaskarżenia" wnioskodawca ujawnił, że przedmiotem zaskarżenia zamierza uczynić bezczynność. Bezczynność tę przypisuje organom pomocy społecznej. Wynika to bowiem z pozostałych pism jakie skarżący złożył. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot sprawy opatrzono natomiast symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 21 października 2010 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że wnioskodawca skorzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań wnioskodawcy a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa) o ile wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 ppsa) a owa dokładność stopniowana jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała". Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty postępowania pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony nie będzie stać na ich poniesienie to może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. W realiach niniejszej sprawy wnioskodawca złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dostępnymi orzekającemu na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Obrazuje, że wnioskodawca i jego matka generalnie rzecz ujmując – są osobami niezamożnymi. Tak bowiem należy postrzegać osoby w zasadzie bez majątku, zadłużone, ze niewielkim dochodem który w przeliczeniu na osobę w rodzinie nieznacznie tylko przekracza ustalony przepisami ustawy o pomocy społecznej próg ubóstwa. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że po opłaceniu kosztów utrzymania mieszkania, mediów i wykupieniu lekarstw środki jakie mają do dyspozycji wystarczają na skromną egzystencję. Ze względu na stwierdzone problemy i stan zdrowia obojga trudno czynić wnioskodawcy zastrzeżenie, że nie starają się poprawić swojej sytuacji własnym staraniem. W obecnych realiach społeczno-gospodarczych nie jest to bowiem łatwe nawet dla osób w pełni dyspozycyjnych, z wyższymi kwalifikacjami. Uwzględniając to wszystko udzielono zatem wnioskodawcy pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.