III SO/Kr 4/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata T. W. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 30 sierpnia 2016 r. w sprawie dotyczącej zaskarżenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 września 2014 r. Nr [...] postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek adwokata T. W. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Zdaniem referendarza rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przewiduje przyznanie wynagrodzenia ze środków sum budżetowych adwokatowi ustanowionemu dla strony z urzędu nie za samo wyznaczenie go do roli pełnomocnika strony przez właściwy organ samorządu zawodowego lecz za faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej poprzez podjęcie w sprawie przed sądem administracyjnym czynności. W ocenie referendarza sądowego w niniejszej sprawie adwokat nie podejmował żadnych czynności. W ustawowym terminie adwokat T. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Zaskarżonemu postanowieniu adwokat zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 250 § 1 ppsa poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w oparciu o art. 29 § 1 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, winny zostać zasądzone koszty na rzecz pełnomocnika z urzędu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż pełnomocnik ustanowiony z urzędu złożył w tym przedmiocie stosowne oświadczenia, iż udzielił W. P. pomocy prawnej w sprawie, a koszty z tym związane nie zostały uiszczone w całości jak i w jakiejkolwiek części. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy określa m.in. ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718) zwana dalej ppsa. W dniu 15 sierpnia 2015r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r. poz. 658), którą zmieniono m.in. treść art. 260 ppsa. Zgodnie z aktualnie obowiązującą treścią tego przepisu, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji i wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie jednak z treścią art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. przepis art. 260 ppsa w nowym brzmieniu nie stosuje się do postępowań wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. Do tych spraw stosuje się art. 260 ppsa w brzmieniu dotychczasowym, zgodnie z którym w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w listopadzie 2014 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., tj. przed dniem 15 sierpnia 2015 r. W niniejszej sprawie będzie miał więc zastosowanie art. 260 ppsa w brzmieniu sprzed nowelizacji. Oznacza to, że postanowienie referendarza sądowego utraciło swoją moc, a Sąd rozpozna wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na nowo. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do treści art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że przywołany powyżej przepis art. 250 ppsa nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 ppsa, należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 ppsa, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – www.cbois.nsa.gov.pl). Nie budzi przy tym większych wątpliwości, że w ramach oceny Sądu czy pomoc prawna w sprawie została rzeczywiście udzielona mieści się nie tylko zbadanie dokonania przez pełnomocnika z urzędu jakichkolwiek czynności procesowych, ale również ocena czy działania te wykonywane były z zachowaniem należytej staranności. Pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi bowiem podstawy do przyznania wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10). Natomiast szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu określa obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U.z 2015 r. poz. 1801), które zgodnie z § 23 tego rozporządzenia weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. W niniejszej sprawie adwokat T. W., został wyznaczony na pełnomocnika z urzędu skarżącej, przed wniesieniem skargi do sądu w sprawie o sygnaturze III SO/Kr 4/15. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wniosek adwokata T. W. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony, albowiem adwokat nie podjął na kanwie niniejszej sprawy żadnych czynności. Dodatkowo wskazać należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został złożony przed wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zatem pełnomocnik w tym postępowaniu nie było zobligowany do podjęcia jakichkolwiek czynności. Zgodnie z § 72 ust. 1 zarządzenia nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych wniosek o przyznanie prawa pomocy składany przed wpływem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego wpisuje się do repertorium "SO". Z chwilą założenia właściwych akt - po wpłynięciu skargi - akta sprawy "SO" dołącza się do nich. Na marginesie dodać należy, że sporządzona przez adwokata T. W. skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego została zarejestrowana pod sygn. III SA/Kr 309/16. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 260 § 1 i 3, art. 250 § 1 ustawy ppsa oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), orzeczono jak w sentencji.